موانع تحول علوم سیاسی در ایران

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت: بررسی روند تحول علوم سیاسی در ایران بدون توجه هم‌زمان به گسست‌های تاریخی، فرهنگ سیاسی، فهم بومی از نظریه‌ها و شرایط هژمونیک نظام جهانی، تحلیلی ناقص و غیرواقع‌بینانه خواهد بود.

به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از روابط عمومی سازمان بسیج اساتید کشور،دکتر علی آدمی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، با اشاره به تفاوت خروجی‌های آموزشی در حوزه علوم انسانی و علوم سیاسی اظهار کرد: اختلاف در نحوه تدریس و برداشت از مفاهیم سیاسی، ریشه در اقتضائات تاریخی، ساختاری و فرهنگی دارد و نمی‌توان آن را صرفاً به انحراف یا براندازی فکری نسبت داد.

وی با تأکید بر لزوم آسیب‌شناسی واقع‌بینانه مسیر تحول علوم سیاسی افزود: برای درک وضعیت موجود باید لایه‌های مختلف موانع نظری و ساختاری بررسی شود تا مشخص شود که بخشی از این وضعیت، محصول شرایط تاریخی و نه الزاماً خطای علمی یا نظری است. 

 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: نظریه‌های سیاسی در غرب به‌صورت دیالکتیکی و در تعامل مستمر با نظام‌های سیاسی، بحران‌ها و تحولات اجتماعی شکل گرفته‌اند، در حالی که ایران با گسست‌های مکرر تاریخی و هویتی مواجه بوده است.

ادمی با اشاره به بیانات رهبر انقلاب در گام دوم انقلاب بیان کرد: جمهوری اسلامی ایران مسیر خود را از نقطه‌ای آغاز کرد که غرب به اوج تولید علم و نظریه رسیده بود و همین تأخیر تاریخی موجب ورود گسترده نظریه‌های وارداتی به ساختارهای فکری و اجرایی کشور شد.

 وی افزود: این ورود، ناگزیر و تدریجی بوده و امروز چالش اصلی، مدیریت پیامدهای آن و اصلاح نحوه فهم و کاربست این نظریه‌هاست.

 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به جهان‌شمول بودن بخشی از نظریه‌های علمی اعلام کرد: در حوزه‌هایی مانند اقتصاد، بسیاری از نظریه‌ها فارغ از زمینه‌های فرهنگی قابل استفاده هستند و بی‌توجهی به آن‌ها، هزینه‌های سنگینی به کشور تحمیل کرده است.

 آدمی افزود: ناکارآمدی موجود در برخی حوزه‌ها، بیش از آنکه ناشی از خود نظریه باشد، حاصل فهم ناقص و اجرای نادرست آن است.

وی با تأکید بر نقش فرهنگ سیاسی ایرانی در تولید خروجی‌های متفاوت از نظریه‌های مشابه تصریح کرد: نظریه سیاسی زمانی که وارد بستر فرهنگی ایران می‌شود، به‌گونه‌ای متفاوت از چین، روسیه یا غرب بازتفسیر می‌شود و همین مسئله ضرورت اصلاح هم‌زمان فرهنگ سیاسی را برجسته می‌کند. بدون اصلاح فرهنگ سیاسی، حتی بهترین نظریه‌ها نیز می‌توانند به تولید بحران منجر شوند.

 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با انتقاد از نگاه آرمان‌گرایانه به جایگاه علوم سیاسی در کشور بیان کرد: انتظارات از علوم سیاسی باید مبتنی بر واقعیت‌های تاریخی، هویتی و اجتماعی باشد و نمی‌توان تمامی ناکامی‌ها را به ضعف نظریه‌ها نسبت داد

ادمی افزود: ایران در معرض نوعی هژمونی تمدنی و علمی غرب قرار دارد که این وضعیت، ادراک ناتوانی را تشدید می‌کند، در حالی که دستاوردهای علوم سیاسی در کشور نباید نادیده گرفته شود.

وی با اشاره به پراکندگی نظری و غلبه جریان‌های پوپولیستی در سیاست ایران بیان کرد: نبود اجماع نظری و تبدیل مسائل بنیادین مانند امنیت ملی و عمق ژئوپلیتیک به موضوعات رقابت‌های جناحی، موجب تضعیف بنیان‌های نظری سیاست‌گذاری شده است. 

 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی افزود: بدون مهار پوپولیسم سیاسی، حتی پیشرفته‌ترین نظریه‌ها نیز در فضای عمومی تخریب خواهند شد.

ادمی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: جهان امروز وارد نظم پست‌مدرن شده و نبرد اصلی، نبرد روایت‌هاست. و در چنین شرایطی، کشورها باید جایگاه گفتمانی خود را بازتعریف کنند و از تکیه بر نظریه‌هایی که خود غرب در حال عبور از آن‌هاست، پرهیز کنند.

وی با تأکید بر خلأ مأموریت‌گرایی در دانشگاه‌های کشور تصریح کرد: تا زمانی که جایگاه ایران در نسل‌های مختلف دانشگاهی و مأموریت نظام آموزش عالی مشخص نشود، نمی‌توان تعیین کرد کدام نظریه‌ها قابلیت پاسخ‌گویی به مسائل کشور را دارند. 

 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی افزود: انباشت نظریه بدون جهت‌گیری مأموریتی، به تولید راهکار منجر نخواهد شد.

وی در پایان، کاربردی‌سازی علوم سیاسی را چالش اساسی این حوزه دانست و گفت: اگر رشته‌های علوم سیاسی و روابط بین‌الملل نتوانند نقش مشخصی در حل مسائل کشور ایفا کنند، لازم است در ساختار، کارکرد و مأموریت آن‌ها بازنگری جدی صورت گیرد.

کد خبر 1860482

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha