خبرگزاری شبستان خراسان جنوبی-زینب روحانی مقدم؛ در عصری که فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان یکی از اصلیترین ابزارهای تغییر در ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جهان شناخته میشود، فضای مجازی به میدانی گسترده و پویا تبدیل شده است که در آن ایدهها، ارزشها و نگرشها به شکلی سریع و گسترده در حال مبادله و تغییر هستند.
این فضای دیجیتال، با ایجاد فرصتهای بیسابقه برای ارتباط، اطلاعرسانی و تبادل نظر، نه تنها ابزاری برای توسعه و پیشرفت بشریت شده است، بلکه به عنوان میدانی برای جنگ شناختی و نبرد فکری بین قدرتهای مختلف نیز مورد استفاده قرار میگیرد. در این میان، سواد رسانهای به عنوان پایه و اساسی برای توانمندی افراد در درک، تحلیل و مبارزه با محتوایی که در فضای مجازی پخش میشود، اهمیت بینظیری یافته است.
سواد رسانهای، گویا نه تنها به توانایی در خواندن و درک متنها و تصاویر میپردازد، بلکه به توانایی در تشخیص صحت، سوگیری، هدفگذاری و تأثیرگذاری محتوا در ذهنیت افراد اشاره دارد. در واقع، سواد رسانهای میتواند به عنوان دروازهای به سوی توانمندی در برابر جنگ شناختی دشمن عمل کند، جنگی که در آن اهداف سیاسی، ایدئولوژیک و فرهنگی دشمنان، از طریق تبلیغات، تزئین محتوا و توطئههای روانی، سعی در تغییر ارزشها، نگرشها و هویتهای جامعه دارند.
این جنگ، در فضای مجازی، به شکلی بسیار پیچیده و مداوم ادامه دارد؛ از طریق شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای خبری، ویدئوهای تبلیغاتی و محتوای ایجاد شده توسط اشخاص و نهادهای مرتبط با دشمنان، اهدافی از جمله تضعیف اعتماد به نظام، ترویج فساد، تقویت تفکرات انفرادی و ایجاد تقسیمبندی در جامعه را دنبال میکند. در این میان، فضای مجازی، نه تنها مکانی برای ارتباط و اطلاعرسانی است، بلکه میدانی برای ایجاد و تقویت تفکرات ضد اسلامی، ضد ملی و ضد ارزشهای انسانی و مذهبی است. این فضای دیجیتال، با ایجاد تبعیض و تفکرات منفی، سعی در ایجاد بحرانهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دارد.
اما در برابر این تهدید، سواد رسانهای میتواند به عنوان سربازی پرورش یافته و مجهز، در برابر این تهدیدات مقاومت کند. افرادی که در سواد رسانهای توانمند هستند، قادرند محتوای فضای مجازی را به درستی تحلیل کنند، سوگیریهای آن را تشخیص دهند، و در نهایت، از این محتوا به عنوان ابزاری برای تقویت ارزشها و هویتهای ملی و دینی استفاده کنند.
مفهوم سواد رسانه
معصومه آبدار- مدرس سواد رسانه و مسئول انجمن سواد رسانه خواهران شهرستان بیرجند-در گفتگو با خبرنگار شبستان اظهار داشت: سواد رسانه ای به قدرت تحلیل و درک پیام های رسانه ای و ارزیابی پیام ها گفته می شود.
وی ادامه داد: واژه سواد به معنای آموختن است، آموختنی که همراه با ایجاد کردن تغییر همراه باشد. رسانه به معنی هر چیزی که پیامی را به ما منتقل کند
آبدار در ادامه گفت: کسی را می توانیم بگوییم سواد رسانه دارد که بتواند آن پیامی که از رسانه ها را دریافت می کند اولا درست بشناسد، دوما تحلیل و درک و ارزیابی و صحت سنجی کند. کسی را می توانیم بگوییم سواد رسانه دارد که بتواند آن پیامی که از رسانه ها را دریافت می کند اولا درست بشناسد، دوما تحلیل و درک و ارزیابی و صحت سنجی کندبه این فرد می توانیم بگوییم که سواد رسانه ای دارد.
ورود رسانه های دشمن به میدان جنگ شناختی علیه ملت ایران
وی در مورد تکنیک های رسانه عنوان کرد: اصولا رسانه ها موظف هستند که با رعایت بی طرفی کامل به بیان همه ابعاد یک موضوع بپردازند و آن را منعکس کنند اما وقتی نگاه می کنیم، می بینیم اغلب رسانه ها دیدگاهی که خودشان دارند یا منافعی که برای خودشان ایجاب می کند را در انعکاس پیام ها و اخبارهای خودشان مد نظر می گیرند و پیام رسانه ای را به گونه ای از زاویه دید خودشان منعکس می کنند، به مخاطب القا میکنند.
