خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-پنجم شعبان، سالروز طلوع خورشیدی است که در تیرهترین دوران استبداد اموی، با سلاح دعا و سجده، روشناییبخش مسیر حقطلبان شد. امام زینالعابدین (ع) در حالی دیده به جهان گشودند که جامعه اسلامی در آستانه یک فروپاشی اخلاقی عظیم قرار داشت.
ایشان با منش و سیره زندگی خود در دوران حیات، نه تنها شکوه عبادت را بازگرداندند، بلکه با تبیین «نظریه عمل عبادی»، راهبردی نو برای صیانت از هویت اسلامی در برابر امواج فساد بنا نهادند.
سیره عبادی امام سجاد (ع) راهبرد مقابله با فروپاشی اخلاقی در جامعه
حجتالاسلام یدالله وحدانینیا، معاون قضایی و معاون حل اختلاف دادگستری خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار شبستان به تبیین جایگاه والای سیره عبادی امام سجاد (ع) پرداخت و بر ضرورت الگوگیری از سبک زندگی ایشان برای مقابله با چالشهای اجتماعی و فرهنگی امروز تاکید کرد.
وی با اشاره به پیوند عمیق میان تقوای حاکمان و سلامت جامعه تصریح کرد: انحراف حاکمان در دوران بنیامیه منجر به گسترش فساد و بیبندوباری در شهرهای مقدسی چون مکه و مدینه شده بود. در آن دوران که جامعه دچار رخوت و فروپاشی اخلاقی بود، امام زینالعابدین (ع) با هدف ایجاد یک جریان مانع در برابر این «وبای اخلاقی»، مسیر عبادت و زهد را برگزیدند تا تراز معنویت و مصونیت جامعه را ارتقا دهند.
نظریه «عمل عبادی»؛ راهکار امام سجاد (ع) برای احیای هویت اسلامی
حجت الاسلام وحدانینیا عبادتهای خاص امام سجاد (ع) را یک کنش هدفمند اجتماعی خواند و افزود: همانگونه که امام حسین (ع) نظریه انقلاب علیه ظلم را بنیان نهاد، امام سجاد (ع) نیز با ترویج "نظریه عمل عبادی"، الگویی برای ایستادگی در برابر انحرافات اخلاقی ارائه دادند. امام سجاد (ع) با ترویج "نظریه عمل عبادی"، الگویی برای ایستادگی در برابر انحرافات اخلاقی ارائه دادند. این عبادت صرفاً یک حرکت فردی نبود، بلکه نوری برای دگرگون ساختن ظلمات زندگی بشر در همه زمانهاست.
معاون قضایی دادگستری خراسان جنوبی با پیوند دادن این آموزهها به مسائل روز جامعه، به حوادث و اغتشاشات اخیر اشاره کرد و گفت: آثار عبادت خالصانه و ایمان حقیقی، خلأ بزرگی است که در برخی رفتارهای هنجارشکنانه شاهد بودیم. آسیب رساندن به اموال عمومی و تعرض به جان دیگران، نمودی از بیگانگی با معنویت و مسجد است.
وی بر ضرورت تقویت برنامههای فرهنگی از جمله اعتکاف و انس با معبود به ویژه برای نسل نوجوان و جوان تاکید و خاطرنشان کرد: برای رسیدن به آرامش و تسکین قلب در فضای پرتنش امروز، متولیان امر باید مساجد را به کانونهایی پرجذبه تبدیل کنند و برنامههایی دقیق برای پیوند عمیقتر خانوادهها با مبانی دینی تدوین کنند.
چرا امام سجاد (ع) زبان دعا را برای جهاد فرهنگی برگزیدند؟
حجتالاسلام وحدانینیا در تحلیل ابعاد سیاسی و اجتماعی زندگی امام سجاد (ع)، به تبیین چرایی انتخاب قالب «دعا» از سوی ایشان برای انتقال مفاهیم عمیق انسانی و سیاسی پرداخت.
