به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری شبستان، بابک نگاهداری رئیس مرکز پژوهشهای مجلس امروز (شنبه ۳۰ آبان) در نشست خبری نخستین همایش ملی و بین المللی «ایران؛ سرزمین ظرفیت ها» گفت: توجه به ظرفیتهای سرزمینی یکی از نیازهای اساسی امروز کشور است و با توجه به شرایطی که در آن قرار گرفتهایم، اهمیت این موضوع بیش از گذشته احساس میشود.
وی افزود: دشمنان تلاش میکنند کشور را درگیر مسائل روزمره و چالشهای موردی کنند و از افقگشایی و توجه به ظرفیتهای کشور برای ایجاد فرصتهای جدید بازبمانیم؛ ازاینرو، در مقطع کنونی نیازمند شناخت و بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای سرزمینی خود و سرمایهگذاری در این زمینه هستیم.
نگاهداری با اشاره به اهداف برگزاری این همایش تصریح کرد: آنچه دنبال میکنیم، صرفاً برگزاری یک رویداد محدود نیست، بلکه برنامهریزی برای برگزاری سلسله نشستها و گفتوگوهایی در تهران و ۳۱ استان کشور با هدف شناسایی ظرفیتها و فرصتهای موجود است تا در شرایط تنگناهای ناشی از تحریم و مشکلات اقتصادی، حداکثر بهرهبرداری از توانمندیهای کشور صورت گیرد.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با بیان اینکه ایران سرزمین ظرفیتها و فرصتهاست، گفت: این ظرفیتها بهصورت خودکار به مزیت ملی تبدیل نمیشوند و صرف برخورداری از منابع و توانمندیهای مختلف به معنای ایجاد مزیت نیست؛ بلکه اگر برای بهرهبرداری از این منابع برنامهریزی نکنیم، اتفاق خاصی رخ نخواهد داد.
وی منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی، میراث تاریخی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و توان اقتصادی کشور را از جمله ظرفیتهای ایران برشمرد و گفت: این ظرفیتها زمانی میتوانند در شرایط دشوار کنونی به مزیت ملی تبدیل شوند که بهدرستی شناسایی شوند. شناخت ظرفیتها، نخستین مرحله اقدام برای بهرهبرداری از آنهاست.
نگاهداری، شناخت ارتباط و نسبت میان ظرفیتها و فرصتهای مختلف کشور را دومین ضرورت در این مسیر دانست و افزود: اقداماتی در قالب آمایش سرزمین از سوی سازمان برنامه و برخی نهادهای دیگر انجام شده، اما مرحله دوم، یعنی نگریستن یکپارچه به مجموعه ظرفیتها و فرصتهای کشور، در عمل محقق نشده و تأثیر خود را آنگونه که باید در برنامهریزیهای کشور نشان نداده است.
وی با بیان اینکه فهرستی از فرصتها و ظرفیتهای کشور در قالب اسناد مطالعاتی تنظیم شده است، خاطرنشان کرد: مسئله این است که آیا این ظرفیتشناسی در حاشیه برنامهریزی کشور قرار گرفته یا واقعاً در متن برنامهریزیها و تصمیمگیریهای ملی مورد توجه بوده است؟ به اعتقاد من، تاکنون این اتفاق بهطور کامل رخ نداده است.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با تأکید بر ضرورت ایجاد نگاه یکپارچه نسبت به ارتباط ظرفیتهای مختلف کشور تصریح کرد: با چنین نگاهی میتوان به فرصتهای بزرگتر و ابتکارات جدید در حوزههای مختلف دست یافت.
نگاهداری، سومین مرحله در بهرهبرداری از ظرفیتهای سرزمینی را تبدیل شناخت و نگاه یکپارچه به اقدامات عملی دانست و گفت: زمانی که نتوانیم بر اساس این نگاه یکپارچه، ابتکارات صنعتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی لازم را طراحی و محاسبه کنیم، در مرحله بالفعلسازی ظرفیتها نیز با مشکل مواجه خواهیم شد.