مدرس سواد رسانه ادامه داد: البته این مورد در رسانه های دشمنان ما به اوج رسیده است حتی از حد معمول هم اینا فراتر رفته اند و مشاهده می کنیم که دست به تحریف حقایق و تلاش برای گمراهی مخاطبان خودشان می زنند.
وی با بیان اینکه امروزه اکثر رسانه های دشمن متاسفانه وارد میدان جنگ شناختی علیه ملت ایران شدند، افزود: این رسانه ها تلاش می کنند تا ذهن و ادراک جوانان ما را مدیریت کنند.
آبدار عنوان کرد: در مباحث رسانه بیش از ۳٠ تکنیک و فنون اقناع داریم که رسانه ها از این فنون جهت مدیریت اذهان استفاده می کنند و مخصوصا در جنگ شناختی امروزه، عجیب این تکنیک ها را به کار گرفته اند و تلاش می کنند تا آن هنجارها، ارزش های دینی، باورها و اعتقادات مردم و نگرش های جامعه را تغییر دهند.
مدرس سواد رسانه افزود: از طریق این کار و با استفاده از رسانه خودشان می خواهند مدیریت ادراک عمومی و رفتارهای مردم را تغییر دهند کما اینکه در اغتشاشات اخیر دیدیم که بعضی از جوانان و نوجوانانی که متاسفانه از سواد رسانه ای کافی برخوردار نبودند به راحتی در دام جنگ شناختی دشمن افتادند و متاسفانه رفتارهای غیرارزشی از خودشان بروز دادند و حتی در بعضی جاها، رفتارهای غیرانسانی از آن ها بروز کرد که صد درصد می توانیم بگوییم به خاطر تاثیر رسانه های دشمن بر اذهان این افراد بوده است.
تلاش دشمن برای تغییر باورها و رفتارهای جامعه
وی بیان داشت: امروزه دیگر دشمن در میدان و حوزه زمینی نمی جنگد یا در حوزه هوایی و دریایی کمتر ورود می کند، و دشمن برای رسیدن به اهداف خود ایده مبارزه بدون جنگ یعنی تصرف آسان آن اهداف از طریق جنگ نرم را عملی می کند.دشمن برای رسیدن به اهداف خود ایده مبارزه بدون جنگ یعنی تصرف آسان آن اهداف از طریق جنگ نرم را عملی می کند.
آبدار ادامه داد: دشمن تلاش می کند تا بر اذهان جامعه تاثیرگذاری داشته باشد و یک تغییری در باورها و رفتارهای انسان های جامعه به وجود آورد تا آنها را وادار کند که تسلیم شوند یا از دشمن طرفداری کنند یا همسو با دشمن شوند.
شایعه سازی، تکنیک رسانه های دشمن برای تسلط بر اذهان عمومی
مدرس سواد رسانه با بیان اینکه اگر دشمنان بتوانند اذهان را متمایل به خودشان کنند دیگر افراد جامعه نمی توانند با اراده ضعیفی که دارند از ارزش های خودشان دفاع کننداگر دشمنان بتوانند اذهان را متمایل به خودشان کنند دیگر افراد جامعه نمی توانند با اراده ضعیفی که دارند از ارزش های خودشان دفاع کنند، افزود: دیگر افراد جامعه نمی توانند از آن دستاوردهای انقلاب، از تمدن خودشان دفاع کنند لذا یک وقت می بینیم که به دست خودمان تسلیم آن جوسازی های دشمن می شویم که ما چند روز گذشته این را شاهد بودیم به حدی که حتی دشمنان توانستند برای آنان تصمیم گیری و تصمیم سازی کنند اما به لطف خدا این فتنه جمع شد.
آبدار در ادامه عنوان کرد: لذا جامعه ای که سواد رسانه ای نداشته باشد به راحتی در دام جنگ شناختی دشمنان گرفتار می شود و میدان مبارزه را می بازد به همین خاطر شناخت تکنیک هایی که در فنون اقناع به آن اشاره کردیم بسیار اهمیت دارد.
