به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، مساجد از جمله کهن ترین مکان هایی است که از دیرباز در شهرها ساخته شده و به همین دلیل به عنوان آثار تاریخی و کهن از اعصار گذشته به یادگار مانده است. معماری بنای مساجد که بعضاً به سبک اسلامی است به دوام قدمت و زیبایی منحصر به فرد آن کمک دوچندانی می کند این سبک از معماری در دنیا کم نظیر بوده و تنها مخصوص کشورهای اسلامی است.
از جمله این سبک معماری در فضای درونی و بیرونی مساجد به غنای آن رونق بخشیده و حس معنویت خاصی را جلوه گر کرده و منحصر به فرد بودنش را به رخ می کشد.
استان پهناور فارس نیز که از دیرباز مهد فرهنگ، تمدن، ادب و معنویت بوده، آثار تاریخی بسیاری را در خود جای داده است که خود نشان از اهمیت این خطه از ایران زمین در طول تاریخ بوده است.
در این میان، مسجد جامع نوبندگان یکی از برجستهترین بناهای دورهٔ قاجار که بهواسطهٔ جدارههای تزئینی و دیوارهای اصیلش، چشمان هر گردشگری را به خود جلب میکند سالهاست که تحت فشار زمان، زلزله و فرسایشهای طبیعی قرار داشته و نیاز مبرمی به مرمت و بازسازی داشته است.
در دل کوهپایهها و میان سرسبزیهای سر به فلک کشیدهٔ فسا، نقطهای از تاریخ کهن این دیار به نام «نوبندگان» به آرامی اما با قدرت، بر دوش خود بار باری سنگین از گذشتهها را تحمل میکند. این شهر کوچک، که قدمتاش با گلدستههای تاریخی از دوره ساسانیان تا پهلوی اول به هم میپیوندد، گواهی بر تنوع و غنای فرهنگی استان فارس بوده و بهعنوان یک گنجینهٔ معماری کهن، نقش مهمی در شناخت هویت بومی ایفا میکند.
در این میان، مسجد جامع نوبندگان یکی از برجستهترین بناهای دورهٔ قاجار که بهواسطهٔ جدارههای تزئینی و دیوارهای اصیلش، چشمان هر گردشگری را به خود جلب میکند سالهاست که تحت فشار زمان، زلزله و فرسایشهای طبیعی قرار داشته و نیاز مبرمی به مرمت و بازسازی داشته است.
پایان مرمت یک مسجد تاریخی
امروز، با اعلام رسمی معاون میراثفرهنگی استان فارس، مرمت کامل این مسجد و بخشهای کلیدی بافت تاریخی نوبندگان به پایان رسیده است. این پروژهٔ مقیاسدار، که با اختصاص بیش از یک میلیارد و۳۷۰ میلیون تومان بهعنوان اعتبار ویژه، به تکمیل یک مسیر طولانی از حفاظت و بازنگری فرهنگی منجر شد، نمادی از ارادهٔ مسئولین برای حفظ این گنجینهٔ تاریخی به نسلهای آینده به شمار میآید. مسیری که بر باززیستی بناهای مقدس تأکید دارد و بر اهمیت حفظ تمامیت بافت تاریخی شهرستان فسا، بهویژه بقایای قلعهٔ ساسانیان، خانههای دورهٔ قاجار و بناهای پهلوی اول، میافزاید.
بهوسطه این گام بزرگ، نوبندگان علاوه بر یک نقطهٔ گردشگری تاریخی، بهعنوان یک نمونهٔ موفق از تعامل میان دولت، متخصصان و جامعه محلی برای حفظ هویت فرهنگ و معماری میدرخشد؛ گامی که بهنظر میرسد مسیر حفظ دیگر گنجینههای تاریخی فارس را نیز هموار میسازد.
معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس بطور رسمی خبر اتمام عملیات مرمتی بخشهایی از مسجد جامع نوبندگان و جدارههای ارزشمند بافت تاریخی این منطقه را اعلام و بر اهمیت این بافت تاریخی تاکید کرد.
بهوسطه این گام بزرگ، نوبندگان علاوه بر یک نقطهٔ گردشگری تاریخی، بهعنوان یک نمونهٔ موفق از تعامل میان دولت، متخصصان و جامعه محلی برای حفظ هویت فرهنگ و معماری میدرخشد؛ گامی که بهنظر میرسد مسیر حفظ دیگر گنجینههای تاریخی فارس را نیز هموار میسازد.
