امید به آینده، ‌سویه جدید ادبیات مقاومت فلسطین

اگر به ادبیات مقاومت در مورد فلسطین نگاه کنیم می­ توان این جریان را به بعد و قبل از وقوع انقلاب اسلامی تقسیم کرد؛ تا قبل از انقلاب، فضای تراژدیک محض، یاس و شکست در آثار داستانی دیده می شود اما بعد از انقلاب ما شاهد ماندن و جنگیدن، ‌امید و مقاومت در میان آثار مربوط به فلسطین می­شویم.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان؛ نشست علمی نقل مقاومت مردم فلسطین با محوریت بررسی رمان «صور» نوشته حسینعلی جعفری توسط گروه ادبیات اندیشه پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه و با همکاری اندیشکده پایداری حوزه هنری برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر محمد­رضا سنگری، مدیر گروه ادبیات اندیشه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: برخی ویژگیها برای یهودیان در قرآن ذکر شده است از این دست می­توان به مواردی از قبیل خوی ظلم و جنایت، ‌سرگردانی، ‌قساوت قلب، ‌مال ­اندوزی و غارت جهان،‌ رباخواری،‌ پیمان شکنی­، ‌جاسوسی، ‌ایجاد بحران اقتصادی،‌کودک­ کشی و قتل زنان و در آتش افکندن کودکان اشاره کرد. یهودیان در تاریخ اسلام وقتی منافع خویش را در خطر دیدند با مسلمانان و شخص پیامبر­(ص) با شدیدترین وجهی دشمنی می­کردند و همواره در دین انحراف ایجاد می­کردند و با اینکه در زمان صدر اسلام از ظهور پیامبر اسلام اغلب آنان آگاه بودند و به استناد قرآن آنها پیامبراکرم­(ص) را می­شناختند همچنانکه فرزندان خود را می­شناختند اما جمع زیادی از آنان این حقیقت مسلم را آگاهانه کتمان می­کردند. چراکه منافع خویش را در خطر می دیدند خداوند در قرآن از قوم یهود و مشرکین به عنوان سرسخت­ترین دشمن مسلمانان یاد کرده است و می فرماید: «­لَتَجِدَنَّ اَشدَّ الناسِ عَداوتا للذین آمنوا الیهود والذین اشرکوا­» اگر به ادبیات مقاومت در مورد فلسطین نگاه کنیم می­توان این جریان را به بعد و قبل از وقوع انقلاب اسلامی تقسیم کرد؛ تا قبل از انقلاب، فضای تراژدیک محض، یاس و شکست در آثار داستانی دیده می شود اما بعد از انقلاب ما شاهد ماندن و جنگیدن، ‌امید و مقاومت در میان آثار مربوط به فلسطین می­شویم.

وی ادامه داد: به جرات می ­توان از غسان کنفانی به عنوان پدر ادبیات مقاومت فلسطین یاد کرد؛ به تصویر کشیدن رنج‌های مردم فلسطین و مبارزه در راه سرزمین، آزادی و عدالت از مضامین غالب بر آثار کنفانی هستند. آثار بی‌نظیری مانند مردانی در آفتاب و کتاب آن که به حیفا بازگشت، از او قابل ذکر اند. مردانی در آفتاب، داستان سه فلسطینی است که در مخزن یک کامیون آب پنهان شده‌اند و قصد فرار به کشور کویت را دارند، اما در پایان سفر غم‌انگیزشان در صحرا از بین می‌روند؛ عاقبتی که شاید به سرنوشت فلسطین و مردمان آن اشاره دارد. در کتاب آن که به حیفا بازگشت، یک زوج فلسطینی به خانه‌ای که در سال 1948 از آن رانده شده‌ بودند، باز می‌گردند و در جست‌وجوی نوزادی هستند که هنگام فرار گم کرده بودند. آنها به خانه می‌رسند و متوجه می‌شوند که اکنون در آن خانه، یک زوج اسرائیلی ساکن هستند که کودک را به فرزندی خود پذیرفته و او را مطابق تفکر و آیین خود بزرگ کرده‌اند. فرزند آن‌ها که اکنون دیگر مردی جوان شده است، دیگر حاضر به بازگشت نزد خانواده اصلی خود نیست.

بنابر گزارش شبستان، دکتر مجتبی رحماندوست؛ منتقد ادبی در این نشست گفت: رمان صور به معنای واقعی کلمه یک رمان است؛ قرائن و دلایل زیادی در این خصوص وجود دارد؛ ‌در این اثر ما با شخصیت­های زیادی مواجه هستیم. از سوی دیگر تنوع جغرافیایی قابل توجهی به چشم می خورد. دیالوگها کوتاه و جذاب هستند. تعاطی افکار و جدل­ها و جهان­بینی­ها در این اثر در قالب دیالوگها خودش را به خوبی نشان می­دهد. این حالت رمان را تصویری می­کند و به فضای سینمایی کردن آن حرکت می­کند. حجم رمان 362 صفحه است و از حیث کمی نیز متناسب با قالب رمان است. نکته دیگر در مورد صور این است که ما شاهد مروری بر وقایع تاریخ فلسطین در این اثر هستیم و این رویکرد بسیار ارزشمند است.