وی افزود: از جمله تکنیک هایی که توسط رسانه ها استفاده می شود می توان به بحث شایعه سازی اشاره کرد که یک شایعه را در جامعه بعضی از رسانه ها پخش می کنند تا مردمی که سواد رسانه ندارند و نمی توانند تشخیص دهند این شایعه رو باور می کنند و بعضی وقت ها متاسفانه با یک شایعه می توانند به راحتی شخصیت محبوب ذهن افراد در یک جامعه نابود کنند و یا شایعه گرانی شدن اقلام را پخش می کنند و بازار را به هم می ریزند و اقتصاد را دچار مشکل می کنند
آبدار در ادامه عنوان کرد: گاهی با یک شایعه یک ضعف اعتقادی را در جامعه به وجود می آورند که ما در طول دوران انقلاب اسلامی ایران مدام و مکرر از این موارد زیاد داشتیم بالاخره باید بدانیم که دشمن بیکار نمی نشیند ولی باید مراقب باشیم که دشمنان به راحتی دست به این کارها می زنند.
نرم افزارهای خارجی، مهم ترین ابزار دشمن جهت رسوخ در اذهان و افکار
مدرس سواد رسانه با بیان اینکه دشمن هزینه های گزافی هم خرج می کند تا در قلب جوانان ما حب ها را به بغض و یقین های آنان را به شک تبدیل کنند دشمن هزینه های گزافی هم خرج می کند تا در قلب جوانان ما خوب ها را به بغض و یقین های آنان را به شک تبدیل کنند، افزود: در حوزه ی جنگ روانی معمولا قلب و ذهن افراد مورد تهاجم قرار دارد و اصلا دشمنان ما سال ها روی این موضوع تحقیق کردند که بتوانند به این علم دستیابی پیدا کنند که چطور می شود ذهن و قلب مسلمانان را تسخیر کرد.
آبدار در ادامه عنوان کرد: به همین خاطر رهبر معظم انقلاب در بیانات خودشان تاکید کردند که مراقب باشید وقتی دشمنان تسلط بر اذهان شما پیدا کنند خودتان دو دستی کشور را به باد می دهید. به همین خاطر باید دقت کنیم اینکه دشمنان خدمات رایگان در اینترنت به ما ارائه می دهند باید حواسمان جمع باشد که خدای نکرده هدف دشمن نباشیم.
وی ادامه داد: مثلا یکی از کارهایی که انجام می دهند این است که از کلان داده هایی که دارند از روی تلفن هوشمند ما انواع مخاطبان و انواع نرم افزارهایی که استفاده می کنیم را شناسایی و حتی تمام جستجوهای ما را بررسی می کنند و از این طریق به تفکر و اعتقادات ما دست می یابند و خیلی راحت می توانند مدل ما را برای خودشان بسازند و برای این مدل ما برای مبارزه شناختی برنامه ریزی می کنند.
مدرس سواد رسانه با بیان اینکه مهم ترین ابزار دشمن جهت رسیدن به هدف، شبکه های اجتماعی هستند، افزود: مخصوصا شبکه هایی که نرم افزارهای خارجی هستند، ایتا و روبیکا و بله و سروش و ... حرفی نیست چون نرم افزارهای ایرانی و داخلی هستند.
وی در ادامه عنوان کرد: اما شبکه های خارجی خیلی خطرناک هستند و یکی از کارهایی که شبکه های خارجی انجام می دهند فیلترینگ حبابی است که این باید مد نظر باشد که حباب اطلاعاتی ایجاد می کنند شبکه های خارجی خیلی خطرناک هستند و یکی از کارهایی که شبکه های خارجی انجام می دهند فیلترینگ حبابی است که این باید مد نظر باشد که حباب اطلاعاتی ایجاد می کنند و این حباب اطلاعاتی باعث می شود پیام ما هیچ وقت به گوش کف جامعه نرسد و شما وقتی که نگاه می کنید می بینید که در حباب اطلاعاتی قرار گرفته اید همین الان هم اینستا این گونه است.
آبدار ادامه داد: مثلا حذف تصاویر حاج قاسم یا مثلا تصاویر رهبر معظم انقلاب و فرمایشات ایشان و کدگذاری روی واژه های حساس مثل سپاه مثل موشک یک نوع حباب اطلاعاتی است تا نتوانیم اطلاعات صحیح را به دست آوریم و واقعا اطلاعات صحیح را تحریف و سپس منتشر می کنند و خب این ها روی اذهان بعضی از جوانان و نوجوانان ناپخته متاسفانه تاثیر می گذارد.
فضای مجازی، میدان اصلی نبرد با دشمن
مدرس رسانه با تاکید بر اینکه باید به خاطر داشته باشیم امروزه میدان نبرد اصلی ما با دشمن فضای مجازی است، افزود:مدل جنگ امروزی، جنگ شناختی است و هدف دشمن در جنگ شناختی هم جوانان و نوجوانان هستند و متاسفانه تلفات در این جنگ به مراتب خطرناک تر از تلفات دادن در جنگ های دیگر است مدل جنگ امروزی، جنگ شناختی است و هدف دشمن در جنگ شناختی هم جوانان و نوجوانان هستند و متاسفانه تلفات در این جنگ به مراتب خطرناک تر از تلفات دادن در جنگ های دیگر است چون در جنگ های دیگر وقتی یک نفر مثلا شهید می شود اما در این جنگ هر قربانی جنگ شناختی چند نفر دیگر را هم با خودش همراه و آنان را وارد جبهه دشمن می کند.