وی با اشاره به لقب «زبور آل محمد (ص)» برای صحیفه سجادیه، این اثر را فراتر از یک کتاب دعا و در واقع یک رساله جامع تربیتی توصیف کرد.
معاون قضایی دادگستری خراسان جنوبی با کالبدشکافی وضعیت جامعه پس از واقعه عاشورا، اظهار داشت: جامعه اسلامی در سال ۶۱ هجری دچار بحران عمیق اخلاقی و دینی شده بود و دستگاه خلافت اموی با تکیه بر زر و زور، فضایی از ترس و بیتفاوتی را حاکم کرده بود. در آن دوران که سرکوب شدید مخالفان و جعل حدیث، هرگونه حرکت آشکار سیاسی را با بنبست مواجه میکرد، امام سجاد (ع) با درک این واقعیت که جامعه با قیام مسلحانه تغییر نمیکند، شیوهای نو برگزیدند.
وی افزود: امام سجاد (ع) نشان دادند که دعا صرفاً یک عبادت فردی نیست، بلکه یک رسانه عمیق و هنرمندانه برای تربیت جامعه است. امام سجاد (ع) نشان دادند که دعا صرفاً یک عبادت فردی نیست، بلکه یک رسانه عمیق و هنرمندانه برای تربیت جامعه است. در حالی که بیان صریح آموزههای سیاسی حساسیت حکومت را برمیانگیخت، زبان دعا نه تنها مانعی ایجاد نمیکرد، بلکه عاملی برای جذب مردم و انتقال مفاهیم عدالتخواهی در پوششی از مناجات بود.
بازسازی هویت اهلبیت (ع) و ترسیم الگوی سبک زندگی اسلامی
حجت الاسلام وحدانینیا در ادامه به محتوای راهبردی دعاهای امام اشاره کرد و گفت: حضرت در قالب دعاهایی همچون «مکارمالاخلاق»، جامعه ایدهآل اسلامی را بر پایه صداقت، انصاف و تقوا ترسیم کردند و در دعای «اهلالثغور»، با تبیین مسئله جهاد و دفاع از مرزها، ابعاد سیاسی امامت را زنده نگاه داشتند. این دعاها در واقع تلاشی برای بازسازی هویت اهلبیت (ع) به عنوان مرجعیت اصلی دینی و معنوی جامعه بود.
وی با تاکید بر اینکه صحیفه سجادیه پس از قرآن و نهجالبلاغه، بزرگترین منبع معارف اسلامی استصحیفه سجادیه پس از قرآن و نهجالبلاغه، بزرگترین منبع معارف اسلامی است، خاطرنشان کرد: لقب «زبور آل محمد (ص)» به دلیل شباهت لحن مناجاتی این اثر به زبور داوود (ع) است؛ همانگونه که زبور وسیله تقرب بنیاسرائیل به خدا بود، صحیفه سجادیه نیز دایرةالمعارفی از اخلاق، جهانبینی توحیدی و انسانشناسی است که الگوی دقیق سبک زندگی اسلامی را به امت ارائه میدهد.
رساله حقوق امام سجاد (ع)؛ راهکار برونرفت از بحرانهای اجتماعی و خانوادگی
حجتالاسلام وحدانینیا، با اشاره به جایگاه رفیع معارف دینی در تنظیم روابط انسانی، «رساله حقوق» امام سجاد (ع) را منبعی غنی و الهامبخش برای دنیای امروز دانست.
وی با تأکید بر اینکه رساله حقوق امام سجاد(ع) این اثر ارزشمند مشتمل بر ۵۱ حق در حوزههای مختلف از جمله حق خداوند، حق نفس و حقوق اجتماعی است رساله حقوق امام سجاد(ع) این اثر ارزشمند مشتمل بر ۵۱ حق در حوزههای مختلف از جمله حق خداوند، حق نفس و حقوق اجتماعی است، تصریح کرد که پیادهسازی این آموزهها میتواند ارزشهای انسانی را در سطح جامعه و بینالملل احیا کند.
