به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از فرهنگستان هنر، این اثر نخستین کتاب تاریخ تفکر زیباییشناختی اسلامیـعربی به یکی از زبانهای غربی و سفری پژوهشی و پرمایه از شعر عصر جاهلی تا اشعار کتیبههای کاخ الحمرا در سدۀ پانزدهم میلادی است. اصل اسپانیایی کتاب در سال ۱۹۹۷ منتشر شد و ترجمۀ انگلیسی بهروزشدۀ آن را انتشارات بریل در سال ۲۰۱۷ به جهان دانشگاهی عرضه کرد.
مقدمۀ کتاب با نگاهی به تاریخنگاری غربی و عربی آغاز میشود. نویسنده نشان میدهد که چگونه نگرشی برآمده از کلاسیسیسم اروپایی سدۀ هجدهم، و دیدگاههایی چون نظر هگل دربارۀ هنر اسلامی، سالها هنر و اندیشۀ اسلامی را صنعتگری محض، تزیین یا تکرار فلسفۀ یونانی پنداشته است. او این کلیشهها را نقد میکند و مفاهیم زیباییشناختی را از درون خود فرهنگ اسلامیـعربی و در بستر تاریخی و زبانیشان بازمیسازد، بیآنکه «معنویتی اسلامی» را از پیش مفروض بگیرد. پژوهش او بر سه ستون استوار است: زیبایی، هنرها و ادراک (تجربۀ) زیباییشناختی.
تأکید اصلی کتاب بر اندلس است، اما گسترۀ آن فراتر میرود. چون اندلسیان همواره با شرق جهان اسلام در گفتوگو بودند، ویلچز آرای اخوانالصفا، ابوحیان توحیدی، فارابی، ابنسینا، ابنهیثم و غزالی را نیز بهتفصیل بررسی میکند. او برای ساختن این تصویر عظیم از منابعی بسیار متنوع بهره میگیرد: شعر، قرآن و حدیث، فقه، کلام، فلسفه، بلاغت و نقد ادبی، فرهنگنامهها، رسالههای خوشنویسی، ادبیات عاشقانه، عرفان و تاریخ. در ترجمۀ فارسی، کتاب بر پایۀ تفکیک موضوعی در دو جلد سامان یافته است: جلد نخست (مقدمه و بخشهای اول و دوم) به مفهوم «هنر» و جلد دوم (بخش سوم) به مفهوم «زیبایی» و ادراک زیباییشناختی اختصاص دارد.
خوزه میگل پوئرتا ویلچز در سال ۱۹۵۹ در روستایی در جنوب گرانادا زاده شد و در نهسالگی با خانوادهاش به این شهر کوچ کرد. او تحصیلات خود را در رشتۀ تاریخ هنر در دانشگاه گرانادا گذراند و در سال ۱۹۹۵ از همین دانشگاه دکتری زبان و ادبیات عرب گرفت؛ رسالۀ او «مفاهیم زیبایی و هنر و ادراک بصری در تفکر اندلسی» نام داشت. ویلچز مدتی در بخش عربی خبرگزاری اسپانیا فعالیت کرد، از سال ۲۰۰۰ تدریس تاریخ هنر را در دانشگاه گرانادا آغاز کرد و اکنون استاد تمام گروه تاریخ هنر دانشکدۀ فلسفه و ادبیات آن دانشگاه و از چهرههای شناختهشدۀ پژوهش در هنر و زیباییشناسی اسلامیـعربی است. او عضو آکادمی سلطنتی هنرهای زیبای گرانادا و از ویراستاران «کتابخانۀ اندلس» است. ویلچز مترجمی توانا نیز هست و آثار نویسندگان و شاعرانی چون غادة السمان و آدونیس را به اسپانیایی برگردانده و اشعار کتیبههای کاخ الحمرا را نیز به اسپانیایی ترجمه کرده است. از دیگر آثار او «ماجرای قلم؛ تاریخ خوشنویسی عربی» و «شاعرانگی آب در اسلام» است. او در سال ۱۹۹۹ برای شرکت در کنگرۀ جهانی ملاصدرا به تهران سفر کرد و مقالهای دربارۀ نفس انسانی و قوای آن نزد ملاصدرا ارائه داد، و ترجمۀ فارسی کتابش را «افتخاری بزرگ» برای خود میداند.
حمیدرضا بُسحاق، مترجم کتاب، زادۀ سال ۱۳۴۹ و اهل خوزستان، مترجم و استاد دانشگاه و پژوهشگر فلسفه و زیباییشناسی است. او رسالۀ دکتری خود را با راهنمایی غلامرضا اعوانی و غلامحسین ابراهیمی دینانی در مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران نوشت و آن را با عنوان «عقل فعال در فلسفۀ ارسطو و ابنسینا» منتشر کرد. بُسحاق با ترجمۀ آثاری چون «تاریخ فلسفه از آغاز تا امروز» نوشتۀ ویلیام ساهاکیان، «دربارۀ زیبایی زنان» نوشتۀ آنیولو فیرنتزوئولا، «تاریخ زیباییشناسی»(در ۳ مجلد) و «تاریخ مفاهیم بنیادین زیباییشناسی» نوشتۀ ووادیسواف تاتارکیویچ در میان خوانندگان و پژوهشگران حوزۀ فلسفه و هنر شناخته است. او پیشتر اثری از والری گونزالس را نیز ترجمه کرده بود که وامدار پژوهشهای ویلچز است و همین، آشنایی او را با این نویسنده رقم زد.
بُسحاق میگوید برای این کتاب ترجمۀ انگلیسی را مبنا قرار داده، اما چون بیشتر ارجاعات و نقلقولهای کتاب عربی است، برای ترجمۀ هر بخش به متون اصلی عربی رجوع کرده است؛ تا آنجا که بنا به گفتۀ او برای ترجمۀ این کتاب چندین هزار صفحه متن عربی را از نظر گذرانده است. او حدود چهارصد اشکال و کاستی را به نویسنده و ناشر اصلی گزارش کرد و ویلچز در درآمد خود بر ترجمۀ فارسی از این اصلاحات سپاسگزاری کرده است.
«زیباییشناسی در تفکر اسلامی» اثری تخصصی و به تعبیر مترجم در واقع دانشنامهای است که برای پژوهشگران و دانشجویان فلسفه، کلام و حکمت اسلامی، تاریخ هنر، ادبیات و رشتههای هنری مرجعی سودمند و ماندگار به شمار میآید و همچنین الگویی روشی برای پژوهش در زیباییشناسی ایرانیـاسلامی به دست میدهد.
علاقهمندان برای تهیۀ کتاب میتوانند به نشانی تهران، خیابان ولیعصر، نرسیده به چهارراه طالقانی، شمارۀ ۱۵۵۰، ساختمان مرکزی فرهنگستان هنر (فروشگاه مؤسسۀ «متن») مراجعه کنند، با شمارۀ ۰۲۱-۶۶۴۹۰۹۹۰ تماس بگیرند یا از طریق نشانی اینترنتی www.matnpub.ir کتاب را بهصورت برخط سفارش دهند.
نظر شما