به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان در ارومیه، مساجد از دیرباز در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، تنها مکانی برای عبادت نبودهاند، بلکه نقش بیبدیلی در هدایت معنوی، همبستگی اجتماعی و شکلدهی به هویت فرهنگی جامعه ایفا کردهاند. در دوران کنونی که جوامع روستایی و شهری با چالشهایی چون کاهش ارتباطات انسانی، افزایش آسیبهای اجتماعی و کمرنگ شدن نقش نهادهای سنتی مواجهاند، احیای کارکرد اجتماعی مسجد اهمیتی دوچندان یافته است. در جامعه اسلامی، مسجد نقشی بنیادین در حفظ همبستگی و بازسازی روابط انسانی ایفا میکند. این مفهوم تنها به محلی برای عبادت و نیایش محدود نمیشود، بلکه مسجد به عنوان نهادی اجتماعی و فرهنگی، همواره مأمن مردم برای حل اختلافات، تقویت خیرخواهی و گسترش روحیه برادری بوده است.از صدر اسلام تاکنون، مسجد پایگاه تفاهم و گفتوگو بوده است؛ جایی که پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) مردم را نه با تندی، بلکه با گفتوگو، مدارادر جامعه اسلامی، مسجد نقشی بنیادین در حفظ همبستگی و بازسازی روابط انسانی ایفا میکند. این مفهوم تنها به محلی برای عبادت و نیایش محدود نمیشود، بلکه مسجد به عنوان نهادی اجتماعی و فرهنگی، همواره مأمن مردم برای حل اختلافات، تقویت خیرخواهی و گسترش روحیه برادری بوده است. همچنین با تکیه بر ارزشهایی چون گفتوگو، گذشت و احترام متقابل، میتواند الگویی الهامبخش برای مدیریت تعارضات اجتماعی باشد. بدین ترتیب، روحانیت با بهرهگیری از جایگاه معنوی خود، میتواند به عنوان میانجی امین، دلهای ناراضی را به مهربانی و تفاهم نزدیک کند. این رویکرد، علاوه بر استحکام پیوندهای اجتماعی، موجب ارتقای سرمایه اعتماد عمومی و جلوگیری از آسیبهای فرهنگی و اخلاقی در جامعه میشود. در نهایت، مسجدی که رسالت خود را در برپایی صلح و آشتی میبیند، تنها عبادتگاه نیست، بلکه دانشگاهی زنده از اخلاق، انسانیت و همزیستی مسالمتآمیز است؛ نهادی که میتواند پایهگذار جامعهای آرام، متحد و سرشار از محبت گردد.
روستای زاویه سمکن آباد خوی شاهد الگویی مؤثر از نقشآفرینی مسجد در توسعه اجتماعی است. روحانی مسجد امام حسین (ع) حجت الاسلام پورعبدالله این روستا با بهرهگیری از جایگاه خویش، در حل و فصل یک نزاع محلی که نزدیک به سه سال تداوم داشت، موفقیت چشمگیری کسب کرده و زمینهساز آشتی و انسجام مجدد شده است.
این روحانی با طراحی و اجرای برنامههای متنوع، مسجد را به کانونی پویا برای جوانان و نوجوانان تبدیل نموده است. از جمله این اقدامات میتوان به برگزاری کلاسهای آموزش قرآن کریم (روخوانی و روانخوانی)، تشکیل گروههای ورزشی، و اجرای برنامههای جذاب فرهنگی اشاره کرد که با استقبال گسترده این قشر همراه بوده است.
ایجاد فضای گفتوگوی سازنده، ترویج روحیه همکاری جمعی، و توجه به نیازهای فرهنگی و اجتماعی جوانان از دیگر محورهای فعالیتهای ایشان به شمار میرود. این رویکرد جامع، مسجد امام حسین علیه السلام را به پایگاهی اثرگذار در ارتقای سرمایه اجتماعی و پیشگیری از آسیبها در این روستا تبدیل کرده است.
نقش مساجد در تربیت نسل جوان
ارتباط مؤثر با نسل نوجوان، یکی از مهمترین و در عین حال چالشبرانگیزترین مأموریتهای مسجد در دنیای مدرن است. نوجوانان در این مرحله از رشد، به دنبال هویتیابی، تعلق اجتماعی و محلی برای بروز خلاقیتها و انرژی بیپایان خود هستند. مسجدی که بتواند این نیازها را درک کرده و پاسخ دهد، به یک پایگاه فیزیکی و معنوی بیبدیل برای این قشر تبدیل خواهد شد.
در مسجد فاطمهزهرا(س) قمسال شهرستان خوی نیز نوجوانان به پشتوانه اعتماد امام جماعت و هیئت امنا، نه تنها در نماز جماعت حضور پیوسته دارند، بلکه به شکلی فعال و مسئولانه در تمامی عرصههای مدیریتی و اجرایی مسجد نقشآفرینی میکنند. آنان با برنامهریزی و سازماندهی مراسم، تهیه گزارشهای رسانهای، مسجد را به فضایی پویا و جذاب برای همسالان خود تبدیل کردهاند.
این مشارکت همهجانبه، که بر پایهی احترام و اعتماد متقابل شکل گرفته، سبب شده تا نوجوانان با علاقهای دوچندان در نماز جماعت و دیگر برنامههای عبادی حاضر شوند. حضور آنان اکنون فراتر از یک مشارکت نمادین است؛ آنان گردانندگان اصلی این خانهی خدا هستند و الگویی زنده از پیوند نسل جوان با ارزشهای دینی و اجتماعی به نمایش میگذارند.
این رویکرد نوآورانه که بر پایه اعتماد و تفویض اختیار به جوانان استوار است، توانسته پیوندی عمیق بین نوجوانان و فضای معنوی مسجد ایجاد کند و الگویی مؤثر از یک الگوی مشارکتی و جذاب در عرصه فعالیتهای مذهبی-فرهنگی ارائه نماید.
بدین ترتیب، تجربههای موفق در خوی و سایر نقاط کشور نشان میدهد که بازآفرینی کارکرد اجتماعی مساجد، نهتنها به کاهش اختلافات و آسیبهای اجتماعی منجر میشود، بلکه پایههای انسجام ملی، اخلاق عمومی و توسعه پایدار را در سطح محلی تقویت میکند.
نظر شما