معاون قضایی دادگستری خراسان جنوبی با تبیین ضرورت بازنگری در الگوهای تربیتی اظهار داشت: یکی از مسائل حیاتی در حوزه تعلیم و تربیت، مسئله «تزکیه» است. اگر اخلاق و تزکیه در اولویت نظام آموزشی قرار گیرد، خروجی آن انسانی خواهد بود که معنای عاطفه و حقوق دیگران را به درستی درک میکند.
وی افزود: فقدان این تربیت اخلاقی ریشه بسیاری از مشکلات کنونی در حوزه خانواده و اجتماع است. زمانی که فرد نسبت به حقوق همسر، فرزند، همسایه و خویشان بیتوجه باشد، جامعه با چالشهای متعددی مواجه میشود. بنابراین برای جانبخشی دوباره به ارزشهای اسلامی در نهاد خانواده و جامعه، چارهای جز بازگشت به مفاهیم عمیق رساله حقوق امام سجاد (ع) نداریم.
حق بر خویشتن؛ مبنای صیانت از کرامت انسانی و حقوق دیگران
حجتالاسلام وحدانینیا در ادامه، «حق انسان بر خودش» را یکی از اثرگذارترین بخشهای این رساله برشمرد و با استناد به کلام امام سجاد (ع) گفت: حضرت در این رساله تأکید میفرمایند که حق نفست بر تو آن است که آن را به تمام و کمال در راه طاعت خدا قرار دهی و حقوق اعضای بدن از جمله زبان، گوش، چشم، دست و پا را ادا کنی.
وی خاطرنشان کرد: شناخت خویشتن و درک ارزش واقعی وجودی، سنگبنای احترام به حقوق دیگران است. اگر انسان به قدر و قیمت خود پی ببرد، هرگز به هویت، آبرو و حقوق دیگران آسیب نمیزند.
معاون قضایی دادگستری خراسان جنوبی عنوان کرد: در واقع، صیانت از جامعه از مسیر صیانت از نفس و شناخت هویت انسانی میگذرد که در این میان، استعانت از خداوند متعال برای ادای این حقوق ضروری است.
*لزوم الگوگیری از سیره امام سجاد (ع) در حفظ کرامت نیازمندان
حجتالاسلام وحدانینیا با تأکید بر آموزههای اسلامی در خصوص حفظ عزت نفس شهروندان، سیره عملی امام سجاد (ع) را بهترین الگو برای فعالیتهای اجتماعی و محرومیتزدایی در جامعه امروز دانست.
وی با اشاره به روایات تاریخی معتبر، بر این نکته تأکید کرد: پیشوایان دین نه تنها با ریاکاری و منتگذاری در کمک به دیگران مخالف بودند، بلکه کرامت انسانی را خط قرمز فرهنگ اسلامی میدانستند.
معاون قضایی دادگستری خراسان جنوبی با بازخوانی روایت ابوحمزه ثمالی و نشانههای باقیمانده بر پیکر مطهر امام چهارم بر اثر حمل کیسههای غذا، اظهار داشت: پنهانی بودن کمکهای امام سجاد (ع) حامل این پیام مهم است که در دستگیری از نیازمندان، نباید شخصیت و عزت فرد مخدوش شود.پنهانی بودن کمکهای امام سجاد (ع) حامل این پیام مهم است که در دستگیری از نیازمندان، نباید شخصیت و عزت فرد مخدوش شود.
وی افزود: امروزه بسیاری از ناهنجاریهای درونی و درگیریهای اجتماعی ریشه در فقدان کرامت نفس دارد؛ لذا کمکهای اجتماعی باید به گونهای باشد که حتی هویت فرد نیازمند مخفی بماند، چرا که در فرهنگ اسلامی، اهانت به مؤمن در حکم جنگ با خداست.
مسئولیت دولتمردان در تأمین معیشت و پیشگیری از آسیبهای اقتصادی
حجت الاسلام وحدانینیا در بخش دیگری از سخنان خود، نابسامانیهای اقتصادی را بستری برای بروز آسیبهای جدی نظیر تکدیگری، زدودن حیا و حتی ارتکاب جرایم مختلف ارزیابی کرد.