وی با اشاره به تحولات داخلی و بینالمللی کشور گفت: با توجه به تحولاتی که در کشور رخ داده، جنگی که به ما تحمیل شده، شرایط پس از جنگ و تحولات عرصه بینالمللی، بسیاری از کارشناسان معتقدند ۱۰ تا ۱۵ سال آینده دوران پرتلاطمی خواهد بود؛ بنابراین، باید بتوانیم از کوچکترین ظرفیتهای سرزمینی کشور نیز حداکثر استفاده را ببریم تا از این شرایط دشوار عبور موفقی داشته باشیم.
رئیس مرکز پژوهشهای درخصوص اقدامات انجامشده برای شناسایی و بهرهبرداری از ظرفیتهای سرزمینی کشور گفت: اگر بخواهیم به این موضوع با یک سؤال ساده نگاه کنیم، مشخص میشود که هنوز آنگونه که باید و شاید، اقدامات لازم در این زمینه انجام نشده است.
وی افزود: ممکن است در استانهای مختلف فعالیتهایی در زمینه شناسایی ظرفیتهای معدنی، کشاورزی و گردشگری انجام شده باشد، اما مسئله اصلی این است که آیا در پهنههای شمال غرب، جنوب شرق، شمال شرق، جنوب و مرکز کشور بررسی کردهایم که این ظرفیتها چگونه میتوانند با یکدیگر تعامل داشته باشند و ابتکارات چندجانبهای میان پهنههای مختلف کشور شکل بگیرد؟
نگاهداری افزود: حتی در داخل استانها و در محدودههایی که اسناد مربوط به ظرفیتهای آنها تهیه شده است، باید میان ظرفیتهای مختلف گردشگری، کشاورزی و سایر حوزهها همنگری ایجاد کنیم تا به ابتکارات سازندهای برای اداره مناطق و استانها برسیم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با طرح این پرسش که آیا از ظرفیت استانهای مرزی در ارتباط با کشورهای همسایه بهاندازه کافی در برنامههای توسعهای استفاده شده است، گفت: باید بررسی کنیم اگر زنجیرههای ارزش اقتصادی مختلفی از کشور ما عبور میکنند، چه فرصتهایی برای استانهای مختلف ایجاد میشود.
وی با اشاره به عبور زنجیرههای اقتصادی و فناوری چین از شرق به غرب و زنجیرههای ارزش اقتصادی از شمال به جنوب کشور افزود: این زنجیرهها چه تصویری در استانهای ما پیدا کردهاند؟ اگر بخواهیم در زنجیرههای ارزش اقتصادی منطقه نقشآفرینی کنیم، اما در طراحیها و جانماییهای صنعتی، جمعیتی و سایر برنامهریزیها به این زنجیرهها توجه نکنیم، چگونه میتوانیم چنین نقشی را ایفا کنیم؟
نگاهداری افزود: برای مثال، اگر زنجیرههای اقتصادی و فناوری چین از مسیر استانهای مختلف کشور عبور میکنند، باید مشخص کنیم چه فناوریهایی را در مسیر این زنجیرهها مستقر کنیم تا حداکثر استفاده را از این فرصتها ببریم.
وی با تأکید بر اینکه هدف این همایش رساندن نخبگان و فعالان استانها به درک جامعی از ایران بهعنوان یک سرزمین و ظرف تمدنی بههمپیوسته است، گفت: منکر تلاشهای انجامشده در کشور نیستیم، اما باید بتوانیم همه ظرفیتها را در کنار یکدیگر قرار دهیم و حداکثر بهرهبرداری را از آنها داشته باشیم.
هرچه استانهای کشور، بهویژه استانهایی که نگاهشان به اعتبارات و منابع مالی مرکز است، بیشتر به سمت خلق ثروت، خلق فرصت و ایجاد ظرفیت برای گستره ملی حرکت کنند، امکان عبور از شرایط دشوار کنونی بیشتر فراهم میشود
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شعار این همایش را «ظرفیت استان، اقتدار ایرانی» عنوان کرد و افزود: اگر در شرایط کنونی به دنبال اقتدار ملی هستیم، مسیری جز شکوفایی ظرفیتها نداریم. هرچه استانهای کشور، بهویژه استانهایی که نگاهشان به اعتبارات و منابع مالی مرکز است، بیشتر به سمت خلق ثروت، خلق فرصت و ایجاد ظرفیت برای گستره ملی حرکت کنند، امکان عبور از شرایط دشوار کنونی بیشتر فراهم میشود.
وی توانمندسازی استانها با استفاده از ظرفیتهای خودشان را ضروری دانست و خاطرنشان کرد: همنگری میان این ظرفیتها و استخراج ابتکارات جدید، کار پیچیده و دشواری است که باید برای تحقق آن تلاش کنیم.
نگاهداری با اشاره به ظرفیتهای کارشناسی و علمی موجود در مرکز پژوهشهای مجلس اظهار کرد: امیدواریم با کمک همکارانم در مرکز پژوهشهای مجلس، اندیشکدههای حکمرانی و قانونگذاری استانی و دانشگاههای سهگانه هر استان شامل دانشگاههای وابسته به وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی، بتوانیم از ظرفیت نخبگان کشور استفاده کنیم.
وی افزود: حدود هفت نفر از نخبگان هر استان در قالب شوراهای علمی و بنیان اندیشکدههای حکمرانی و قانونگذاری استانی با این مجموعه همکاری دارند و تلاش میکنیم این ظرفیت را به میدان بیاوریم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت فعالان اجتماعی در استانها گفت: مباحث مربوط به ظرفیتهای سرزمینی صرفاً در مراکز دانشگاهی و پژوهشی محدود نمیشود و لازم است صدای فعالان اجتماعی و دیدگاههای میدانی هر استان نیز بهطور کامل شنیده شود.
وی با اشاره به بهرهگیری از فناوریهای نوین در مرکز پژوهشهای مجلس خاطرنشان کرد: تلاش داریم همنگری میان پهنههای مختلف کشور و همچنین ارتباط ظرفیتهای استانها با کشورهای همجوار و ظرفیتهای منطقهای و بینالمللی را بررسی کنیم و این گام مغفولمانده را نیز برداریم.
نگاهداری، شناخت ظرفیتهای ایران را مقدمه ساختن ایران جدید دانست و گفت: گفتوگوی مستمر درباره ظرفیتها و شناخت توانمندیهای کشور میتواند مقدمهای برای ساختن ایران جدید در سالهای پیشرو باشد و تمام تلاش ما در این مسیر بر تحقق این هدف متمرکز است.
وی با تأکید بر اینکه هدف این مجموعه صرفاً نوشتن یک سند مطالعاتی جدید نیست، اظهار کرد: با تهیه یک سند، تنها یک سند دیگر به اسناد موجود اضافه میشود؛ مسئله اصلی، شکلگیری ذهنیت مشترک میان نخبگان، فعالان و بخشهای مختلف جامعه درباره ظرفیتهای سرزمینی کشور است؛ ذهنیتی که ضرورت بهرهبرداری از این ظرفیتها را به یک بینش و منطق تصمیمگیری در ادارات و سازمانها تبدیل کند.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به نقش رسانهها در تحقق این هدف گفت: امیدواریم بتوانیم با شکلدهی به یک گفتوگوی اجتماعی فراگیر میان نخبگان استانهای مختلف و صاحبنظران مستقر در مرکز، این جریان را تقویت کنیم. در این مسیر، نقش رسانهها محوری است و شاید ۵۰ درصد کار بر عهده پژوهشگران و مرکز پژوهشهای مجلس و ۵۰ درصد دیگر بر عهده رسانهها باشد.
وی افزود: نقش رسانهها صرفاً به پوشش این نشست خبری محدود نمیشود، بلکه حمایت از این جریان بهعنوان یک اولویت ملی اهمیت دارد. باید بتوانیم با استفاده از ظرفیتهای مکمل یکدیگر، گام مغفولمانده در زمینه همنگری ظرفیتها و استخراج ابتکارات اقتصادی مختلف را برداریم.
یکی از بسترهای مهم کشور برای ایجاد گشایشهای اقتصادی جدید، توجه به ظرفیتهای تمدنی و استانی است
نگاهداری با تأکید بر ضرورت تمرکز بر ظرفیتهای تمدنی و استانی کشور در مقطع تاریخی کنونی اظهار کرد: یکی از بسترهای مهم کشور برای ایجاد گشایشهای اقتصادی جدید، توجه به ظرفیتهای تمدنی و استانی است. باید با تمرکز بر این ظرفیتها، محدودیتهایی را که دشمنان ایران عزیزمان تلاش میکنند بر کشور تحمیل کنند، بشکنیم و زمینه نقشآفرینی بیشتر ظرفیتهای داخلی را در مسیر توسعه و اقتدار ملی فراهم کنیم.
