خدیگهرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-در میان هزاران تجربه معنوی که میتواند مسیر زندگی یک جوان را تغییر دهد، سفر معنوی «عمره دانشجویی» جایگاهی ویژه دارد. سفری که پیش از انقلاب اسلامی بیشتر بهعنوان یک زیارت فردی و مناسکی محدود شناخته میشد، امروز به الگویی تربیتی، فرهنگی و هویتی برای نسل دانشگاهی تبدیل شده است.
در دورهای که جوانان با پیچیدگیهای هویتی و هجوم شبهات فکری مواجه هستند، عمره دانشجویی نه تنها فرصتی برای تجربه حضور در حرمین شریفین است، بلکه مسیر روشنی برای خودشناسی دینی، اجتماعی و تاریخی آنان فراهم میکند.
این سفر، با طراحی برنامههای معرفتی پیش از اعزام، آموزشهای جمعی حین سفر و پیگیری بازخورد پس از بازگشت، دانشجو را از سطح یک زائر صرف به سطح یک عضو مسئول از امت اسلامی ارتقا میدهد.
در واقع، عمره دانشجویی پس از انقلاب، نمونهای شاخص از بازخوانی مناسک دینی در چارچوب تربیت نیروی انسانی مؤمن، آگاه و متعهد است؛ نسلی که بتواند علم، معنویت و تعهد اجتماعی را در زندگی خود پیوند دهد و نقش فعالانهای در جامعه ایفا کند.
عمره دانشجویی؛ از سفر زیارتی تا مدرسه هویتسازی نسل دانشگاهی
حجتالاسلام محمدعلی جعفری، رئیس دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان خراسان جنوبی، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار شبستان، درباره تحول تجربه عمره دانشجویی پس از انقلاب اسلامی و نقش آن در تقویت هویت دینی، فرهنگی و مسئولیتپذیری اجتماعی جوانان، اظهار داشت: یکی از راهبردهای مؤثر در تقویت هویت دینی میان جوانان، بهویژه دانشجویان، انجام مناسک حج است.
وی با اشاره به اهمیت دوره دانشجویی افزود: این دوره یکی از مهمترین و حساسترین مراحل زندگی هر فرد محسوب میشود. دورهای که همراه با هویتیابی، انتخاب ارزشها، باورها و هدفهای زندگی است و این ویژگیها مهمترین مشخصههای اصلی آن به شمار میآید.
جعفری با تأکید بر اینکه دین اسلام به عنوان یک مکتب متعالی پاسخگوی نیازها و ویژگیهای جوانان است، ادامه داد: حج یکی از شاخصههای ارزشمند اسلام است که بخش بزرگی از ابعاد اعتقادی، اجتماعی، سیاسی، اخلاقی و عبادی دین مبین اسلام را منعکس میکند.حج یکی از شاخصههای ارزشمند اسلام است که بخش بزرگی از ابعاد اعتقادی، اجتماعی، سیاسی، اخلاقی و عبادی دین مبین اسلام را منعکس میکند.
حجت الاسلام جعفری افزود: در حقیقت، حج نمادی کوچک از مناسک مکتب اسلام است و گویا خداوند اراده کرده است که اسلام را در همه ابعادش در یک عمل عبادی به نمایش بگذارد.
وی عنوان داشت: مناسک حج، به عنوان یک مینیاتور از اسلام، میتواند نقش بسیار مهمی در این زمینه ایفا کند و همگانی و همیشگی بودن آن، سند گویای کلیت و دوام دین الهی است.
زیارت دانشجویی؛ از تجربه فردی تا فرایند هویتساز
رئیس دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان خاطرنشان کرد: پیش از انقلاب اسلامی، سفرهای زیارتی – از جمله عمره – عمدتاً فردمحور و محدود به انجام مناسک خاص بود.پیش از انقلاب اسلامی، سفرهای زیارتی – از جمله عمره – عمدتاً فردمحور و محدود به انجام مناسک خاص بود.
وی عنوان داشت: اما امروز، این سفرها در قالب یک «فرایند تربیتی هدفمند» تعریف میشوند. انقلاب اسلامی با تغییر بنیادین در نگاه به دین، زیارت را از یک کنش صرفاً آیینی به بستری برای خودآگاهی دینی، اجتماعی و تاریخی ارتقا داده است.
حجت الاسلام جعفری افزود: عمره دانشجویی نه بهعنوان پاداش سفر یا تشریفات، بلکه بهمثابه یک فرصت تربیتی نخبگانی متعهد طراحی شده است. طراحی محتوای معرفتی پیش از اعزام، جلسات آموزشی حین سفر و برنامههای پیگیری پس از بازگشت، باعث شده دانشجو در مواجهه با مناسک، رابطهای آگاهانه با معارف توحیدی، تاریخ صدر اسلام و مسئولیت معاصر خود برقرار کند.
وی در ادامه گفت: به این ترتیب، زیارت از «تجربهای فردی» به «فرایندی هویتساز» تبدیل شده است که در آن دانشجو خود را نه صرفاً زائر، بلکه عضوی مسئول از امت اسلامی و جامعه انقلابی میبیند.
دستاوردهای فرهنگی و فکری؛ هویت دینی و مسئولیت اجتماعی
حجت الاسلام جعفری در بخش دیگری از سخنان خود به دستاوردهای فرهنگی و فکری عمره دانشجویی پس از انقلاب پرداخت و اظهار داشت: در روزگاری که جوانان در تیررس شبهات و هجمههای فکری قرار دارند، اقدام یک جوان برای سفر معنوی عمره دانشجویی بسیار امیدبخش است.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین دستاوردهای عمره دانشجویی پس از انقلاب اسلامی، پیوند دینداری با آگاهی اجتماعی و تعهد جمعی است.یکی از مهمترین دستاوردهای عمره دانشجویی پس از انقلاب اسلامی، پیوند دینداری با آگاهی اجتماعی و تعهد جمعی است. این سفر برای بسیاری از دانشجویان، نخستین مواجهه عمیق با مفهوم «امت اسلامی»، وحدت مسلمانان و مسئله جهان اسلام است.
