آیتالله محمد عبادیزاده در گفتگوی اختصاصی خبرنگار با خبرگزاری شبستان در بندرعباس با تأکید بر ظرفیت بالای اعتکاف در تقویت هویت دینی و مقاومت در برابر آسیبهای اجتماعی، چشمانداز تبدیل این مراسم به جریانی پایدار تربیتی و تمدنآفرین در هرمزگان را روشن توصیف کرد.
به منظور بررسی آثار پرخیر و برکت اعتکاف در مسجد گفتگوی تفصیلی با آیتالله حمد عبادیزاده، نماینده ولیفقیه در هرمزگان انجام داده ایم که با هم مرور خواهیم کرد.
در سالهای اخیر شاهد استقبال چشمگیر نسل نوجوان و جوان از مراسم اعتکاف هستیم. به نظر شما ریشه این گرایش مبارک و امیدآفرین چیست؟
استقبال چشمگیر نسل نوجوان و جوان از اعتکاف در سالهای اخیر، پدیدهای بسیار مبارک و امیدآفرین است. این گرایش ریشه در چند عامل مهم دارد: نخست، فطرت خداجوی نسل جوان است که در هیاهوی زندگی مدرن، بیش از گذشته تشنه آرامش، معنا و هویت است. اعتکاف فرصتی کمنظیر برای خلوت با خدا و بازگشت به خویشتن فراهم میکند.
دوم، تحول در شیوه برگزاری اعتکاف است؛ برنامهریزیهای متناسب با زبان نسل جدید، حضور مبلغین جوان و خوشفکر، استفاده هوشمندانه از هنر، رسانه و فضای گفتوگو، موجب جذابتر شدن این سنت عبادی شده است.
سوم، اعتماد نوجوانان و جوانان به فضای مسجد به عنوان محیطی امن، صمیمی و هویتساز است.
این پدیده نشان میدهد که برخلاف تبلیغات بدبینانه، نسل جدید از دین فاصله نگرفته بلکه به دنبال تجربهای عمیقتر، عقلانیتر و صادقانهتر از دینداری است.
اعتکاف چه نقشی در تربیت و تقویت شخصیت نوجوانان و جوانان، بهویژه در استانی مانند هرمزگان با ویژگیهای خاص اجتماعی و فرهنگی، ایفا میکند؟
اعتکاف نقش بنیادینی در تقویت هویت دینی، خودکنترلی و مسئولیتپذیری اجتماعی نوجوانان و جوانان دارد.
در استانی مانند هرمزگان که بهواسطه شرایط ساحلی، گردشگری، تنوع فرهنگی و مواجهه بیشتر با آسیبهای نوپدید اجتماعی قرار دارد، اعتکاف میتواند زمینه خودآگاهی معنوی را فراهم کند و قدرت «نه گفتن» به انحرافات اخلاقی و رفتاری را افزایش دهد و همچنین میتواند روحیه امید، صبر و مقاومت در برابر فشارهای اجتماعی را تقویت کند.
برای بهرهگیری حداکثری از این ظرفیت، باید اعتکاف را از یک رویداد صرفاً عبادی، به فرآیندی تربیتی و مستمر در طول سال پیوند زد؛ از طریق ارتباط مستمر با معتکفین، تشکیل حلقههای معرفتی و پیوند آنان با فعالیتهای فرهنگی مسجد.
حضور پررنگ بانوان هرمزگانی در مراسم اعتکاف قابل توجه بوده است. دیدگاه شما در این خصوص چیست و چه پیشنهادهایی برای گسترش این حضور دارید؟
حضور پررنگ و اثرگذار بانوان هرمزگانی در اعتکاف، نشاندهنده بلوغ معنوی و نقشآفرینی اجتماعی بانوان مؤمن در استان است. بانوان نهتنها مخاطب اعتکاف، بلکه مبلغان عملی این سنت حسنه در خانوادهها هستند.
برای گسترش کمی و کیفی اعتکاف بانوان توصیه میشود که برنامههای متناسب با نیازهای فکری، تربیتی و خانوادگی بانوان طراحی شود. از بانوان مبلغ، استاد و مربی توانمند استفاده گردد و بستر حضور دختران نوجوان با همراهی مادران فراهم شود تا اعتکاف به تجربهای خانوادگی و نسلساز تبدیل شود.
کانونهای فرهنگی هنری مساجد در برگزاری اعتکاف نقش مهمی داشتهاند. چگونه میتوان این نقش را ارتقا داد؟
کانونهای فرهنگی هنری مساجد هرمزگان در جذب، سازماندهی و پشتیبانی اعتکاف، نقش ارزشمندی ایفا کردهاند و در بسیاری از مناطق، بازوی اجرایی و خلاق مسجد بودهاند.
برای ارتقای این نقش، پیشنهاد میشود همکاری نظاممندتری میان کانونها و ائمه جماعات شکل گیرد و آموزشهای تخصصی در حوزه تربیت نوجوان، رسانه و مدیریت فرهنگی تقویت شود.
شبکهسازی میان کانونهای موفق استان برای انتقال تجربه نیز میتواند بسیار اثرگذار باشد.
قرارگاه ملی مسجد چه تأثیری بر کیفیت و انسجام برنامههای مسجدی از جمله اعتکاف دارد؟
قرارگاه ملی مسجد، نقش مهمی در ایجاد همافزایی، انسجام و جلوگیری از موازیکاری میان ارکان مسجد دارد. در استان هرمزگان نیز هرجا این هماهنگی میان ارکان مسجد بهدرستی شکل گرفته، شاهد اعتکافهای پربارتر و اثرگذارتر بودهایم. تقویت این قرارگاه در سطح استان میتواند مسجد را به کانون اصلی تربیت معنوی و اجتماعی تبدیل کند.
با توجه به بافت مذهبی متنوع هرمزگان، اعتکاف چگونه میتواند به تقویت وحدت شیعه و اهل سنت کمک کند؟
هرمزگان نماد همزیستی مسالمتآمیز شیعه و اهل سنت است. اعتکاف، با محوریت قرآن، ذکر خدا و اخلاق اسلامی، ظرفیت بالایی برای تعمیق این وحدت دارد.
در برخی مناطق استان، تجربههای موفقی از همافزایی معنوی، همکاری اجرایی و احترام متقابل در برنامههای عبادی میان برادران اهل سنت و شیعه وجود داشته که بسیار ارزشمند است.
تأکید بر مشترکات دینی و پرهیز از نگاههای تفرقهافکن، میتواند اعتکاف را به نماد وحدت عملی امت اسلامی تبدیل کند.
چشمانداز شما از آینده اعتکاف در استان هرمزگان چیست؟
چشمانداز ما، تبدیل اعتکاف به یک جریان پایدار تربیتی، هویتساز و تمدنآفرین در استان است.
برای تحقق این هدف، ضروری است اعتکاف بهصورت هدفمند برای گروههای سنی مختلف طراحی شود و پیوست رسانهای، آموزشی و تربیتی داشته باشد. از هماکنون برای «نسل آینده معتکفین» باید برنامهریزی شود.
با توکل به خداوند متعال و همت مجموعههای مسجدی و فرهنگی، آینده اعتکاف در هرمزگان را روشن، عمیق و اثرگذار میبینم؛ انشاءالله.
نظر شما