وی با تعریف گسترده از مفهوم دانشگاه و محدود ندانستن این ظرفیت به مراکز دانشگاهی گفت: هر فعال اجتماعی، صنعتگر و کارآفرینی در استان میتواند بخشی از این ظرفیت باشد. ما همکاران خود را موظف کردهایم با فعالان مختلف ارتباط برقرار کنند و از همه ظرفیتهای استان، نهفقط ظرفیتهای دانشگاهی، برای شناخت میدانی توانمندیها استفاده کنند. حتی کوچکترین واحد دانشگاه آزاد اسلامی نیز بهعنوان یکی از اعضای این مجموعه میتواند در این فرایند نقشآفرین باشد.
اقتصاد کشور نمیتواند بدون توجه به فرصتهای منطقهای، فرامنطقهای و بینالمللی برنامهریزی پیشرفت داشته باشد
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به نقش دیپلماسی اقتصادی در توسعه کشور اظهار کرد: اقتصاد کشور نمیتواند بدون توجه به فرصتهای منطقهای، فرامنطقهای و بینالمللی برنامهریزی پیشرفت داشته باشد و باید نسبت میان ظرفیتهای استانی خود و فرصتهای اقتصادی بینالمللی را بهدرستی شناسایی کنیم.
وی ادامه داد: در شرایط جنگ و پساجنگ رمضان، بستههای ابتکارات اقتصادی را در ارتباط با کشورهای مختلف طراحی کردهایم. در ارتباط با چین، در قالب نقشه راه عملیاتی ۲۵ ساله، یک بسته تهیه شده است. همچنین یک بسته عملیاتی در ارتباط با کشور پاکستان تدوین کردهایم.
نگاهداری افزود: در زمینه معماری نظم نوین منطقهای نیز کشورهای حاشیه خلیج فارس را بهصورت جداگانه مورد بررسی قرار دادهایم و ابتکاراتی را که میتوان در ارتباط با هر یک از این کشورها پیش برد، احصا کردهایم.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهبرداری از زنجیرههای ارزش اقتصادی و کریدورهای بینالمللی و منطقهای گفت: در ارتباط با هر زنجیره ارزش اقتصادی که میتواند از داخل کشور ما عبور کند و هر کریدور بینالمللی و منطقهای که امکان عبور آن از ایران وجود دارد، باید بررسی کنیم چگونه میتوانیم در استانهای واقع در مسیر این زنجیرهها و کریدورها، حداکثر بهرهبرداری را داشته باشیم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس تصریح کرد: اگر به دنبال توسعه صنعتی هستیم، باید مشخص کنیم چه صنایعی در کدام استانها مستقر شوند تا بتوانند بیشترین بهره را از زنجیرههای فناوری و اقتصادی منطقهای ببرند. همچنین باید بررسی کنیم کدام استانها میتوانند از زنجیرههای تأمین چین یا زنجیره محصولات و کالاهای اساسی کشاورزی روسیه بیشترین بهرهبرداری را داشته باشند.
وی با بیان اینکه برنامهریزی برای صنعت، کشاورزی و حملونقل کشور باید با توجه به فرصتهای بینالمللی و زنجیرههای اقتصادی عبوری از ایران انجام شود، گفت: بیتوجهی به این ظرفیتها نوعی بیمهری به سرزمین ایران است.
نگاهداری با اشاره به اهمیت موقعیت جغرافیایی کشور خاطرنشان کرد: امروز همه دنیا به ظرفیتهای سرزمینی ایران توجه دارد و به این ظرفیتها چشم دوخته است؛ حداقل ما باید به اندازه سایر کشورهای جهان به توانمندیهای سرزمین خودمان توجه داشته باشیم.
وی افزود: اینکه قدرتهای بزرگ در این منطقه حضور دارند و بر سر کریدورهای بینالمللی بزرگ رقابت میکنند، نشاندهنده اهمیت موقعیت جغرافیایی ایران است. با وجود این، چرا باید خودمان نسبت به این ظرفیتها بیتوجه باشیم؟ ما باید بتوانیم حداکثر استفاده را از این فرصتها ببریم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به موضوع همکاری با کشورهای منطقه و نقش کشورهای میانجی، از جمله پاکستان، بر ضرورت بهرهگیری از فرصتهای دیپلماسی اقتصادی و ظرفیتهای همکاری منطقهای تأکید کرد.
