خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در روزگاری که شفافیت، عدالت و شایستهسالاری در مدیریتهای دولتی و حکومتی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است، بازخوانی آموزههای تاریخساز اسلام میتواند چراغ راه مسئولان باشد.
نامه ۵۳ نهجالبلاغه، نوشته امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) به مالک اشتر، یکی از جامعترین متون در زمینه حکمرانی اسلامی و اصول مدیریت سالم است.
در این نامه، نه تنها شاخصهای انتخاب کارگزاران و مدیران شایسته تبیین شده، بلکه نحوه برخورد با مردم، پرهیز از ویژهخواری نزدیکان، رعایت حقوق عامه و مقابله با فساد و خودخواهی در مسئولیتها به صورت دقیق تشریح شده است.
نامه ۵۳ نهجالبلاغه نقشه راه مدیریت سالم و عدالتمحور است
حجتالاسلام احمد نجمیپور، امام جمعه نهبندان، در گفتوگو با خبرنگار شبستان با اشاره به جایگاه ویژه نامه ۵۳ نهجالبلاغه، این فرمان تاریخی امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) به مالک اشتر را یکی از جامعترین متون اسلامی در حوزه سیاستگذاری، مدیریت و حکمرانی دانست.
امام جمعه نهبندان اظهار داشت: این نامه، آداب حکمرانی، شیوه انتخاب مدیران، نحوه برخورد با مردم و حتی چگونگی کنترل نفس و اخلاق مسئولان را با دقت و ظرافت تبیین کرده و میتواند برای همه مدیران در هر زمان، یک منشور راهبردی باشد.
وی با بیان اینکه امیرالمؤمنین(ع) در این فرمان، طبقات مختلف جامعه را برمیشمارند و درباره هر یک توصیههایی ارائه میدهند، افزود: بخش مهمی از این سفارشها در نامه ۵۳ نهج البلاغه متوجه کارگزاران و مدیران حکومتی است چراکه سلامت یا فساد جامعه، مستقیماً به عملکرد این قشر گره خورده است.بخش مهمی از این سفارشها در نامه ۵۳ نهج البلاغه متوجه کارگزاران و مدیران حکومتی است؛ چراکه سلامت یا فساد جامعه، مستقیماً به عملکرد این قشر گره خورده است.
گزینش کارگزاران؛ نخستین سد در برابر ظلم و خیانت
امام جمعه نهبندان با اشاره به فراز «ثُمَّ انظُر فی امورِ عُمّالِک» گفت: حضرت علی(ع) در نخستین گام، بر دقت در انتخاب کارگزاران تأکید میکنند و میفرمایند افراد باید پس از آزمون و بررسی به کار گرفته شوند.
وی ادامه داد: بر اساس این دستور، مدیران نباید از روی محابا، رودربایستی، خویشاوندی، جبران خدمات گذشته یا سلیقه شخصی کسی را منصوب کنند، بلکه معیار باید تنها شایستگی، کارآمدی و امانتداری باشد.
حجت الاسلام نجمیپور خاطرنشان کرد: امیرالمؤمنین(ع) علت این حساسیت را نیز بیان میکنند و میفرمایند جایگاههای حکومتی محل تمرکز زمینههای ظلم و خیانت است؛ یعنی اگر فرد ناصالح در این جایگاه قرار گیرد، بیشترین امکان سوءاستفاده از بیتالمال و حقوق مردم را خواهد داشت.
امام جمعه نهبندان در ادامه گفت: بنابراین تنها زمانی مسئول میتواند در پیشگاه خدا پاسخگو باشد که پیش از انتصاب، افراد را بهخوبی آزموده باشد.
شاخصهای مدیر شایسته در نگاه علوی
وی در ادامه به ویژگیهای مدیر مطلوب اشاره کرد و افزود: حضرت علی(ع)در این نامه دستور میدهند افرادی انتخاب شوند که کارآزموده، باتجربه و اهل حیا باشند نه کسانی که بیپروا، گستاخ و بیملاحظهاند.حضرت علی(ع)در این نامه دستور میدهند افرادی انتخاب شوند که کارآزموده، باتجربه و اهل حیا باشند؛ نه کسانی که بیپروا، گستاخ و بیملاحظهاند.
به گفته وی، در ادامه نیز بر انتخاب افراد از خانوادههای صالح و دیندار تأکید میشود؛ نه از خاندانهای اشرافی، بلکه خانوادههایی که به پاکی، دیانت و صلاح اخلاقی شناخته میشوند.
