حجت الاسلام قاسم شهریاری-امام جمعه موقت بیرجند-در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی با اشاره به جایگاه والای معنوی اعتکاف، این فریضه عبادی را یکی از فرصتهای ارزشمند برای فاصله گرفتن انسان از هیاهوی دنیا و ورود به فضایی آرام، معنوی و تأملبرانگیز دانست.
وی با بیان اینکه اعتکاف انسان را از فضای پرالتهاب و پرشتاب زندگی روزمره جدا میکند، اظهار داشت: اعتکاف فرد را وارد فضایی خلوت و آرام میکند که در آن مهمترین دعوت، دعوت به تفکر است؛ تفکری که انسان را وادار میکند با خود خلوت کند، بیندیشد که از کجا آمده، برای چه آمده و به کجا خواهد رفت. این تفکر نقش بسیار مؤثری در رشد فردی و اجتماعی انسان دارد و زمینه ارتباط عمیقتر با خالق را فراهم میکند.
امام جمعه موقت بیرجند با تأکید بر اینکه این فضا باید آگاهانه ایجاد شود، افزود: یا مجریان و متولیان برنامههای اعتکاف باید چنین بستری را فراهم کنند یا خود فرد باید برای بهرهمندی بیشتر از اعتکاف، برنامهریزی شخصی داشته باشد. اگر این فضا بهدرستی شکل بگیرد، اعتکاف بهطور جدی به رشد فردی کمک میکند و وقتی انسان وارد فضای فکری و معنوی میشود، فرصتهایی مانند ارتباط با خداوند، ارتباط با خود و ارتباط با جامعه را بهدست میآورد.
وی با اشاره به نقش مسجد در این میان گفت: مسجد نباید صرفاً یک عبادتگاه باشد، بلکه باید فضایی چندبعدی و جامع داشته باشد. در این فضا، هیات امنای مسجد، فعالان مسجد و مهمتر از همه امام جماعت نقش محوری دارند و میتوانند بیشترین تأثیر را در پویایی مسجد ایفا کنند.
حجت الاسلام شهریاری تصریح کرد: یکی از راههای افزایش جذابیت مسجد، ایجاد پیوستهای فرهنگی در مسجد است، اما باید توجه داشت که امروز با وجود فضای مجازی و طراحیهایی که از سوی دشمن انجام شده، کار جذب نوجوانان و جوانان به مسجد دشوارتر شده است.
امام جمعه موقت بیرجند در ادامه گفت: یکی از مهمترین میدانهای تهاجم دشمن، ذهن فرزندان ماست و همین مسئله باعث شده که برخی مساجد با کاهش حضور نسل جوان مواجه باشند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: با وجود این شرایط، همچنان میتوان با ایجاد فضاهای معنوی اثرگذار در مسجد، نسل جدید را جذب کرد. نخستین گام در این مسیر، نقش والدین است؛ اگر پدر و مادر خود اهل مسجد باشند، فرزندان نیز بهطور طبیعی جذب مسجد میشوند. این یک باور کلی است و بخش مهمی از آن به تربیت در خانواده بازمیگردد.
امام جمعه موقت بیرجند افزود: در کنار خانواده، مدرسه نیز نقش مهمی دارد. نظام آموزشی، معلمان و فضای درسی باید بهگونهای باشد که دانشآموزان را به حضور در مسجد و ارتباط با فضای معنوی تشویق کند. در مجموع، پویایی یا کمرنگ شدن مسجد، حاصل یک معادله چندمجهولی است و صرفاً با توصیه زبانی محقق نمیشود. خانه، مدرسه و جامعه سه مؤلفه اصلی در این زمینه هستند.
وی با اشاره به وجود مساجد موفق در سطح کشور گفت: مساجد فعال و پویایی داریم که میتوانند بهعنوان الگو برای سایر مساجد معرفی شوند. بخشی از موفقیت این مساجد به نوع برنامهریزی امنای مسجد و نگاه فرهنگی حاکم بر آنها بازمیگردد.
