دکتر «مهدی طریقت» رئیس اندیشکده و پردیس هوش مصنوعی در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان در پاسخ به این سوال که در آینده ای که هوش مصنوعی بسیاری از مشاغل هنری و فرهنگی (دوبلوری، خوشنویسی، قالی بافی دیجیتال و...) را انجام دهد، هویت شغلی وحس افتخار هنرمندان سنتی ایرانی چه وضعیتی پیدا خواهد کرد؟ اظهار کرد: پژوهش های منتشرشده در مجمع جهانی اقتصاد گزارش آینده مشاغل و همچنین نوشته های تحلیلی منتشرشده در مجله MIT تکنولوژی نشان می دهد که، هوش مصنوعی در حوزه هنر و صنایع فرهنگی، بیش از آنکه جایگزین کامل هنرمندان شود، ماهیت کار هنری را تغییر می دهد والگوهای جدیدی از تولید ارزش را به وجود می آورد.
وی تصریح کرد: در ایران، مشاغل هنری سنتی با تاریخ طولانی وسرمایه معنوی گسترده، در برابر این تحول وضعیت پیچیده تری دارند؛ زیرا هویت شغلی هنرمندان ایرانی معمولا از «مهارت» مشتق نمی شود، بلکه به لایه هایی از میراث فرهنگی، شأن اجتماعی و روایت های جمعی نیز گره خورده است.
طریقت ادامه داد: با ورود ابزارهای هوش مصنوعی به حوزه هایی مانند خوشنویسی دیجیتال، بازتولید الگوهای فرش ایرانی یا شبیه سازی صدا در دوبله، بخشی از فعالیت های تکراری و مهارت محور به فناوری منتقل می شود، اما بخش «هویت ساز» این هنرها همچنان به حضور انسانی وابسته می ماند. پژوهش های منتشرشده در مجله اقتصاد فرهنگ نشان می دهد که؛ ارزش نمادین آثار هنری سنتی پس از ظهور نسخه افزایش می یابد زیرا جامعه میان «اصالت انسانی» و «بازنمایی الگوریتمی» تمایز بیشتری قائل می شود. این روند می تواند در ایران نیز به تقویت منزلت هنرمندان اصیل بینجامد، به شرطی که سیاست گذاری فرهنگی امکان حضور فعال آن ها در فضای دیجیتال را فراهم کند.
رئیس اندیشکده و پردیس هوش مصنوعی در ادامه افزود: چالش اصلی، نه حذف نقش هنرمندان بلکه خطر «حاشیه نشینی دیجیتال» است؛ یعنی حالتی که در آن هنرمند سنتی به دلیل نبود حمایت آموزشی، حقوق مالکیت فکری یا زیرساخت های لازم، از جریان اقتصاد فرهنگی مبتنی بر هوش مصنوعی کنار گذاشته شود.
وی بیان کرد: گزارش سازمان همکاری وتوسعه اقتصادی درباره صنایع خالق نشان می دهد که در چنین وضعیتی احساس افتخار شغلی کاهش می یابد، زیرا هنرمند سهمی از آینده صنعت ندارد. در مقابل، اگر دولت ونهادهای فرهنگی سازوکاری برای تبدیل تجربه سنتی به دارایی دیجیتال، ثبت مالکیت طرح ها، آموزش مهارت های جدید و مشارکت هنرمندان در تولید الگوهای نسل بعدی هوش مصنوعی ایجاد کنند، هویت شغلی نه تنها تضعیف نمی شود بلکه به سطحی تازه از اعتبار فرهنگی منتقل خواهد شد.
نظر شما