حجت الاسلام نجمیپور تصریح کرد: همچنین سابقه بیشتر در اسلام، تعهد دینی، پاکدامنی، کمطمعی، کرامت اخلاقی و آیندهنگری از دیگر ملاکهای مهم است؛ چراکه چنین افرادی انگیزههای معنوی قویتری دارند و تصمیماتشان بر اساس مصالح بلندمدت جامعه خواهد بود، نه منافع زودگذر شخصی.
مقابله با ویژهخواری اطرافیان و خویشاوندان مسئولان
امام جمعه نهبندان با اشاره به بخش دیگری از این نامه گفت: امیرالمؤمنین(ع) به یک آسیب مهم در حکومتها اشاره میکنند و آن، نفوذ اطرافیان، دوستان و خویشاوندان مسئولان است.
وی افزود: حضرت علی(ع) سه خصلت خطرناک را در این افراد برمیشمارند؛ روحیه ویژهخواهی و انحصارطلبی، گردنکشی و سوءاستفاده از نسبت خانوادگی و نیز بیانصافی در تعامل با مردم.حضرت علی(ع) سه خصلت خطرناک را در این افراد برمیشمارند؛ روحیه ویژهخواهی و انحصارطلبی، گردنکشی و سوءاستفاده از نسبت خانوادگی و نیز بیانصافی در تعامل با مردم.
حجت الاسلام نجمیپور ادامه داد: دستور صریح حضرت این است که ریشههای این مشکلات قطع شود؛ یعنی هیچ امتیاز خاصی مانند زمین، شغل حساس، قرارداد اقتصادی، رانت یا موقعیت ویژه نباید به نزدیکان داده شود و مسئولان نیز باید اعلام کنند که سفارشهای خانوادگی و شخصی پذیرفته نخواهد شد.
وی تأکید کرد: اگر چنین امتیازاتی داده شود، سودش برای اطرافیان است اما عیب و ننگش در دنیا و آخرت برای خود مسئول باقی میماند.
اجرای مساوی عدالت؛ قانون برای همه یکسان
حجت الاسلام نجمیپور با بیان اینکه در حکومت علوی تبعیض جایی ندارد، اظهار داشت: حضرت علی(ع) تأکید میکنند حق باید درباره همه، چه نزدیک و چه دور، اجرا شود و مسئولان نباید در برابر تخلف نزدیکان کوتاه بیایند.حضرت علی(ع) تأکید میکنند حق باید درباره همه، چه نزدیک و چه دور، اجرا شود و مسئولان نباید در برابر تخلف نزدیکان کوتاه بیایند.
وی افزود: این کار دشوار است و نیاز به صبر و استقامت دارد، اما نتیجه آن جلب اعتماد عمومی، سلامت فضای جامعه و رضایت الهی خواهد بود.
امام جمعه نهبندان همچنین نسبت به خطر غرور مدیریتی هشدار داد و گفت: این تصور که «من فرمان میدهم و دیگران باید اطاعت کنند» موجب فساد دل، تضعیف دین و سقوط مسئول میشود.
مردممحوری؛ معیار اصلی تصمیمگیری در حکومت اسلامی
وی مهمترین بخش این فرمان را توجه به رضایت عمومی مردم دانست و گفت: امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند محبوبترین کارها نزد مسئول باید کاری باشد که میانهرو، عادلانهتر، فراگیرتر و موجب رضایت عموم مردم باشد.امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند محبوبترین کارها نزد مسئول باید کاری باشد که میانهرو، عادلانهتر، فراگیرتر و موجب رضایت عموم مردم باشد.
حجت الاسلام نجمیپور با اشاره به این فراز که «خشم مردم رضایت خواص را از بین میبرد»، تصریح کرد: پایه دین، قدرت اجتماعی و نیروی مقابله با دشمنان، همین تودههای مردم هستند؛ بنابراین اگر مردم ناراضی باشند، حمایت گروههای خاص هیچ سودی نخواهد داشت.
وی در ادامه به دیگر توصیههای اخلاقی حضرت اشاره کرد و افزود: پرهیز از علاقه به ستایش شدن، منّت گذاشتن بر مردم، بزرگنمایی خدمات، خلف وعده، شتابزدگی پیش از موعد، سستی در زمان اقدام و لجاجت بر اشتباه از دیگر آسیبهایی است که مدیران باید از آن دوری کنند.
امام جمعه نهبندان در پایان تأکید کرد: نامه ۵۳ نهجالبلاغه یک منشور جامع مدیریت اسلامی است و عمل به این رهنمودها میتواند بسیاری از مشکلات اداری، فسادها و نارضایتیهای اجتماعی را برطرف کند و زمینهساز شکلگیری حکمرانی عادلانه و مردممحور در جامعه شود.
نظر شما