به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، آشوبهای خیابانی هجدهم دیماه در فارس، تنها به تخریب اموال عمومی و ناامنی محدود نماند؛ اینبار اما هدف، مکانهایی بود که برای بسیاری از مردم، نقطه اتصال ایمان، اجتماع و هویت هستند.
مساجد، حسینیهها، مصلاها و موکبهای مذهبی در نقاط مختلف استان، در معرض حملاتی قرار گرفتند که دامنه آن از آسیبهای جزئی تا تخریب گسترده و آتشسوزی کامل را دربر میگرفت.
مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس از تخریب ۵۲ مکان مذهبی در جریان این ناآرامیها خبر میدهد؛ آماری که به گفته حجتالاسلام حسین امیدی، یا مستقیماً از سوی متولیان و اصحاب مساجد گزارش شده یا در تماسهای میدانی با شهرستانها و دفاتر ائمه جمعه گردآوری شده است. این تخریبها، طیفی گسترده از خسارتها را شامل میشود؛ از شکستن در و پنجره و شیشهها گرفته تا آتشزدن شبستان، فرشها، تجهیزات صوتی و الکتریکی و حتی قرآنها و کتابهای ادعیه.
تخریب هدفمند؛ از هتک حرمت تا آتشسوزی
بررسیها نشان میدهد که در مواردی که میزان خسارت بیش از ۷۰ درصد بوده، مساجد دچار حریق شدهاند؛ آتشسوزیهایی که علاوه بر تجهیزات و لوازم، به سازه و بنای مسجد نیز آسیب وارد کرده است. امیدی میگوید میزان خسارت در این اماکن، بین ۱۰ تا ۹۰ درصد برآورد شده و شدت تخریب در برخی شهرها، نگرانکننده بوده است.
بر اساس این گزارش، شهرستان مرودشت بیشترین حجم تخریب را تجربه کرده؛ بهگونهای که مساجد امام محمدباقر(ع)، موسی بن جعفر(ع) و حضرت زینب(س) در این شهر، بین ۷۰ تا ۹۰ درصد آسیب دیده یا در آتش سوختهاند. اما دامنه تخریبها به مرودشت محدود نمانده و شهرهایی مانند شیراز، پاسارگاد، کازرون، داراب و آباده نیز شاهد آسیبهای سنگین به اماکن مذهبی بودهاند.
در آباده، مسجد شهید مطهری تا ۹۰ درصد تخریب شده و مسجد امام حسن عسکری(ع) داراب نیز ۸۰ درصد آسیب دیده است. مسجد مدرسه کازرون هم از جمله اماکنی است که حدود ۹۰ درصد خسارت گزارش شده است. در شیراز، حسینیه ولیعصر(عج) شرغان، حسینیه علیاکبر(ع) شریفآباد و مساجد امام رضا(ع) و طالبالحق تا ۹۰ درصد و مسجد الرضا(ع) حدود ۸۰ درصد تخریب شدهاند. در پاسارگاد نیز مصلا با ۹۰ درصد و مسجد صاحبالزمان(عج) با حدود ۸۰ درصد خسارت، در شمار آسیبدیدگان جدی قرار دارند.
برآورد اولیه خسارتهای وارد شده به مساجد فارس، رقمی در حدود ۳۰۰ میلیارد ریال را نشان میدهد؛ عددی که نشان میدهد آشوبها، علاوه بر پیامدهای اجتماعی، بار مالی سنگینی نیز به همراه داشته است.
در کنار این موارد، پنج مسجد در سطح استان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد تخریب شده و سایر مساجد نیز آسیبهایی بین ۱۰ تا ۳۰ درصد را تجربه کردهاند؛ آسیبهایی که عمدتاً شامل شکستگیها و خسارتهای جزئیتر بوده است.
واکنش مردمی؛ دفاع از حریم مسجد
با این حال، روایت این شب تلخ، تنها روایت تخریب نیست. در همان شامگاه هجدهم دیماه و روزهای پس از آن، اصحاب مساجد، نمازگزاران و گروههای مردمی، بهویژه پایگاههای مقاومت بسیج و کانونهای فرهنگی هنری، به میدان آمدند. نگهبانیهای شبانهروزی، حضور داوطلبانه مردم و تلاش برای جلوگیری از تداوم تخریبها، تصویر دیگری از این ماجرا را رقم زد؛ تصویری از دفاع مردمی از حریم مسجد.
به گفته امیدی، در بسیاری از نقاط، همین حضور مردمی مانع از وارد شدن خسارتهای بیشتر شد و اجازه نداد دامنه آسیبها گسترش یابد.
هزینه سنگین تخریبها و ورود خیران
برآورد اولیه خسارتهای وارد شده به مساجد فارس، رقمی در حدود ۳۰۰ میلیارد ریال را نشان میدهد؛ عددی که نشان میدهد آشوبها، علاوه بر پیامدهای اجتماعی، بار مالی سنگینی نیز به همراه داشته است. مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس از آغاز مکاتبات برای تأمین منابع اعتباری مورد نیاز بازسازی خبر میدهد؛ اما در کنار مسیرهای رسمی، نقش مردم و خیران پررنگتر از همیشه ظاهر شده است.
پس از فروکش کردن التهابها، خیران فارس، بیهیاهو وارد میدان شدند. در برخی مناطق، نمازگزاران نخستین نماز را در صحن مساجد آسیبدیده اقامه کردند؛ حرکتی نمادین که پیامی روشن آن این است که تخریب ساختمان، به معنای خاموش شدن فرهنگ مسجد نیست. پس از آن، کمکهای مردمی برای ترمیم درها، پنجرهها و شیشهها آغاز شد.
بررسیها نشان میدهد که در مواردی که میزان خسارت بیش از ۷۰ درصد بوده، مساجد دچار حریق شدهاند؛ آتشسوزیهایی که علاوه بر تجهیزات و لوازم، به سازه و بنای مسجد نیز آسیب وارد کرده است.
به گفته امیدی، هزینه بازسازی مساجدی که بین ۱۰ تا ۳۰ درصد آسیب دیدهاند، عمدتاً توسط خیران تقبل شده و با توجه به فصل سرما و ضرورت تداوم نماز جماعت و مراسم مذهبی، بازسازی این مساجد در اولویت قرار گرفته است. در حال حاضر، در شماری از این مساجد، نماز جماعت و برنامههای دینی از سر گرفته شده و حتی در مساجدی که هنوز آثار تخریب در آنها دیده میشود، تمهیداتی برای برگزاری نماز اندیشیده شده است.
مسجد میماند
آنچه از دل این گزارش بیرون میآید، روایتی است از تقابل تخریب و ترمیم، آشوب و ایستادگی. اگرچه دستهای خشونتبار، به مساجد فارس آسیب زدند، اما واکنش مردمی نشان داد که مسجد، نهادی ریشهدار در دل جامعه است؛ نهادی که حتی در دل ویرانی، دوباره قد میکشد.
نظر شما