رئیس دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان گفت: حضور دانشجویان در فضای قدسی حرمین شریفین، تأثیرات ماندگاری بر ذهن و ضمیر آنان میگذارد و موجب شکلگیری هویتی میشود که دین را صرفاً امر شخصی نمیبیند، بلکه آن را با عدالتخواهی، مسئولیتپذیری اجتماعی و حساسیت نسبت به سرنوشت جامعه پیوند میزند.
حجت الاسلام جعفری افزود: بسیاری از شرکتکنندگان، پس از بازگشت، در فعالیتهای فرهنگی، تشکیلاتی و اجتماعی دانشگاه مشارکت فعال دارند و زیارت را نقطه آغاز یک خودسازی اجتماعی تلقی میکنند.
عدالتمحوری و سیاست فرهنگی؛ تفاوت بنیادین با پیش از انقلاب
رئیس دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان درباره نقش سیاستهای فرهنگی جمهوری اسلامی در مردمیسازی عمره دانشجویی گفت: پیش از انقلاب، امکان سفرهای زیارتی عمدتاً در اختیار اقشار مرفه یا وابستگان به ساختار قدرت بود و دانشجویان برنامه مشخصی برای حضور نداشتند.
وی ادامه داد:پس از انقلاب، با ثبت نام دانشجویان، قرعهکشی میان متقاضیان و حذف امتیازات غیرشفاف، زمینه حضور دانشجویان از اقشار مختلف اجتماعی فراهم شد پس از انقلاب، با ثبت نام دانشجویان، قرعهکشی میان متقاضیان و حذف امتیازات غیرشفاف، زمینه حضور دانشجویان از اقشار مختلف اجتماعی فراهم شد. بنابراین، عمره دانشجویی به عنوان بخشی از سیاستهای نظام اسلامی در حوزه دانشجویی، نه یک اقدام تشریفاتی، بلکه به عنوان تربیت نیروی مؤمن، آگاه و مسئول تعریف شده است.
حجت الاسلام جعفری تصریح کرد: تفاوت بنیادین مقطع پس از انقلاب با پیش از آن در تغییر «فلسفه اعزام» نهفته است؛ از یک سفر فردی و غیرهدفمند به برنامهای فرهنگی، تمدنی و با اهداف عالی و بلندمدت تبدیل شده است.
پیوند معنویت، علم و تعهد؛ تجربه دانشجوی تراز انقلاب
حجت الاسلام جعفری درباره نقش عمره دانشجویی در پیوند معنویت، علم و تعهد اجتماعی اظهار داشت: عمره دانشجویی یکی از معدود تجربههایی است که توانسته معنویت را از فضای انتزاعی جدا کرده و آن را به متن زندگی علمی و اجتماعی دانشجو پیوند بزند.عمره دانشجویی یکی از معدود تجربههایی است که توانسته معنویت را از فضای انتزاعی جدا کرده و آن را به متن زندگی علمی و اجتماعی دانشجو پیوند بزند.
وی توضیح داد: دانشجو در این سفر، با پرسشهای بنیادینی درباره علم، مسئولیت، انسان و جامعه مواجه میشود؛ پرسشهایی که در فضای دانشگاه اغلب بهصورت نظری مطرح میشود، اما در عمره با تجربه زیسته همراه میگردد. این پیوند، بهویژه در گفتمان انقلاب اسلامی اهمیت مضاعفی دارد؛ زیرا علم جدا از تعهد و معنویت جدا از مسئولیت اجتماعی، هر دو ناکافی است.
حجت الاسلام جعفری افزود: عمره دانشجویی در بهترین شکل خود، نمونهای عینی از دانشجوی تراز انقلاب اسلامی ارائه میدهد؛ دانشجویی که هم اهل تفکر علمی است، هم دارای تجربه معنوی عمیق، و هم نسبت به مسائل جامعه بیتفاوت نیست.
آمار ثبت نام و اعزام دانشجویان خراسان جنوبی
رئیس دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان با اشاره به آمار اعزامهای سال جاری گفت: امسال هزار و ۹۶۳ دانشجو در استان ثبتنام کردند که سهمیه اعزام ۹۶ نفر بود. به دلیل وجود ایستگاه پروازی در خراسان جنوبی، مجموعاً ۳۵۰ دانشجو شامل شیعه و سنی از خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و نیز اهل سنت خراسان رضوی و خراسان شمالی از استان اعزام شدند.
وی افزود: این اعزامها نه تنها فرصتی برای زیارت بلکه بخشی از یک پروژه فرهنگی ـ تربیتی کلان است که زیارت را به ابزار هویتسازی، آگاهیبخشی و تقویت مسئولیت اجتماعی تبدیل کرده است. موفقیت این برنامه، نه در تعداد اعزامها، بلکه در عمق اثرگذاری آن بر ذهن و زیست دانشجویان قابل سنجش است.
حجت الاسلام جعفری در پایان تأکید کرد: عمره دانشجویی پس از انقلاب اسلامی یکی از نمونههای روشن پیوند میان معنویت دینی، سیاست فرهنگی و تربیت نسل دانشگاهی در جمهوری اسلامی ایران است و میتواند نقش مؤثری در شکلگیری هویت دینی و اجتماعی جوانان ایفا کند.
نظر شما