نهاد مهر در حقوق ایران مبتنی بر سنت و مذهب است

خبرگزاری شبستان/ استان گیلان

مقدمه
طبق مواد قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران هر انسان اعم از زن و مرد از اهلیت تمتع برخوردار است یعنی می تواند دارای حق شود از جمله این حقوق آن است که می تواند مالک مال شود و هرگونه تصرفی در امور مالی خود بنماید مگر آنکه دیوانه، سفیه و یا غیر رشید باشد و از این جهت هیچ تفاوتی بین زن و مرد نمی باشد.

از جمله حقوق مالی، مهریه است که عبارتند از "مالی است که مرد هنگام ازدواج با زن به او می دهد".

در حقوق ایران غیر از ارث دو منبع مالی مهر و نفقه برای زن وجود دارد.

تعریف مهر
مهر مالی است که به هنگام عقد نکاح مطابق شرع، قانون و رسومات از طرف مرد به زن پرداخت می گردد و صداق صداقیه، کابین و فرض هم نامیده می شود.

مهر عندالمطالبه است یعنی به محض انعقاد عقد نکاح، زوجه مالک مهر می شود و این مالکیت در صورت وقوع طلاق در دوران عقد و دوشیزه بودن نسبت به نصف مهر ثابت و در نیمی دیگر متزلزل است.

انواع مهر
مهر انواع مختلف دارد که عبارتند از:

1)مهر السنه (مهر محمدی): مهری است که پیامبر اسلام(ص) برای حضرت فاطمه(س) مقرر کردند و آن عبارتند است از 262 مثقال پول نقره مسکوک است.

2) مهرالمسمی: عبارتند از میزان مالی است که به عنوان مهر در عقد نکاح ذکر می گردد و مورد توافق زوجین است.

3)مهر المثل: در عقد نکاح می توان مهر تعیین نکرد و زوجین می توانند پس از وقوع عقد با توافق مهر تعیین نمایند، حال اگر قبل از تراضی برای تعیین مهر نزدیکی واقع شود زوجه مستحق مهر المثل خواهد شد و مهر المثل عبارتند از مالی است که با در نظر گرفتن وضع خانوادگی، نزدیکان و دوستان زوجه تعیین می گردد.

4) مهر المتعه: چنانچه در عقد نکاح مهر تعیین نشود و زوج مصمم باشد که زوجه را قبل از نزدیکی طلاق دهد مبلغی را به عنوان مهر تعیین و به زوجه پرداخت می کند و این مبلغ بستگی به وضعیت مالی زوج دارد.

بنابراین تعیین میزان مهر المثل به وضع خانوادگی زوجه و مهر المتعه به وضعیت مالی زوج بستگی دارد.

شرایط مهر
مهر باید واجد شرایط زیر باشد:

1)مهر باید ارزش مالی داشته باشد بنابراین آنچه را که فاقد ارزش مالی باشد نمی توان به عنوان مهریه تعیین نمود.

2)از نظر شرع و قانون قابل نقل و انتقال و معامله باشد لذا نمی توان مشروبات الکلی یا حیوانات حرام گوشت مانند خوک را به عنوان مهریه تعیین نمود.

3) زوج مالی را می تواند مهر قرار دهد که خود مالک آن باشد بنابراین اموال عمومی یا مال موقوفه را نمی توان مهر قرار داد.

4) ضرورتی ندارد که مهر حتما عین معین باشد بلکه انجام عمل یا حرفه آموزی یا تدریس هم می تواند مهریه باشد مثل آموختن قرآن به زوجه یا آموختن رایانه به زوجه می تواند موضوع مهر قرار بگیرد.

مهر در نکاح دائم و نکاح منقطع

در عقد نکاح دائم می توان مهر تعیین نکرد و پس از وقوع عقد بر میزان مهر توافق نمود.

عدم تعیین مهر در عقد نکاح دائم موجب بطلان عقد نخواهد بود ولی در عقد نکاح منقطع مبنای وقوع عقد، تعیین مهر می باشد و عدم ذکر مهر در نکاح منقطع موجب بطلان آن خواهد بود.

چگونگی محاسبه مهر

چنانچه مهریه وجه نقد باشد و زوجین هنگام عقد برای وصول آن به ترتیب خاصی توافق نکرده باشند به ترتیب زیر عمل می گردد:

متوسط شاخص بهای سال قبل تقسیم برمتوسط شاخص بهای سال وقوع عقد و نتیجه به دست آمده ضربدر مبلغ مهریه مندرج در عقدنامه.

در صورت فوت زوج که مهریه باید از ترکه وی پرداخت گردد مبنای محاسبه تاریخ فوت خواهد بود.

ضمنا شاخص بهای سال های قبل و سال قبل از وصول از طرف بانک مرکزی تهیه و در اختیار قوه قضائیه گذاشته می شود و فهرست این شاخص ها به ادارات ثبت و دادگاه ها ارسال می گردد و مبنای محاسبه قرار می گیرد.

حال چنانچه مبلغ مهریه سکه طلا یا نقره باشد بر اساس مبالغ اعلامی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قابل محاسبه خواهد بود.

اجرای صیغه طلاق و ثبت آن منوط به تادیه حقوق شرعی و قانونی زوجه به صورت نقد می باشد مگر در طلاق خلع و مبارات و یا رضایت زوجه یا صدور حکم قطعی اعسار زوج.

طریق وصول مهر

مهریه به دو طریق از طرف زوجه قابل وصول می باشد:

1)از طریق مراجعه به دادگستری: دعوی مطروحه دعوی مالی است یعنی باید با توجه به میزان مبلغ مهریه مورد مطالبه تمبر قانونی ابطال نمود و ضمنا این دعوی در دادگاه خانواده قابل طرح است و تابع تشریفات دادگاه خانواده می باشد.

2) از طریق اجرای ثبت اسناد: چنانچه عقدنامه رسمی باشد مهریه از طریق اجرای ثبت نیز قابل وصول است بدین توضیح که زوجه به دفتر خانه ای که ازدواج در آن واقع و به ثبت رسیده است رجوع و تقاضای وصول مهریه خود را می نماید از طرف دفترخانه مراتب به زوج ابلاغ و چنانچه زوج حاضر به پرداخت مهریه نباشد، زوجه تقاضای اجرای مفاد سند ازدواج خود را در خصوص مهریه می نماید و چنانچه از طرف زوجه مالی از زوج معرفی گردد که جزء مستثنیات دین نباشد مال معرفی شده از طرف اجرای ثبت به نفع زوجه توقیف می گردد و چنانچه زوج فاقد مال بوده ولکن کارمند دولت باشد با تقاضای زوجه یک سوم حقوق وی تا پرداخت کا مهریه به نفع زوجه توقیف و به زوجه پرداخت می گردد و در صورتی که کسی تحت تکفل او باشد مبلغ یک چهارم از حقوق او به نفع زوجه توقیف می شود.

پایان پیام/