این مسجد بهعنوان یکی از آثار کهن این بخش از استان فارس میتواند جایگاه بالایی در معرفی قدمت تاریخی نوبندگان داشته باشد و این بخش از فارس را به یکی از مقاصد گردشگری تبدیل کند. امری که در صورت عزم و اراده جدی مردم و مسئولان غیر قابل تحقق نیست.
عملیات اجرایی بهسازی این مسجد از اردیبهشت امسال آغاز شده بود که با مرمت بخشهای مختلف مسجد این روزها به کار خود پایان داده است.
گامی به سوی حفظ هویت تاریخی
به گفته صادق زارع، این بافت تاریخی یکی از با ارزشترین بافتهای تاریخی استان است که مرمت آن به پایان رسید. مرمت بخشهای مهم این مسجد و جدارههای باارزش بافت تاریخی با اختصاص اعتباری افزون بر یک میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان به اتمام رسیده است. اقدامات انجام شده در بازسازی این مسجد شامل بخشهای مختلف آن شامل حیاط، زیرزمین، جدارها و ... میشود.
معاون میراثفرهنگی در خصوص اجرای این پروژه میگوید: آواربرداری کف زیرزمین حیاط مسجد، تراشیدن اندود گچ زیر زمین، حیاط مسجد جامع نوبندگان، اجرای اندود کاهگل و اجرای آبچک آجری و مرمت جدارهای باارزش این بافت تاریخی در این پروژه انجام شده است.
در منطقه نوبندگان فسا علاوه بر مساجد جامع، آثار دیگری نیز وجود دارد که از جمله آن میتوان به بقایایی از قلعه دوره ساسانیان، خانههای تاریخی متعلق به دوره قاجار و بناهایی با پیشینه ساخت در دوره پهلوی اول و مسجد قاجاری اشاره کرد.
اجرای این پروژه حیاتی با تخصیص اعتبار قابل توجهی به انجام رسید. طبق گزارش معاون میراثفرهنگی، مبلغ بالغ به این عملیات اختصاص داده شد تا فرآیند مرمت بخشهای مهم مسجد و جدارههای باارزش بافت تاریخی تکمیل شود. تأمین این میزان اعتبار نشاندهنده عزم جدی متولیان امر بر حفظ سلامت این بناهای تاریخی است و امکان اجرای اقدامات فنی پیچیده را فراهم آورد.
زمینهسازی برای توسعه گردشگری و احیای زندگی
این مسجد در مرکز بافت تاریخی و محله کاروانسرا قرار دارد و هسته اصلی آن متعلق به دوره قاجاریه است. الحاقاتی در ادوار بعد به این بنا اضافه شده که نشاندهنده تحولات تاریخی منطقه است.
پیش از این نیز مدیرکل پیشین میراث فرهنگی فارس با تاکید بر اهمیت حفظ هویت تاریخی نوبندگان و مسجد جامع این شهر، گفته بود هدف اصلی این پروژه، تثبیت حضور ساکنان و جلوگیری از تخلیه روستاست. مرمت اصولی، زمینه را برای توسعه گردشگری و احیای زندگی در بافت فراهم میکند.
به گفته ثابتاقلیدی، عملیات مرمت مسجد جامع نوبندگان شامل خاکبرداری زیرزمین، اجرای کانال دفع نم و رطوبت، کفسازی، گچکاری و نازککاری دیوارهاست. همچنین در بخش بافت تاریخی، اندود کاهگل، ازارههای آجری، ساخت آبچکهای آجری و پنجرههای چوبی تمامقاب فرمدار اجرا میشود.
به اذعان او، این مسجد در مرکز بافت تاریخی و محله کاروانسرا قرار دارد و هسته اصلی آن متعلق به دوره قاجاریه است. الحاقاتی در ادوار بعد به این بنا اضافه شده که نشاندهنده تحولات تاریخی منطقه است.
روستای نوبندگان در ۲۰ کیلومتری شهر فسا واقع شده و در این منطقه بقایایی از قلعه دوره ساسانیان، خانههای تاریخی و مسجد متعلق به دوره قاجارو بناهایی با پیشینه ساخت در دوره پهلوی اول دیده میشود.
گوشه گوشه فارس زیبا، جلوه ای از زیبایی است و در یک کلام اصالت و تمدن ایران زمین در این استان تجلی یافته است؛ مساجد بسیاری نیز در نقاط مختلف فارس وجود دارد که شاید کمتر به آن توجه شده اما هویت یک تمدن را به خود وابسته کرده است.
نظر شما