وی تصریح کرد: جامعه اسلامی باید جامعهای برخوردار و ثروتمند باشد تا در برابر جوامع دیگر سربلند بماند؛ از این رو دولتمردان وظیفه دارند وضعیت معیشتی مردم را به موازات دیگر نیازها تأمین کنند تا عزت جامعه اسلامی خدشهدار نشود.
وی خاطرنشان کرد: امروزه خانوادههای آبرومند بسیاری با سیلی صورت خود را سرخ نگه می دارند؛ اگر توصیه امام سجاد (ع) درباره حق همسایه و دستگیری ناشناس رعایت شود، بسیاری از گرههای معیشتی جامعه باز شده و از وقوع بسیاری از آسیبهای رفتاری پیشگیری خواهد شد.اگر توصیه امام سجاد (ع) درباره حق همسایه و دستگیری ناشناس رعایت شود، بسیاری از گرههای معیشتی جامعه باز شده و از وقوع بسیاری از آسیبهای رفتاری پیشگیری خواهد شد.
الگوبرداری از سیره امام سجاد (ع)؛ راهکاری برای چالشهای معیشتی و اخلاقی نسل جوان
حجتالاسلام وحدانینیا با اشاره به ویژگیهای بارز اخلاقی و سیره عملی امام سجاد (ع)، بر ضرورت پیادهسازی این آموزهها در زندگی مدرن بهویژه برای نسل جوان تأکید کرد.
وی با بیان اینکه امام چهارم شیعیان مظهر عبادت و تجسم محاسن اخلاقی بودند، خاطرنشان کرد: این وجود نازنین حضرت بود که به القابی همچون زینالعابدین و سیدالساجدین اعتبار و زینت بخشید.
معاون قضایی دادگستری خراسان جنوبی با برشمردن القاب حضرت از جمله سجاد، ذوالثّفنات، امین و زینالصالحین، اظهار داشت: برخلاف تصور معمول، این القاب نبودند که به امام سجاد (ع) جایگاه دادند، بلکه رفتار شایسته و تبلور بندگی در وجود ایشان بود که این عناوین پسندیده را زیور بخشید. تاریخ سرشار از حکایتهای نیایش، مناجات و گذشت امام سجاد(ع) در برابر ناملایمات است؛ اما آنچه در زندگی امروز باید الگوی جوانان قرار گیرد، روحیه مسئولیتپذیری و استقلال در امرار معاش است.
حجت الاسلام وحدانی نیا خاطرنشان کرد: تاریخ سرشار از حکایتهای نیایش، مناجات و گذشت امام سجاد(ع) در برابر ناملایمات است؛ اما آنچه در زندگی امروز باید الگوی جوانان قرار گیرد، روحیه مسئولیتپذیری و استقلال در امرار معاش است.
جهادی در مسیر تأمین نیاز خانواده
حجتالاسلام وحدانینیا با انتقاد از برخی رویکردهای ناصحیح در حوزه معیشت که منجر به وابستگی جوانان به دیگران و عدم وظیفهشناسی در تأمین مخارج خانواده شده است، به سنتی از امام سجاد (ع) اشاره کرد و گفت: روزی از ایشان پرسیدند در تاریکی شب به کجا میروید؟ فرمودند برای خانوادهام صدقه تهیه میکنم. ایشان تبیین کردند که هر شخصی برای کسب روزی حلال تلاش کند، این تلاش از سوی خداوند بهمنزله صدقهای برای او و خانوادهاش محسوب میشود.
وی در پایان با یادآوری سیره پیامبر اکرم (ص) که از تارکان دنیا و کسانی که به بهانه عبادت، مسئولیت خانواده را رها کرده بودند، دوری میجستند، افزود: قدم برداشتن در راه تأمین نیاز زوج و فرزندان، همسنگ جهاد در راه خداست.
نظر شما