حجت الاسلام شهریاری یکی از آسیبهای مهم در فضای اعتکاف را اختلال در ارتباط معنوی فرد با خالق دانست و گفت: یکی از جدیترین آسیبها، استفاده بیرویه از تلفن همراه و فضای مجازی است. هرچند مدیریت این موضوع سخت است، اما مدیران و متولیان اعتکاف باید شرایطی فراهم کنند که وابستگی افراد به گوشی کاهش یابد. گاهی ناچاریم قوانینی مانند ممنوعیت یا زمانبندی استفاده از تلفن همراه را اجرا کنیم تا معتکف بتواند از فضای معنوی اعتکاف بهرهمند شود.
وی افزود: از دیگر آسیبها، افراط در برنامههای فرهنگی است. نباید فضای اعتکاف بهگونهای باشد که فرصت خلوت از معتکف گرفته شود. باید توازن برقرار باشد؛ زمانی برای خلوت، زمانی برای استراحت و زمانی برای برنامههای فرهنگی. داشتن برنامهای مدون، دقیق و متعادل در این زمینه ضروری است.
امام جمعه موقت بیرجند با بیان اینکه برای داشتن اعتکافی مطلوب، چند اصل باید مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: نخست اینکه معتکف باید بداند مسجد محل ارتباط با خالق است و اولویت اصلی در این فضا، عبادت است؛ چه توجه به مستحبات و چه جبران نمازهای قضا. دوم، پرداختن به مسائلی است که رشد معنوی انسان را تقویت میکند، از جمله مباحث اعتقادی مانند اصول دین و سایر آموزههای مورد نیاز انسان.
وی ادامه داد: این مباحث میتواند از طریق نشستهای علمی، گعدههای معرفتی و گفتوگوهای هدفمند شکل بگیرد. البته صرفاً روشن کردن بلندگو و ارائه سخنرانی برای همه مخاطبان ممکن است اثربخش نباشد. حضور کارشناسان دینی، روانشناسان و جامعهشناسان در فضای اعتکاف و دعوت افراد به حلقههای گفتوگو میتواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد.
حجت الاسلام شهریاری تأکید کرد: بهتر است از پیش برنامهای شفاف ارائه شود تا معتکف بداند در مسجد چه مباحثی مطرح خواهد شد. کسانی که تشنه حقیقت هستند، خودشان این برنامهها را پیگیری میکنند. البته نباید انتظار داشت یک برنامه فرهنگی واحد برای همه مناسب باشد، چراکه روحیات و سنین متفاوت است.
وی با اشاره به اعتکافهای جمعی، بهویژه اعتکاف دانشآموزی، گفت: نمیتوان برای دانشآموزان، جوانان و افراد مسن، برنامهای کاملاً یکسان داشت. لازم است تفکیک سنی و حتی تفکیک فضایی صورت گیرد تا هم حرمت فضای مسجد حفظ شود و هم نوجوانان دچار خستگی و دلزدگی نشوند.
امام جمعه موقت بیرجند یکی دیگر از آسیبهای اعتکاف دانشآموزی را تبدیل مسجد به فضای صرفاً تفریحی دانست و گفت: نشاطآفرینی نباید به قیمت از بین رفتن حرمت مسجد باشد. برخی برنامههای تفریحی که شأن مسجد را زیر سؤال میبرد، شایسته این مکان مقدس نیست. نشاط واقعی میتواند از دل فعالیتهای علمی، معرفتی و گفتوگوهای هدفمند بیرون بیاید.
وی در پایان با تأکید بر نقش الگوهای معنوی افزود: یکی از موضوعاتی که تأثیر زیادی در رشد معنوی و فرهنگی نوجوانان و جوانان دارد، تبیین سیره شهداست. شهدا به نسل جوان نزدیک هستند و ارتباط با آنها راحتتر برقرار میشود. پرداختن به سیره و سبک زندگی شهدا در فضای اعتکاف میتواند نقش مهمی در ارتقای فرهنگی و معنوی معتکفان داشته باشد و این موضوع باید بیش از پیش توسعه پیدا کند.
نظر شما