خبرگزاری شبستان - مهدی رحمانیان| مسجد در طول تاریخ، نهادی زنده و پویا بوده است که شریانهای حیاتی جامعه اسلامی را به هم پیوند داده است. این جایگاه بیبدیل از نخستین روزهای هجرت پیامبر اکرم(ص) آغاز شد؛ زمانی که مسجدالنبی(ص) مرکز تصمیمگیریهای سیاسی، اجتماعی و حتی اقتصادی مسلمانان بود.
در ادوار بعد نیز هر جا که ملتها با بحران و دشواری روبهرو شدند، مسجد به مثابه پناهگاه، کانون همبستگی و پایگاه مقاومت عمل کرد. نامگذاری «روز جهانی مسجد» پس از فاجعه آتشسوزی مسجدالاقصی، تلاشی است برای بازخوانی دوباره این حقیقت که مساجد میتوانند نقطه اتصال امت اسلامی، نماد ایستادگی در برابر توطئهها و محور بازآفرینی هویت فرهنگی و اجتماعی مسلمانان در جهان معاصر باشند.
داستان روز جهانی مسجد به سال ۱۹۶۹ میلادی بازمیگردد؛ روزی که یکی از عناصر صهیونیست با حمله به مسجدالاقصی، قبله اول مسلمانان، بخشی از این مکان مقدس را به آتش کشید.ریشههای یک نامگذاری جهانی
داستان روز جهانی مسجد به سال ۱۹۶۹ میلادی بازمیگردد؛ روزی که یکی از عناصر صهیونیست با حمله به مسجدالاقصی، قبله اول مسلمانان، بخشی از این مکان مقدس را به آتش کشید. این جنایت، واکنشی فراگیر در میان ملتهای اسلامی برانگیخت و به ابتکار جمهوری اسلامی ایران، روزی در تقویم سازمان کنفرانس اسلامی به نام «روز مسجد» ثبت شد؛ روزی برای پاسداشت قداست مساجد و یادآوری جایگاه محوری آن در هویت و وحدت امت اسلام.
حجتالاسلام حسین امیدی، رئیس مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس، در اینباره میگوید: «رهبر معظم انقلاب تأکید دارند که روز مسجد اساساً یک روز انقلابی است؛ یعنی تعیین آن، به مناسبت مقابله با دشمن صهیونیست و یادآوری حادثه تلخ آتشزدن مسجدالاقصی بود. هدف این نامگذاری این است که جایگاه مسجد برای مؤمنان روشنتر شود و نسلهای جدید بدانند که مسجد پایگاهی برای زندگی جمعی مسلمانان است.»
کارکردهای اجتماعی و تاریخی مسجد
اسلام از همان آغاز، نگاهی جامع به مسجد داشت. برخلاف بسیاری از مکاتب که مکان عبادت را صرفاً برای مناسک دینی تعریف میکردند، پیامبر اکرم(ص) مسجد را بهعنوان پایگاهی چندبعدی معرفی کرد؛ محلی برای عبادت، قضاوت، اداره جامعه و حتی پناهگاه بیخانمانها و آسیبدیدگان.
پیامبر(ص) مسجد را بهعنوان دارالقضاء و دارالحکومه قرار داد. کسانی که خانهای نداشتند به مسجد پناه میبردند و در بزنگاههای حساس اجتماعی، مسجد به محل اصلی تصمیمگیری و حمایت از مردم تبدیل میشدبه گفته حجتالاسلام امیدی «پیامبر(ص) مسجد را بهعنوان دارالقضاء و دارالحکومه قرار داد. کسانی که خانهای نداشتند به مسجد پناه میبردند و در بزنگاههای حساس اجتماعی، مسجد به محل اصلی تصمیمگیری و حمایت از مردم تبدیل میشد.»
مسجد در روزگار معاصر
این جایگاه در تاریخ معاصر نیز همچنان زنده است. از سالهای دفاع مقدس تا دوران بحران کرونا، مساجد در ایران و دیگر کشورهای اسلامی، نقطه اتکای مردم بودهاند. در جنگ تحمیلی، بسیاری از پایگاههای پشتیبانی مردمی از دل مساجد شکل گرفت و در ایام همهگیری کرونا، مساجد با برپایی پویشهای خدمترسانی، تهیه بستههای معیشتی و کمکهای مردمی نشان دادند که همچنان خانه امت هستند.
امیدی در این زمینه تأکید میکند: «مساجد در هیچ بحرانی تعطیل نشدند. چه در جنگ تحمیلی و چه در بحران کرونا، پایگاه حمایت از مردم بودند. این نشان میدهد که مسجد یک موجود زنده و پویاست که در هر زمان میتواند نقشآفرین باشد.»
اهمیت روز جهانی مسجد
نامگذاری یک روز به نام مسجد، چندین پیام مهم به همراه دارد؛ از جلب توجه جهانیان به مسجد بهعنوان کانون وحدت مسلمانان تا احیای کارکردهای فرهنگی، اجتماعی و عبادی مساجد، از پاسداشت قداست خانههای خدا در سراسر جهان تا نماد ایستادگی در برابر توطئههای دشمنان اسلام.
به تعبیر رئیس مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس، «این روز فرصتی است تا خانوادهها و نسل جدید بدانند که مسجد ظرفیتی عظیم در دل خود دارد؛ ظرفیتی که اگر به درستی از آن استفاده شود، میتواند بسیاری از نیازهای اجتماعی و فرهنگی جامعه را پاسخ دهد.»
نامگذاری یک روز به نام مسجد، چندین پیام مهم به همراه دارد؛ از جلب توجه جهانیان به مسجد بهعنوان کانون وحدت مسلمانان تا احیای کارکردهای فرهنگی، اجتماعی و عبادی مساجد.بازخوانی یک حقیقت همیشگی
تاریخ بارها شاهد بوده است که مسجد در لحظههای سخت، به خانه دوم مردم بدل شده؛ جایی برای تصمیمهای بزرگ، اشکها و دعاها، مقاومتها و عهدهای جاودانه. امروز که «روز جهانی مسجد» به یاد آتشزدن مسجدالاقصی پاس داشته میشود، این نامگذاری تلنگری است برای اینکه دوباره ببینیم مساجد چگونه میتوانند قبله دلها باشند، پناهگاهی برای خانوادهها، مدرسهای برای نسلهای نو و پرچمی افراشته در برابر طوفانهای دشمنی.
روز جهانی مسجد، فرصتی برای بازخوانی جایگاه حقیقی مساجد در زندگی مسلمانان محسوب میشود. مسجد، خانهای است که در آن عبادت، علم، فرهنگ، اجتماع و مقاومت در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند. یادآوری این جایگاه میتواند مسیر امت اسلام را در برابر چالشهای جدید روشنتر سازد.
نظر شما