خبرگزاری شبستان - مهدی رحمانیان| دیشب با رؤیت هلال، تقویم دلها ورق خورد؛ شعبان آمد، ماهی که در حافظه شیعه با لبخند اهلبیت(ع) شناخته میشود. تقویم قمری، گاهی به جز عدد و مناسبت؛ دعوت است. دعوت به مکث، به تأمل و به تغییر حال. شعبان از همین جنس ماههاست؛ ماهی که از نخستین روزش، بوی شادی اهلبیت(ع) را با خود میآورد و در روایتها، کمتر نشانی از اندوه و عزا در آن دیده میشود. گویی این ماه، آستانهای است میان زندگی روزمره و ورود به ضیافت رمضان؛ آستانهای که با نور میلادها روشن شده و با نغمه مناجات، دل را برای میهمانی بزرگتر آماده میکند.
از میلاد امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) گرفته تا امام سجاد(ع) و در اوج آن، نیمه شعبان و انتظار موعود، همهچیز در این ماه رنگ «امید» دارد. امیدی که ریشهدار و اعتقادی است و شیعه قرنها با آن زیسته است.
حجتالاسلام امیدی، مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس در گفتوگو با خبرنگار شبستان، شعبان را «ماه بازسازی روح» توصیف میکند و میگوید: «در سنت دینی ما، شعبان ماهی است که اندوه در آن راه ندارد، نه از چون قرار است دل انسان برای ورود به رمضان سبک شود. شادی شعبان، شادی آگاهانه و تربیتی است.»
شادی در مکتب اهلبیت(ع)
شادی در منطق اهلبیت(ع)، یک هیجان سطحی نیست. شعبان به ما میآموزد که شادی میتواند صورت عبادی داشته باشد. میلادها در این ماه، یادآوری یک مسیرند. مسیری که از کربلا میگذرد، اما در نیمه شعبان به افق ظهور میرسد.
اگر محرم ماه حماسه و آگاهی است، شعبان ماه امید و زندگی است. این دو در تضاد با هم نیستند؛ مکمل هماند. شیعه یاد گرفته است هم اشک داشته باشد و هم لبخند، هرکدام در جای خود.
به باور حجتالاسلام امیدی، این پیوند معنادار است: «اگر محرم ماه حماسه و آگاهی است، شعبان ماه امید و زندگی است. این دو در تضاد با هم نیستند؛ مکمل هماند. شیعه یاد گرفته است هم اشک داشته باشد و هم لبخند، هرکدام در جای خود.»
شعبان، تمرین همین توازن است؛ تمرین دینداری بدون عبوسی، معنویت بدون انزوا و انتظار بدون سکون.
مناجات شعبانیه؛ گفتوگوی بیواسطه با خدا
در میان همه داشتههای این ماه، مناجات شعبانیه جایگاه ویژهای دارد؛ متنی که به تعبیر علما، از عمیقترین متون عرفانی شیعه است. مناجاتی که از طلب بخشش آغاز میشود، اما به طلب «قرب» میرسد. در اینجا، انسان عاشق است؛ عاشق رسیدن.
مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس با اشاره به زبان خاص این مناجات میگوید: «در مناجات شعبانیه، بنده از خدا فقط آمرزش نمیخواهد، بلکه میگوید مرا به خودت نزدیک کن. این نگاه، اوج عرفان شیعی است؛ عرفانی که از متن زندگی جدا نیست.»
این مناجات، زبان دل انسانی است که میخواهد پیش از رمضان، تکلیفش را با خودش و با خدا روشن کند.
صلوات شعبانیه؛ پیوند آسمان و زمین
در کنار مناجات، صلوات شعبانیه نیز حامل معنایی خاص است؛ صلواتی که پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) را موضوع و محور هدایت معرفی میکند. تکرار صلوات در این ماه، تمرینی است برای قرار دادن «ولایت» در متن زندگی روزمره.
به گفته امیدی «صلوات شعبانیه به ما یاد میدهد که راه خدا، از مسیر انسانهای کامل میگذرد. این ذکر اعلام یک جهتگیری است.»
امیدی معتقد است که شعبان، فرصتی برای بازخوانی مفهوم انتظار است؛ انتظاری که با رخوت و انفعال تفاوت دارد.
او با تأکید بر جایگاه تربیتی ماه شعبان، آن را «ماه اصلاح نگاه انسان به خدا» میداند و میگوید: «در سایر ماهها، انسان بیشتر در مقام محاسبه با خدا سخن میگوید، اما در شعبان، لحن گفتوگو تغییر میکند. همین تغییر زاویه نگاه، زمینهساز ورود سالمتر به رمضان میشود.»
امیدی معتقد است که شعبان، فرصتی برای بازخوانی مفهوم انتظار است؛ انتظاری که با رخوت و انفعال تفاوت دارد: «نیمه شعبان به ما یاد میدهد که انتظار، یعنی زندگی مسئولانه. منتظر واقعی کسی است که امید را در جامعه تزریق میکند، نه کسی که فقط چشم به آینده دوخته و از اکنون غافل است.»
این کارشناس دینی با اشاره به فضای عمومی جامعه در این ماه میافزاید: «در روایات، تأکید شده که شعبان ماه پیامبر(ص) است؛ یعنی ماه اخلاق، مدارا و مهربانی. اگر این ماه درست فهم شود، حتی روابط اجتماعی ما هم لطیفتر میشود. شعبان میتواند تمرینی جمعی برای اخلاقمداری باشد.»
شعبان؛ ماهی برای زیستن
حجتالاسلام امیدی همچنین به پیوند عمیق میان دعا و عمل در این ماه اشاره میکند و میگوید: «مناجات شعبانیه اگر فقط خوانده شود، ناقص است. این مناجات از ما تغییر میخواهد؛ تغییر در رفتار، در نیت و در سبک زندگی. کسی که در شعبان اهل مناجات است، باید در رمضان اهل خودسازی باشد.»
شعبان ماه عبور است؛ عبور از روزمرگی به معنا، از غفلت به آگاهی و از ترس به امید. اگر این عبور اتفاق بیفتد، رمضان دیگر یک تکلیف سنگین نخواهد بود، یک ضیافت واقعی است.
او در پایان تأکید میکند: «شعبان ماه عبور است؛ عبور از روزمرگی به معنا، از غفلت به آگاهی و از ترس به امید. اگر این عبور اتفاق بیفتد، رمضان دیگر یک تکلیف سنگین نخواهد بود، یک ضیافت واقعی است.»
شعبان، ماه آمادهسازی است؛ این ماه، دعوتی است به شاد بودن، امیدوار بودن و اهل دعا بودن. ماهی که به ما میگوید میتوان دیندار بود و لبخند زد، میتوان منتظر بود و فعال ماند.
شاید راز ماندگاری شعبان همین باشد؛ ماهی که اندوه در آن اقامت ندارد، چون قرار است دل، خانه خدا شود. خانهای که با شادی اهلبیت(ع) جلا میگیرد و با مناجات و صلوات، چراغش روشن میماند.
نظر شما