به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از کاشان؛ رهبر معظم انقلاب اسلامی در سالهای اخیر بارها بر ضرورت بازآفرینی نقش مسجد در منظومه فرهنگی جامعه اسلامی تأکید کردهاند؛ راهبردی کلان که بر بازگشت به «محله» بهعنوان پایه اداره فرهنگی کشور و «مسجد» بهعنوان قلب تپنده این ساختار استوار است.
اما در میانه گسترش طرحهایی نظیر «امام محله»، «مسجد جامعهپرداز» و «طرح شهید سلامی»، پرسشی همچنان باقی است: وقتی مسجد، محور طرحهای تحول فرهنگی کشور است، چرا امام مسجد، هنوز در حاشیه مانده است؟
الگوی امت اسلامی در همه دورانها، از مسجد آغاز میشود؛ از آنجا که مسجد محل تصمیمسازی، تربیت و هدایت بوده است، نه صرفاً مکانی برای نماز جماعتمسجد؛ ژنِ هویتی جامعه اسلامی
حجتالاسلام والمسلمین مهدی بصیرتی، رئیس اداره تبلیغات اسلامی کاشان، در گفتوگو با خبرنگار شبستان با اشاره به نگاه کلان رهبر انقلاب در مسئله تبلیغ گفت: «در منظومه فکری مقام معظم رهبری، تبلیغ دین یک کار حاشیهای یا مناسبتی نیست؛ بلکه مأموریتی دائمی، بنیادین و در متن اداره جامعه اسلامی است. اگر از جهاد تبیین، از صیانت فرهنگی، و از مردمیسازی مدیریت فرهنگی سخن میگوییم، نقطه آغاز و تکیهگاه همه این مفاهیم، مسجد است.»
وی افزود: «الگوی امت اسلامی در همه دورانها، از مسجد آغاز میشود؛ از آنجا که مسجد محل تصمیمسازی، تربیت و هدایت بوده است، نه صرفاً مکانی برای نماز جماعت. جامعه اسلامی از منبر و محراب تغذیه میشود و اگر این محور آسیب ببیند، پیوند مردم با مفاهیم دینی نیز سست خواهد شد.»
امام مسجد؛ قلب تپنده یا حلقه فراموششده؟
به باور بصیرتی، یکی از چالشهای جدی نظام تبلیغ در ایران امروز، تعریف ناقص جایگاه امام جماعت مسجد در ساختار رسمی نهادهای فرهنگی و تبلیغی است.
او میگوید: «با وجود صدها طرح و سند در حوزه مسجد و تبلیغ دینی، هنوز جایگاه امام مسجد در نظام اداری فرهنگ و تبلیغ، به اندازه مفهوم راهبردی آن روشن و تثبیت شده نیست. امام مسجد فقط اقامهکننده نماز نیست؛ او مدیر تربیتی و فرهنگی محله است. فراموشی این حقیقت، یعنی تضعیف ستون فقرات تبلیغ دینی در کشور.»
بصیرتی با اشاره به تجربههای عینی میافزاید: «تبلیغ امام مسجد، تبلیغ بلندمدت و چهرهبهچهره است؛ برخلاف رسانههای مقطعی، تبلیغ امام مسجد با زمان و زندگی مردم تنیده است. چنین ظرفیتی اگر به درستی سازماندهی و حمایت شود، میتواند مهمترین پشتوانه فرهنگی انقلاب اسلامی باشد.»
از تئوری تا میدان عمل
در سالهای اخیر، مجموعهای از طرحهای مبتنی بر «محلهمحوری» در نهادهای مختلف فرهنگی کشور تعریف شده است؛ از جمله «امام محله» در سازمان تبلیغات اسلامی، «طرح فجرآفرین» در بسیج، «طرح مسجد جامعهپرداز» در شورای سیاستگذاری ائمه جماعات و «طرح محله اسلامی» در وزارت کشور.
به گفته حجت الاسلام بصیرتی، این هماهنگی میان ساختارها نشانهی یک همگرایی بیسابقه در حوزه تبلیغ دینی است، اما هنوز حلقه اتصال میدانی میان این طرحها کامل نشده است.
«اگر این طرحها را کنار هم بگذاریم، همه بر یک پایه مشترک تأکید دارند: مسجد بهعنوان محور تحول اجتماعی. اما تبدیل شدن این گفتمان به واقعیت، نیازمند آن است که امام مسجد، مورد حمایت ساختاری و مأموریتی واقعی قرار گیرد، نه اینکه فقط در سطح شعار باقی بماند.»
مسجد نه تنها نقطه شروع تبلیغ دین، بلکه مدل حکمرانی فرهنگی بومی است
بازگشت به نقطه آغاز
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان کاشان با اشاره به تجربه زیسته امامان محله در مناطق مختلف کشور، تصریح میکند: «امروز حتی نهادهای اجرایی و اقتصادی هم به این جمعبندی رسیدهاند که حل مسائل کشور از سطح محله آغاز میشود. این همان نکتهای است که حضرت آقا سالهاست بر آن تأکید دارند؛ مسجد نه تنها نقطه شروع تبلیغ دین، بلکه مدل حکمرانی فرهنگی بومی است.»
او ادامه داد: «تجربه نشان میدهد هر جا امام مسجدِ فعال داریم، آن محله هم از لحاظ حل مسائل اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی، وضعیت بهتری دارد. امام مسجد حلقه اتصال بین مردم، جوانان، خیرین، شورا و نهادهای اجتماعی است؛ یعنی همان چیزی که از آن به عنوان محور جامعهسازی نوین اسلامی یاد میشود.»
گفتمان زندهای که پشتیبان میخواهد
بصیرتی در بخش پایانی گفتوگو خاطرنشان کرد: «هیچ دستگاهی به اندازه امام مسجد ظرفیت ارتباط همدلانه با مردم ندارد. اگر این محور توانمند و عالم، در اولویت سیاستگذاری نهادهای تبلیغی قرار گیرد، بسیاری از موازیکاریها و هزینههای فرهنگی کشور کاهش خواهد یافت.»
وی تأکید کرد: «امروز زمان آن رسیده که جایگاه امام مسجد، از سطح یک کار معنوی صرف، به سطح راهبری فرهنگی و اجتماعی محله ارتقا یابد. آینده تبلیغ دین به این نوع نگرش وابسته است.»
جمعبندی شبستان
محور بودن مسجد، گزارهای اعتقادی نیست؛ یک راهبرد اجتماعی – تمدنی است.
اگر قرار است امت اسلامی دوباره با نشاط، مؤثر و پیشرو شود، باید محورهایش، یعنی مساجد و امامانشان به متن سیاستگذاری بازگردند. در غیر این صورت، مسجد همچنان زیبا در شعار، اما خاموش در میدان باقی خواهد ماند.
نظر شما