وی در ادامه گفت: لذا باید خیلی مراقب باشیم چرا که دشمن بیشتر با هدف تغییر رفتار و ذائقه سازی سعی می کنند که مردم را مدیریت و از مسئولان و از دین و از خدا و از قرآن اعتبارزدایی و قداست زدایی کنند و دیدید که در این اتفاقات اخیر متاسفانه برخی از نوجوانان مسلمان ما مسجد، قرآن را آتیش زدند و به دنبال ناامید سازی هستند و سعی می کنند یک ناکارآمدسازی برای جامعه و نظام و برای کشور ما ایجاد کنند تا یک روی گردانی از نظام اجتماع را در اذهان مردم به وجود آورند.
آبدار عنوان کرد: اگر جوانان و نوجوانان ما نسبت به این تکنیک ها مطلع باشند جوانان ما هیچ وقت دچار جنگ شناختی دشمن نمی شوند و تغییر رفتاری در آنان به وجود نمی آید.
لزوم مدیریت فضای مجازی توسط مسئولان
مدرس سواد رسانه در مورد نحوه تشخیص اخبار درست از شایعه گفت: یک سری دوره هایی در سامانه نسرا برگزار می شود که توصیه می کنم عزیزانی که دوست دارند که مجهز به سواد رسانه ای شوند در این دوره های متنوع و رایگان شرکت کنند.
وی افزود:مدیریت تهدیدهایی که در بستر اینترنت برای جوانان وجود دارد، وظیفه مسئولین است و باید حتما حواسشان به این تهدیدها باشد مدیریت تهدیدهایی که در بستر اینترنت برای جوانان وجود دارد، وظیفه مسئولین است و باید حتما حواسشان به این تهدیدها باشد، خب این مدت برای کنترل و تامین و آرامش و امنیت بالای مردم نیاز و لازم بود که اینترنت حذف شود اما یک سری سختی هایی را هم به دنبال داشت و جابه جایی اطلاعات به سختی انجام می شد اما این ارزش را داشت که از آسیب دیدن جوانان ما جلوگیری شود.
آبدار در ادامه عنوان کرد: چون گریزی از زیست مجازی نداریم باید در این فضا که یک فناوری پیشرفته است و بهتر است که حداقل آن اپلیکیشن ها یا شبکه های اجتماعی داخلی وصل شود تا خطر به دام افتادن جوانان ما کمتر شود و یا آن ابزارهایی که در دست تبلیغات دشمنان است را کمتر و محدودتر کنیم.
وی ادامه داد: در کشورهای جهان هم برای استفاده از فضای مجازی رده بندی سنی مورد توجه است و متاسفانه فضای مجازی فضای اینترنت و فضای سایبر در کشور ما بدون رده بندی سنی و بدون هیچ قانونی در دست مردم است، در کشورهای جهان هم برای استفاده از فضای مجازی رده بندی سنی مورد توجه است و متاسفانه فضای مجازی فضای اینترنت و فضای سایبر در کشور ما بدون رده بندی سنی و بدون هیچ قانونی در دست مردم استخب مسلم است که یه سری نوجوان یا جوان فریب خواهند خورد اما خب پیشگیری بهتر از درمان است و این درس عبرتی برای همه ما بود.
مدرس سواد رسانه در ادامه گفت: یکی از وظایف دیگر مسئولان هم این است که در مورد آموزش سواد رسانه به آحاد جامعه به ویژه جوانان و نوجوانان یک جدیت بیشتری داشته باشند شاید خود آن جوان و نوجوان، ضرورت آموزش سواد رسانه را درک نکند اما مسئولان مخصوصا در مدارس و دانشگاه ها حتما جدیت بیشتری داشته باشند و ابعاد رسانه ای را سعی کنند به صورت برنامه های کامل و کیفی ارائه دهند.
وی با بیان اینکه مردم باید به دنبال کسب آگاهی سواد رسانه ای باشند، افزود: امروزه مردم باید به دنبال این باشند که آگاهی خودشان را در مورد تکنیک های رسانه ای بالا ببرند تا فریب دشمن را نخورند و محاصره تبلیغاتی دشمن را بشکنند و با منطق، استدلال و عقل درباره پیام های رسانه ای فکر کنند نه با احساس و هیجان.
نظر شما