نگاهداری با اشاره به فعالیتهای شورای راهبردی ایران و چین اظهار کرد: این شورا چند سال است که بهصورت مستمر روی موضوع روابط ایران و چین فعالیت میکند و گزارشهای متعددی نیز در این زمینه تهیه شده است.
وی افزود: مجموعه مطالعات مرکز پژوهشهای مجلس در نهایت، حدود چند ماه پیش، در قالب «نقشه راه عملیاتی ایران و چین» ارائه شد. در این نقشه راه، تلاش کردیم سند راهبردی را به مجموعهای از اقدامات عملیاتی تبدیل کنیم که باید در کشور دنبال شوند و آن را در اختیار مسئولان قرار دهیم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس ادامه داد: حدود ۲۲ اندیشکده در کشور در حوزه مطالعات چین فعالیتهایی داشتهاند که با آنها ارتباط برقرار کردهایم و در حال سازماندهی این ظرفیتها هستیم تا بتوانیم حداکثر استفاده را از توان اندیشهای و کارشناسی داخل کشور ببریم.
وی با اشاره به دیگر اقدامات انجامشده در این زمینه گفت: گفتوگوهای مجازی متعددی برگزار کردهایم و همکاران من در مرکز پژوهشهای مجلس در چند همایش که در چین برگزار شده است، حضور داشتهاند. همچنین تاکنون چندین سفر در این چارچوب انجام شده است.
نگاهداری خاطرنشان کرد: در مدتی که مسئولیت مرکز پژوهشهای مجلس را برعهده داشتهام، حدود ۱۰ ملاقات با سفیر چین برگزار کردهام که در این دیدارها، مسائل مختلف مورد بحث، گفتوگو و تبادل نظر قرار گرفته است. مرکز پژوهشهای مجلس یکی از مراکزی است که با جدیت و رویکردی راهبردی، موضوع روابط ایران و چین را دنبال میکند.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس درباره برنامه همایش برای افزایش مقاومت و تابآوری ایران، بهویژه در مسیر عبور از جنگ اقتصادی و تحریمها، اظهار کرد: برای افزایش بازدارندگی و تقویت قدرت ملی ایران در مواجهه با تهدیدها، چارهای جز ارتقای همه ابعاد قدرت ملی نداریم. تقویت توان دفاعی و نظامی کشور یکی از ارکان این مسیر است، اما در کنار آن باید به قدرتآفرینی در حوزههای فناوری، اقتصاد و مسائل اجتماعی نیز توجه کنیم.
وی افزود: مجموعه این ظرفیتها در کنار یکدیگر میتواند قدرت ملی، تابآوری و بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران را در برابر دشمنان افزایش دهد. از این رو، ضروری است در کنار توجه به مسائل جاری، اهتمام بیشتری به افقگشایی و شناسایی فرصتهای جدید داشته باشیم.
نگاهداری با بیان اینکه نباید درگیر روزمرگی شویم و از فرصتآفرینی برای آینده کشور غفلت کنیم، تصریح کرد: به نظر میرسد دشمنان به دنبال آن هستند که ما را در مسائل روزمره گرفتار کنند تا از افقگشایی و شناسایی ظرفیتهای تازه بازبمانیم؛ در حالی که باید با نگاهی آیندهنگر، زمینههای جدیدی برای رشد اقتصادی کشور فراهم کنیم و با بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای موجود، فرصتهای تازهای برای پیشرفت و تقویت توان ملی ایران به وجود آوریم.
یادآور می شود، سرمایه انسانی و نخبگان، مقاومت و تاب آوری، جامعه و خانواده، آموزش و پژوهش، علم، فناوری و نوآوری، هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال، بهداشت و سلامت، فرهنگ و هنر، گردشگری و میراث فرهنگی، لجستیک و دریا پایه، زیرساخت و انرژی، صنایع و معادن، کشاورزی، منابع طبیعی و امنیت غذایی، مسکن و زیرساخت شهری و روستایی، آب و محیط زیست، اقتصاد و سرمایه گذاری، ژئوپلیتیک از محورهای موضوعی نخستین همایش ملی و بین المللی «ایران؛ سرزمین ظرفیت ها» را تشکیل می دهد.
نظر شما