وی افزود: مطلب مهم دیگری که در مورد صور می توان گفت این است که ما با یک رمان عفیف ایرانی مواجه هستیم؛ بدین معنا که در فرازهایی از رمان که فضای عاشقانه وجود دارد، نویسنده خطوط قرمز را به خوبی مراعات می­کند و مانند رمان­های خارجی به تحریک غیر­اخلاقی مخاطب اقدام نمی­کند. این اثر را می­توان یک رمان تاریخی هم محسوب کرد معمولا گفته می­شود در رمان 3 چیز مستند نیست، زمین و زمان و آدمها؛ در این رمان مکانها، تاریخ­ها و شخصیت­های مستند داریم و این موضوع از ارزش­های افزوده این اثر است.

بنابراین گزارش؛ حجت الاسلام مهدی جهان، عضو شورای علمی‌گروه ادبیات اندیشه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: مساله یهود و دشمنی آن با اسلام را باید کاملاً جدی نگاه کرد؛ ‌انچه در این خصوص در حال حاضر قابل لمس است در یمن قابل مشاهده است که در شعار سه­گانه آنها لعنت بر یهود هم وجود دارد. دو سوم آیات جهاد در قرآن در خصوص دشمنی با یهود است. آیات قرآن مربوط به زمان و مکان خاصی نیست و در حال حاضر هم امتداد دارد. همچنان یهود دشمن شماره یک اسلام است.ی هود تاریخ را برای خودش تفسیر می­کند و اجازه نمی­دهد به دیگران که تاریخ بازخوانی بشود. ما با مجموعه­ای سر و کار داریم که همه چیز را برای خودشان خواسته ­اند. جامعه و آنچه وقوع پیدا کرده است را برای خود می خواهند .امروزه عقلانیت عرفی در مقابل عقلانیت عقلی است و مورد سوءاستفاده صهیونیسم قراردارد، مثلاً حقوق بشر و حقوق بین الملل با محورهایی مانند تساوی زن و مرد و قبح­شکنی از همجنسگرایی ذیل عقلانیت عرفی دستاویز صهیونیست­ها قرار دارد؛ هدف این است که حقیقت وجودی انسان تبدیل به یک دستگاه در اختیار شود. فضای مجازی امتداد حکمرانی غربی­هاست این موضوعات باید در داستان و رمان منعکس  و نقد شود.

همچنین؛ محمد­حسن شاهنگی، عضو شورای علمی‌گروه ادبیات اندیشه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلاکی بیان داشت: صور با موضوع فلسطین تاکنون جوایز مهمی مانند جایزه جهانی فلسطین را کسب کرده  و شایسته تقدیر در بخش داستانی جایزه جلال شده است و پیش­بینی من آن است که این رمان تراز انقلاب اسلامی در آینده بیشتر خواهد درخشید. یکی از محوری­ترین پیام­های رمان صور، ذلت ­نپذیری و عدم کرنش در برابر ظالم و غاصب است که ملهم از فرهنگ متعالی عاشوراست. ما در این رمان از زبان قهرمان و سایر کاراکترها و شخصیت­ها مانند ناجی معلّم عیاض، ابو خالد و... می­شنویم که خودت باید قیام کنی تا امور اصلاح شود و در این زمینه نباید متکی به دیگران باشی. اوضاع فلسطین به دست خود فلسطینی­ها باید سامان یابد. یکی از ویژگی­های قابل­توجه رمان سیاسی صور این است که این رمان نقد درون گفتمانی دارد و از سکون جهان سنی ­مذهب در قبال تحرکات صهیونیستی گلایه می­کند. بارها از زبان شخصیت­ها در این اثر می­شنویم که علت ادامه حیات اسرائیل، سستی کشورهای عربی در موضع­گیری و محکومیت رژیم نژادپرست اسرائیل است.

وی افزود: در این رمان سازشکاری­ های پنهان دولتمردان عرب مورد نکوهش قرار می گیرد. نکته دیگری که در مورد صور می­توان گفت این است که در این اثر عشق به خاک، وجهه ناسیونالیستی ندارد؛ وطن قهرمان، جهان اسلام است و مرزهای کشورها این وطن بزرگ را محدود نمی­کند. صور مملو از نماد است؛ مثلاً صحبت از درخت انجیر پیر و شاخه ­های نازک زیتون و... می شود. قهرمان داستان اهل سفر است و از فلسطین به عراق می ­آید و در این مسیر تحولاتی و اتفاقاتی رخ می­دهد که به دلیل فراز و فرود­های جذاب داستانی مخاطب را با خود همراه می­کند.

کد خبر 1732477

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha