به گزارش خبرنگار فرهنگ خبرگزاری شبستان؛ بیستودومین پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت، همراه با انتشار تقریظ امام مجاهد، شهید حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای بر کتاب «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» امروز سهشنبه ۲۶ آبان ماه در مجتمع فرهنگی سرچشمه برگزار شد.
در ابتدای این مراسم، حامد عسگری، شاعر، نویسنده و مجری برنامه، با اشاره به جایگاه کتاب «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» اثر نیما اکبرخانی، از محمد رضا حبیباللهی، مدیر انتشارات انقلاب اسلامی، دعوت کرد تا درباره این اثر و روند انتشار آن توضیحاتی ارائه کند.
حبیباللهی در این مراسم ضمن قدردانی از حضور حاضران و اشاره به تلاوت آیاتی از کلامالله مجید توسط مهدی غلامنژاد، قاری بینالمللی قرآن کریم، اظهار داشت: انتشارات انقلاب اسلامی بهعنوان بخشی از مؤسسه انقلاب اسلامی و دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای، مسئولیت حفظ، ترویج و تبیین اندیشهها و شخصیت ایشان را بر عهده دارد.
انتخاب قالب رمان و داستان برای معرفی اندیشهها و شخصیت حضرت آیتالله خامنهای
وی با اشاره به رویکرد جدید انتشارات انقلاب اسلامی در معرفی شخصیت و اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی افزود: حدود سه سال پیش، در راستای انجام مأموریت فرهنگی این مجموعه، تصمیم گرفتیم برای معرفی اندیشهها و شخصیت حضرت آیتالله خامنهای، قالبهای جدیدی را دنبال کنیم که یکی از این قالبها، رمان و داستان بود.
مدیر انتشارات انقلاب اسلامی ادامه داد: در همین راستا، رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» با هدف تبیین پیشفرضها و مبانی جمهوری اسلامی ایران در قالب داستانی شکل گرفت و نیما اکبرخانی با تلاش خود توانست اثری جذاب و خواندنی را در این زمینه خلق کند.
حبیباللهی با اشاره به نخستین عرضه این کتاب در نمایشگاه کتاب سال ۱۴۰۳ گفت: خوشبختانه این اثر با استقبال خوبی از سوی مخاطبان مواجه شد. توفیق بزرگتر آن بود که حدود سه ماه پس از انتشار کتاب، در مردادماه ۱۴۰۳، رهبر شهید انقلاب اسلامی این اثر را مطالعه کردند و تقریظی در تحسین و تشویق آن نوشتند؛ اتفاقی که زمینهساز برگزاری این مراسم شد.
وی با اشاره به تفاوت رویکرد این دوره از پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت با برنامههای پیشین تصریح کرد: تلاش ما بر این بود که پیش از شهادت ایشان، این مراسم برگزار شود، اما چنین فرصتی فراهم نشد. بیتردید امروز نیز به برکت خون رهبر شهید انقلاب اسلامی، این رویداد از ابعاد و برکات بیشتری برخوردار خواهد بود.
مدیر انتشارات انقلاب اسلامی با تشریح شیوه برگزاری این دوره از پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت خاطرنشان کرد: این برنامه با رویکردی متفاوت و در قالب یک نشست فرهنگی با حضور جمع محدودی از نخبگان حوزه کتاب، از جمله مسئولان فرهنگی، نویسندگان، ناشران و مروجان کتاب برگزار شده است تا زمینهساز شکلگیری اتفاقات تازهای در حوزه ترویج اندیشه و آثار رهبر شهید انقلاب اسلامی باشد.
وی در پایان تأکید کرد: انتشارات انقلاب اسلامی و دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب اسلامی آمادگی دارند همچون گذشته در کنار فعالان فرهنگی، نویسندگان و اهالی کتاب باشند و از مسیرهای مؤثر برای ترویج اندیشه و سیره ایشان حمایت کنند.
«خاکسپاری دوم بانوی مرگ»، رمانی که رشد و پیشرفت ایران در حوزه دفاعی را روایت می کند
بنابراین گزارش؛ نیما اکبرخانی نویسنده رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ»، در ادامه مراسم رونمایی از تقریظ رهبر شهید انقلاب اسلامی بر این کتاب، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این مراسم و حاضران، گفت: از مادر عزیزم که زحمات زیادی برای من کشیدهاند و همچنین از مجموعه انتشارات انقلاب اسلامی و برادران عزیزی که در مسیر تولید و انتشار این کتاب همراهی کردند، تشکر میکنم.
وی با اشاره به چگونگی شکلگیری ایده نگارش این کتاب اظهار داشت: زمانی که پیشنهاد نگارش این اثر به من داده شد، واقعاً از ابعاد و اهمیت موضوع اطلاع دقیقی نداشتم. وقتی این پیشنهاد مطرح شد، با اشتیاق آن را پذیرفتم و تصورم این بود که میتوانم از عهده کار برآیم؛ اما پس از مدتی که قرآن را مطالعه کردم و بیشتر به ابعاد موضوع اندیشیدم، متوجه شدم چه مسئولیت سنگینی بر عهده گرفتهام.
اکبرخانی افزود: وقتی متوجه شدم این اثر به موضوعی مرتبط است که به رهبر شهید انقلاب اسلامی نسبت داده میشود، سنگینی مسئولیت را بیش از گذشته احساس کردم. در نهایت، این لطف خدا بود که توانستم این مسیر را ادامه دهم.
نویسنده رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» با اشاره به رویکرد محتوایی اثر تصریح کرد: تأکید بر این بود که مفاهیم موردنظر در قالب داستان و قصه بیان شوند؛ چراکه معتقدم بسیاری از مفاهیم را میتوان از طریق روایت داستانی بهتر منتقل کرد. همچنین قرار بود روایت ما درباره رشد و پیشرفت ایران در حوزه دفاعی باشد.
وی با بیان اینکه برای اجرای این ایده، طراحی خاصی در نظر گرفته شد، گفت: در جلساتی که با آقای صابری داشتیم، درباره مسیر کار و شیوه روایت به جمعبندی رسیدیم. لازم میدانم از ایشان تشکر کنم؛ چراکه من مسیر خطرناک و پرریسکی را برای نگارش این اثر انتخاب کرده بودم و ایشان با شجاعت پای این کار ایستادند.
اکبرخانی ادامه داد: از همان ابتدا تلاش ما این بود که روایت بهگونهای پیش برود که دستور و نگاه موردنظر رهبر شهید انقلاب به شکل مستقیم و آشکار در متن منعکس نشود، بلکه مفاهیم در لایههای داستانی و در بستر روایت به مخاطب منتقل شود. همین مسئله از نظر فرم و ساختار داستان، کار را با دشواریهای خاصی مواجه میکرد.
وی با اشاره به روند زمانی نگارش کتاب بیان کرد: فرایند نوشتن این اثر از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و در آذرماه همان سال بخش قابلتوجهی از کار پیش رفته بود. حدود ۹ تا ۱۰ ماه برای این پروژه زمان صرف کردیم و در مقطعی نیز به دلیل حساسیتهای موجود، ادامه کار با تأمل و توقف همراه شد.
نویسنده کتاب «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» با اشاره به دشواریهای تولید این اثر خاطرنشان کرد: در حوزه تولید کتاب و محتوا معمولاً با فوریتهایی از این جنس مواجه نیستیم؛ اما این پروژه شرایط متفاوتی داشت. از طرفی، به دلیل انتخاب فرم داستانی و شیوه خاص روایت، این نگرانی وجود داشت که آیا اثر با ساختار انتخابشده به نتیجه مطلوب خواهد رسید یا خیر.
اکبرخانی در ادامه به خاطرهای از روز دریافت خبر موافقت با انتشار کتاب اشاره کرد و گفت: صبح زود، حدود ساعت هفت، آقای صالحی با من تماس گرفتند و گفتند خبر خوبی برایم دارند. آنقدر زود بود که هنوز درست متوجه نشده بودم چه اتفاقی افتاده است. آن تماس برای من بسیار مهم بود؛ چراکه بعد از ماهها تلاش و نگرانی، خبر خوبی درباره سرانجام کار دریافت کردم.
وی درباره مضمون داستان نیز توضیح داد: داستان در ظاهر درباره تقابل یک سردار ایرانی با یکی از افراد بلندپایه طرف مقابل است؛ اما در لایههای عمیقتر، روایتگر تقابل ایران و دشمن و همچنین بخشی از ظرفیتها و توانمندیهای دفاعی کشور است.
این نویسنده در پایان با ابراز امیدواری نسبت به رضایت مخاطبان از اثر خود گفت: امیدوارم کسانی که این کتاب را مطالعه میکنند، از آن رضایت داشته باشند و توانسته باشیم در حد بضاعت و توانایی محدود خود، اثری قابلقبول ارائه کنیم.

بنابرگزارش خبرگزاری شبستان؛ سردار محمدرضا نقدی مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مراسم رونمایی از تقریظ امام مجاهد شهید بر کتاب خاکسپاری دوم بانوی مرگ ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جبهه مقاومت و تجلیل از حاضران در این مراسم، گفت: خداوند را شاکریم که توفیق حضور در این محفل را عنایت کرد تا از اثری رونمایی کنیم که مورد توجه و حمایت رهبر شهید انقلاب اسلامی قرار گرفته است.
سردار نقدی به سابقه شکلگیری رژیم صهیونیستی و نقش قدرتهای استکباری در استمرار جنایات این رژیم اشاره کرد و افزود: پس از جنگ جهانی دوم و در شرایطی که ملتهای اسلامی به دلیل سلطه و فشار قدرتهای استکباری نتوانستند آنگونه که شایسته است در برابر توطئهها ایستادگی کنند، یکی از بزرگترین جنایتهای مزورانه تاریخ با به رسمیت شناختن رژیم منحوس صهیونیستی رقم خورد.
مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی افزود: البته کمتر از ۱۰ تا ۱۵ سال پس از آن، انقلاب اسلامی جوانه زد و با پیروزی در بهمن ۱۳۵۷، پرچم مبارزه با این حرکت جنایتکارانه را برافراشت و در نبردی نفسگیر، در برابر نظام سلطه ایستاد.
مشاور فرمانده کل سپاه با بیان اینکه جنایات رژیم صهیونیستی تنها به کشتار و قتلعام محدود نمیشود، ادامه داد: آنچه استمرار این جنایات را امکانپذیر کرده، علاوه بر ثروتهای بیپایانی است که از ملتهای مظلوم غارت شده و سلاحهایی که سخاوتمندانه در اختیار این رژیم قرار گرفته، نقش قلمبهمزدان و هنرفروشانی است که خود را در اختیار این جنایت قرار دادهاند. این افراد با استفاده از ابزار هنر و رسانه، از یک موجودیت وحشی چهرهای بزکشده ترسیم کردند و آن را در افکار عمومی جهان بهگونهای جلوه دادند که بتواند برای خود مشروعیت کسب کند.
وی با تأکید بر ضرورت مقابله فرهنگی و هنری با این جریان خاطرنشان کرد: مقابله با این جریان تزویر، جز با هنر اصیل و برخاسته از اسلام ناب محمدی امکانپذیر نیست.
نقش شهدا در افشای ماهیت رژیم صهیونیستی
مشاور فرمانده کل سپاه با اشاره به نقش شهدا در افشای ماهیت رژیم صهیونیستی گفت: البته بالاترین هنر را شهدا از خود نشان دادند؛ مردانه و عاشقانه ایستادند، در برابر این موجودیت منحوس قد علم کردند و خون خود را در این راه تقدیم کردند. همانطور که امام راحل فرمودند، شهادت هنر مردان خداست و شهدا با ایثار و فداکاری خود، این هنر بزرگ را به نمایش گذاشتند.
وی با اشاره به مقاومت مردم غزه، حزبالله لبنان و ملت ایران در برابر جنایات صهیونیستها اظهار داشت: ایستادگی مردم غزه موجب شد چهره حقیقی این موجودیت وحشی برای جهانیان آشکار شود. همچنین مقاومت ملت ایران در برابر ظلم و جنایت و قهرمانی حزبالله لبنان و مجاهدان سرافراز آن، ماهیت واقعی رژیم صهیونیستی را به دنیا نشان داد.
وی خاطر نشان کرد: کسانی که برای موضوع هولوکاست اشک تمساح میریزند، امروز در برابر چشمان خود شاهد یک هولوکاست واقعی و جنایاتی بهمراتب گستردهتر هستند و باید موضع خود را در برابر این جنایات مشخص کنند.
سردار نقدی ضمن قدردانی از پرداختن به موضوع مقاومت در قالب ادبیات و آثار هنری گفت: پرداختن به ماهیت رژیم صهیونیستی، هویت جبهه مقابل آن یعنی مقاومت و انقلاب اسلامی و همچنین عظمت و دستاوردهای این جریان، اقدامی ارزشمند است.
رژیم صهیونیستی آیندهای برای بقا ندارد
مشاور فرمانده کل سپاه با تأکید بر اینکه رژیم صهیونیستی آیندهای برای بقا ندارد، تصریح کرد: امروز این رژیم هیچ شانسی برای ادامه حیات ندارد و به یک رژیم تمامشده تبدیل شده است. آنچه امروز در برابر چشم جهانیان قرار دارد، حاصل ایستادگی و قیام قهرمانانه ملت ایران و جبهه مقاومت است.
سردار نقدی با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب اسلامی در هدایت جریان مقاومت خاطرنشان کرد: رهبر شهید ما فرمودند که این ملت مبعوث خواهد شد و کار را تمام خواهد کرد؛ اما باید بهروشنی بگوییم که ای امام عزیز و شهید ما، شما با خون خود کار را تمام کردید. امروز مردم در کشورهای مختلف جهان، از جمله فرانسه، با وجود محدودیتها و موانعی که برای برگزاری تجمعات سیاسی وجود دارد، به خیابانها میآیند و حمایت خود را از فلسطین اعلام میکنند. در قلب اروپا و آمریکا نیز ملتها به میدان آمدهاند و این حرکت بهتدریج گسترش خواهد یافت.
مشاور فرمانده کل سپاه تأکید کرد: به برکت خون رهبر شهید انقلاب اسلامی و شهدای جبهه مقاومت، این بیداری به یک حرکت جهانی تبدیل خواهد شد و دامن استکبار جهانی را خواهد گرفت.
سردار نقدی در بخشی از سخنان خود با قدردانی از نویسنده رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ»، گفت: باید عمق این معرکه و عظمت جبهه خودمان را بشناسیم و هیچگاه با نگاه تحقیرآمیز به خود، جبهه مقاومت و حرکت بزرگی که در آن حضور داریم، نگاه نکنیم.
وی افزود: باید عظمت مردانی را بشناسیم که توانستند در چنین میدان دشواری دوام بیاورند، بایستند و پیروزی کسب کنند. گاهی وقتی رژیم صهیونیستی یک عملیات امنیتی ویژه انجام میدهد، برخی انتظار دارند که دستگاههای اطلاعاتی ما نیز دقیقاً همان قابلیتها را داشته باشند؛ درحالیکه باید واقعیت صحنه را در نظر بگیریم.
مشاور فرمانده کل سپاه ادامه داد: باید توجه کنیم که چه تعداد سفارتخانه در تهران در اختیار رژیم صهیونیستی برای جمعآوری اطلاعات قرار دارد و در مقابل، چند سفارتخانه در سرزمینهای اشغالی در اختیار دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران است؟ هزاران ماهواره آمریکایی بهصورت لحظهای تصویربرداری میکنند و اطلاعات و تصاویر را در اختیار این رژیم قرار میدهند؛ درحالیکه امکانات ما در این زمینه قابل مقایسه با آنها نیست.
وی خاطرنشان کرد: نباید چنین مقایسههایی را بدون در نظر گرفتن واقعیتهای میدان انجام دهیم. عظمت مردانی که در برابر این حجم از دشمنی، امکانات، ثروت و ابزارهای بیپایان ایستادگی کردند و نهتنها کم نیاوردند، بلکه پیروزیهایی را نیز به دست آوردند، قابل اندازهگیری نیست. باید قدر این ایستادگی را بدانیم و شکرگزار این نعمت باشیم.
دفاع مقدس، مادر جریان مقاومت در منطقه
سردار نقدی با اشاره به اهمیت پیوند دادن حماسههای تاریخی جبهه مقاومت در قالب آثار هنری و ادبی، اظهار داشت: یکی از زیباییهای این اثر آن است که تلاش شده حماسههای ملت ایران در یک زنجیره تاریخی به یکدیگر پیوند بخورند و ارتباط میان آنها برای مخاطب روشن شود. آثاری که انقلاب اسلامی در مسیر مبارزه و مقاومت خلق کرد، در دفاع مقدس به اوج رسید و شکوه و عظمت دفاع مقدس، زمینهساز شکلگیری جریان مقاومت در منطقه شد.
مشاور فرمانده کل سپاه تصریح کرد: دفاع مقدس ما در حقیقت مادر جریان مقاومت شد و الهامبخش همه مقاومتهایی بود که در منطقه شاهد آن هستیم. این زنجیره از دوران دفاع مقدس آغاز شد و در ادامه، در جریان مقاومت منطقه و پس از آن در مجاهدت مدافعان حرم و دیگر عرصههای مبارزه با جبهه استکبار استمرار پیدا کرد.
وی با اشاره به ویژگیهای رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» گفت: در این کتاب تلاش شده است پیوند و ارتباط این حماسهها به زیبایی به تصویر کشیده شود. امیدواریم کتابخانهها و مراکز فرهنگی از این اثر استفاده کنند و زمینه آشنایی مخاطبان با چنین آثاری فراهم شود.
سردار نقدی با تأکید بر نقش آثار هنری در تبیین دستاوردهای مقاومت گفت: امروز به برکت هنرنمایی شهدا و تلاش کسانی که پیام شهدا را از طریق عکس، فیلم، کتاب، نوشته و دیگر آثار هنری به دنیا منتقل میکنند، پیروزیهای بزرگی رقم خورده و آثار این تلاشها همچون سیلی بر سر دشمن فرود میآید.
دفاع مقدس ایران الهام بخش مقاومت در منطقه
مشاور فرمانده کل سپاه با اشاره به تغییر فضای افکار عمومی در کشورهای غربی در قبال رژیم صهیونیستی گفت: امروز شرایط بهگونهای تغییر کرده است که حتی سیاستمداران آمریکایی نیز برای جلب آرای مردم ناچارند درباره حمایت از رژیم صهیونیستی موضعگیری کنند.
وی با اشاره به اظهارات انتخاباتی دونالد ترامپ درباره کمکهای آمریکا به رژیم صهیونیستی اظهار داشت: ترامپ که از نظر سیاسی و فکری با صهیونیسم پیوند دارد، در مقطعی برای جلب توجه افکار عمومی از احتمال توقف کمکهای آمریکا به رژیم صهیونیستی سخن گفت.
سردار نقدی افزود: این موضوع نشان میدهد که حتی در جامعه آمریکا نیز موج بیداری و مخالفت با جنایات رژیم صهیونیستی گسترش یافته است. مردمی که سالها زیر آوار رسانههای منحرف، دروغگو و فریبکار قرار داشتند، امروز بیدار شدهاند و نفرت خود را از جنایات این رژیم آشکار میکنند.
وی تأکید کرد: شرایط جهان به سمتی پیش میرود که هرکس در هر نقطهای از دنیا بخواهد رأی مردم را به دست آورد، ناچار است ارادت خود را به مردم فلسطین نشان دهد و برائت خود را از صهیونیستها اعلام کند.
مشاور فرمانده کل سپاه در پایان این تحولات را از دستاوردهای بزرگ انقلاب اسلامی و جبهه مقاومت دانست و گفت: این پیروزی بزرگی است که امام راحل، رهبر شهید انقلاب اسلامی و شهدای ما رقم زدند و انشاءالله روزبهروز جلوههای بیشتری از آن را در عرصه جهانی شاهد خواهیم بود.

یکی از مشوقهای اصلی در حوزه ادبیات پایداری خود حضرت آقا بودند
بنابراین گزارش؛ مرتضی سرهنگی، نویسنده و رئیس دفتر ادبیات پایداری گفت: نوشتن بعد از جنگ در دنیا سنت همه جا بوده و هست. این ادبیات را روس ها و آلمانها هم دارند حتی بوسنی و هرزگوین هم با اینکه یک جنگ داخلی سه ساله داشته دارد. روس ها الان انجمن دستاوردهای جنگ در کشورشان دارند.
سرهنگی با تاکید بر اینکه ادبیات پایداری بسیار خوب شناخته شده و جا افتاده است گفت: یکی از مشوقهای اصلی ما در حوزه ادبیات پایداری خود حضرت آقا بودند که شاید کسی نداند. ایشان پشتیبانی ایشان از ادبیات جنگ، ادبیات و مقاومت چقدر برای فعالان این حوزه دلگرم کننده بود. ادبیات جنگ در دنیا همواره مورد احترام بوده و هست.
وی خاطر نشان کرد: در کشورهای مختلف برای ادبیات جنگ احترام ویژهای قائل هستند؛ چراکه این ادبیات، قیمت تمامشده جنگ را برای ملتها مشخص میکند. ما الان نمیدانیم جنگ برای ما چند تموم شده و چه هزینه ای داشته است، وقتی این هزینه ها از طریق ادبیات و روایتهای مستند و داستانی روشن شود، آن وقت میفهمیم از کشورمان چگونه باید حفظ و نگهداری کنیم چگونه باید کار کنیم.
سرهنگی با اشاره به ضرورت استمرار فعالیت نویسندگان و فعالان حوزه ادبیات پایداری گفت: به اعتقاد من، دستکم باید دو واژه را از ادبیات کاری خود کنار بگذاریم؛ یکی خستگی و دیگری بازنشستگی. کار در این حوزه کاری مستمر و ماندگار است و در زمان نباید متوقف بشود.
وی با اشاره به سفر خود به کشور روسیه گفت: در مسکو با اتحادیه نویسندگان جنگ ملاقات کردیم و نویسندگان این کشور هنوز دارند کار میکنند؛ از سال ۱۹۴۵ که جنگ جهانی دوم تموم شده است اما نویسندگان و فعالان این حوزه در روسیه هنوز کار میکنند.
سرهنگی خاطر نشان کرد: وقتی از مسئول اتحادیه نویسندگان جنگ پرسیدیم شما هنوز در حوزه ادبیات جنگ فعالیت دارید؛ یک جمله گفت که من صحبت های خود را با این جمله تمام میکنم.
ایشان به من گفتند که روسیه بدون ادبیات جنگ فقط یه خاک پهناور؛ هیچ چیز دیگر نیست.

بنابراین گزارش؛ علیرضا مختارپور، نویسنده و پژوهشگر ادبیات، در ادامه این مراسم ضمن تشریح دیدگاههای رهبر شهید درباره رسالت اهالی فرهنگ، هنر و رسانه، گفت: تلاش کردم در این سخنان، عمدتاً از بیانات و رهنمودهای رهبر شهید استفاده کنم و تنها با ایجاد پیوند میان این بیانات، صورتبندی منسجمی از رسالت فعالان فرهنگی و هنری از منظر ایشان ارائه دهم.
وی با اشاره به جایگاه خواص در تحولات اجتماعی افزود: از نگاه رهبر شهید انقلاب، مهمترین عامل در تحول، هدایت یا انحراف جوامع، خواص هستند. ایجاد یک فکر، گفتمان و جریان فکری در جامعه بر عهده خواص و اندیشمندان است؛ چراکه آنان میتوانند افکار ملتها را در مسیری هدایت کنند که زمینهساز نجات و پیشرفت جامعه باشد یا خدایناکرده آن را به سمت انحراف و بدبختی سوق دهند.
مختارپور با تأکید بر اهمیت نقش خواص فرهنگی تصریح کرد: هنرمندان، نویسندگان، گویندگان، مجریان، کارگردانان و هنرپیشگان باید دست به دست یکدیگر بدهند تا مفاهیم ارزشمند و درخشان اسلامی را در قالب برنامهها و آثار هنری ارائه کنند.
این پژوهشگر ادبی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب در بیانات دیگری تأکید کردهاند که اگر تبلیغات حق در جامعه وجود نداشته باشد و گویندگان، نویسندگان، هنرمندان و آگاهی عمومی مردم در خدمت حقیقت قرار نگیرند، دشمن در میدان تبلیغات غلبه خواهد کرد؛ میدانی که عرصهای بسیار گسترده و خطرناک است.
اهمیت آثار فرهنگی و هنری از دیدگاه رهبر شهید انقلاب
وی در ادامه با اشاره به اهمیت آثار فرهنگی و هنری از دیدگاه رهبر شهید انقلاب گفت: ایشان در آذرماه سال ۱۳۶۵ درباره هنر فرمودند: «هنر یک شیوه بیان است، یک شیوه ادا کردن است؛ منتها این شیوه بیان از هر تبیین دیگری رساتر، دقیقتر، نافذتر و ماندگارتر است.»
مختارپور افزود: یکی از جملات کلیدی رهبر شهید در تبیین جایگاه هنر این است که هر پیام، دعوت، انقلاب، تمدن و فرهنگی تا زمانی که در قالب هنر ریخته نشود، شانس نفوذ و گسترش نخواهد داشت و ماندگار نمیشود؛ این قاعده درباره پیامهای حق و باطل تفاوتی ندارد.
فعالیت فرهنگی مورد انتظار از خواص در شرایط کنونی
این نویسنده و پژوهشگر ادبی با بیان اینکه فعالیت فرهنگی مورد انتظار از خواص در شرایط کنونی، یک اقدام جهادی است، اظهار داشت: از دیدگاه رهبر شهید، هر تلاشی را نمیتوان جهاد نامید. جهاد دو شرط اساسی دارد؛ نخست تلاش و مجاهدت و دوم قرار گرفتن این تلاش در مسیر مقابله با دشمن.
وی ادامه داد: جهاد ممکن است در میدان جنگ مسلحانه، عرصه سیاست یا میدان مسائل فرهنگی شکل بگیرد که بهترتیب جهاد نظامی، سیاسی و فرهنگی نامیده میشود. بنابراین، فعالیت فرهنگی زمانی عنوان جهاد پیدا میکند که علاوه بر تلاش و مجاهدت، در مسیر مقابله با جبهه دشمن باشد.
مختارپور با اشاره به ضرورت شناخت میدان نبرد فرهنگی خاطرنشان کرد: یک رزمنده برای حضور مؤثر در میدان جهاد باید سه موضوع را بشناسد؛ نخست جبهه دشمن، دوم جبهه خودی و سوم ابزارها و مهارتهای مورد نیاز برای مقابله با دشمن.
وی بصیرت را عامل شناخت جبهه حق و باطل دانست و گفت: رهبر شهید انقلاب برای تبیین اهمیت بصیرت، از ضرورت نقشهخوانی و داشتن قطبنما سخن گفتهاند؛ زیرا اگر فردی نقشه و قطبنما نداشته باشد، ممکن است مسیر را اشتباه طی کند و در محاصره دشمن قرار گیرد. بصیرت همان قطبنمایی است که شناخت جبهه خودی و دشمن را امکانپذیر میکند.
این پژوهشگر ادبی افزود: البته شناخت جبههها بهتنهایی کافی نیست؛ همانگونه که یک رزمنده باید به سلاح و فنون رزمی مسلط باشد، فعال فرهنگی نیز باید از مهارتهای حرفهای حوزه خود برخوردار باشد. در عرصه هنر و رسانه، این مهارتها شامل ویراستاری، تصویربرداری، شیوههای صحیح بیان و دیگر فنون تخصصی تولید آثار هنری و رسانهای است.
اخلاص؛ شرط ماندگاری و برکت آثار فرهنگی
مختارپور در بخش دیگری از سخنان خود، اخلاص را یکی از مهمترین ارکان مجاهدت فرهنگی برشمرد و با قرائت بخشی از بیانات رهبر شهید انقلاب اظهار داشت: «هرچه مایه اخلاص در من و شما و در آن کاری که انجام میدهیم بیشتر باشد، آن کار ارزش بیشتری پیدا میکند.
هرچه از قطب اخلاص دور شدیم و به سمت خودپرستی و خودخواهی و برای خود کار کردن و به فکر خود بودن و منافع شخصی و منافع قومی نزدیک شدیم، ارزش کار ما کمتر میشود، برکتش کمتر میشود و ماندگاریاش هم کمتر میشود.»
وی با اشاره به تشبیه رهبر شهید انقلاب در تبیین نقش اخلاص ادامه داد: ایشان برای ملموس شدن این موضوع، کار را به آلیاژی تشبیه میکنند که هرچه میزان طلای خالص آن بیشتر باشد، فسادناپذیرتر و ماندگارتر خواهد بود؛ اما با افزایش ناخالصیهایی مانند مس و آهن، امکان فساد و از بین رفتن آن بیشتر میشود.
مختارپور تأکید کرد: در امور معنوی، این موازنه بسیار دقیقتر است و ممکن است انسان با نگاه مادی معمولی متوجه ناخالصیهای عمل خود نشود؛ اما خدای متعال، ناقدی بصیر است و کوچکترین ناخالصی را نیز میبیند. بر همین اساس، در روایات بر اهمیت خالص کردن عمل برای خداوند تأکید شده است.
رسالت فعالان فرهنگی و رسانهای بر اساس منظومه فکری رهبر شهید
این پژوهشگر ادبی در جمعبندی سخنان خود، با ارائه تعریفی از رسالت فعالان فرهنگی و رسانهای بر اساس منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، گفت: بر مبنای بیانات و رهنمودهای ایشان، رسالت اهالی فرهنگ، هنر و رسانه عبارت است از: «مجاهدت مخلصانه با هدف تبیین، تبلیغ و ترویج معارف و ارزشهای اسلام و انقلاب اسلامی، بر اساس منظومه فکری امام راحل و امام مجاهد شهید، در مسیر تولید آثار فرهنگی و هنری فاخر، مفید و مؤثر، با بهرهگیری از اصول حرفهای و مهارتهای هنرمندانه، در گونههای مختلف و برای مخاطبان متنوع، با توجه به اولویتها و نیازهای مخاطبان.»
وی در پایان تأکید کرد: این تعریف، حاصل پیوند دادن مفاهیم و مؤلفههایی است که در بیانات و رهنمودهای رهبر شهید انقلاب درباره جایگاه خواص فرهنگی، اهمیت هنر، ضرورت جهاد فرهنگی، شناخت جبهه دشمن، برخورداری از مهارتهای حرفهای و نقش بنیادین اخلاص در ارزش و ماندگاری آثار فرهنگی و هنری مطرح شده است.
ادبیات فارسی به داستانهای پرتحرک و ماجراجویانه نیاز دارد
علیاصغر عزتیپاک، نویسنده و پژوهشگر در این مراسم با اشاره به ظرفیتهای ادبی این اثر اظهار داشت: یکی از ویژگیهای مهم ادبیات داستانی، سرگرمکنندگی و لذتبخشی آن است و من هر دو ویژگی را هنگام مطالعه این رمان تجربه کردم.
وی با بیان اینکه در این نشست قصد دارد از منظر ادبیات و داستان به بررسی این اثر بپردازد، افزود: موضوع رمان با امنیت، مقاومت و تاریخ معاصر ایران پیوند دارد، اما آنچه برای من بهعنوان داستانخوان و داستاننویس اهمیت دارد، این است که نویسنده با این موضوع چه کرده و چگونه آن را به قصه تبدیل کرده است.
عزتیپاک با اشاره به ساختار اصلی داستان تصریح کرد: «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» بر تقابل دو شخصیت مجتبی میثمی از ایران و راشل هرتسوگ از رژیم صهیونیستی بنا شده است و از خلال رویارویی این دو شخصیت، میدان گستردهای از درگیریها و تحولات معاصر میان ایران و رژیم صهیونیستی روایت میشود.
وی افزود: در این رمان، حضور سه نسل از رزمندگان ایرانی و امتداد جغرافیای روایت از تهران تا جبهههای جنگ تحمیلی و سپس میدانهای رویارویی در سواحل شرق مدیترانه مورد توجه قرار گرفته است.
وی نخستین ویژگی قابلتوجه رمان را انتخاب قلمرو داستانی آن دانست و گفت: در ادبیات فارسی، در گونههایی مانند رمان اجتماعی، خانوادگی، تاریخی و روانشناختی تجربههای فراوانی داریم، اما تریلر امنیتی و جاسوسی به معنای دقیق و حرفهای آن، کمتر بهعنوان جریانی مستمر و نیرومند در داستاننویسی ما پرورش یافته است. این رمان را اثری پیشرو در قلمرویی دانست که ظرفیتهای آن در ادبیات ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
عزتیپاک با اشاره به شخصیتپردازی در این رمان بیان کرد: موتور اصلی داستان، تقابل مجتبی میثمی و راشل هرتسوگ است. مجتبی از تجربه جنگ هشتساله میآید؛ جنگی که در شکلگیری شخصیت و حافظه او نقش تعیینکننده داشته است. او فرماندهان و همراهانی را از دست داده، بارها از موقعیتهای مرگبار عبور کرده و پس از جنگ نیز وارد عرصههای تازهای از مواجهه امنیتی و منطقهای شده است.
این پژوهشگر ادبی افزود: در سوی دیگر، راشل هرتسوگ قرار دارد؛ زنی فعال در ساختار امنیتی رژیم صهیونیستی که اهداف و انگیزههای خاص خود را دنبال میکند. اهمیت این دو شخصیت فقط در قرار گرفتن آنها در دو سوی منازعه نیست، بلکه هر دو نیروی پیشبرنده داستان هستند. روایت از برخورد دو اراده شکل میگیرد، نه صرفاً از کنار هم قرار گرفتن چند حادثه.
وی با اشاره به گستردگی جغرافیایی روایت گفت: داستان از سوریه آغاز میشود و بهتدریج به جغرافیاها و موقعیتهای دیگری از جمله عراق، یونان، ایران و حتی عمق اروپا گسترش پیدا میکند. حمله به همراهان و محافظان، تغییر هویتها، پنهانکاری و تلاش برای نزدیک شدن به طرف مقابل، زنجیرهای از کنشها و واکنشها را شکل میدهد.
عزتیپاک یکی از ویژگیهای اثر را نثر روان و کمتکلف آن دانست و افزود: دیالوگها در این رمان صرفاً برای انتقال اطلاعات یا اعلام موضع شخصیتها نیستند، بلکه بخشی از کنش داستانی به شمار میروند؛ رابطهها را تغییر میدهند، انتظار میآفرینند، هیجان خلق میکنند و گاهی بخشی از ماجرا را آشکار یا پنهان میکنند.
این پژوهشگر با اشاره به اهمیت شخصیتپردازی در داستانهای امنیتی گفت: در یک تریلر پرحادثه این خطر وجود دارد که شخصیتها به مهرههایی برای اجرای نقشهها تبدیل شوند، اما داستان زمانی جان میگیرد که پشت هر حرکت، انسانی با گذشته، حافظه، انگیزه و مناسبات مشخص حضور داشته باشد.
وی افزود: در «خاکسپاری دوم بانوی مرگ»، پیوند مجتبی با جنگ، از دست دادن فرماندهان و همراهان، استمرار زندگی پس از جنگ، روابط خانوادگی و ورود به میدانهای تازه، به شخصیت او پیشینه و عمق میبخشد. از سوی دیگر، رمان فقط به دو شخصیت اصلی محدود نمیشود و همراهان، محافظان، نیروهای شناختهشده و آدمهای گمنام نیز در شکلگیری جهان داستان سهم دارند.
عزتیپاک خاطرنشان کرد: برای من مهم است که در کنار عملیات و تعقیبوگریز، رد زندگی نیز در داستان دیده میشود. شخصیتها فقط در لحظه اقدام و خطر حضور ندارند؛ آنها گذشته، روابط، خواستهها و جاهطلبیهایی دارند و تجربه از دست دادن، به دست آوردن و به یاد آوردن را از سر میگذرانند. همین حضور زندگی است که به کنشهای داستانی وزن انسانی میدهد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت تنوع در ادبیات داستانی معاصر اظهار داشت: متأسفانه در بخش مهمی از داستان معاصر فارسی با الگوهایی روبهرو هستیم که شخصیت در فضای بسته خانه، شهر یا روابط فرسوده محصور میماند و ملال، شکست و ناتوانی به تجربههای پرتکرار داستانی تبدیل میشوند.
این نویسنده تأکید کرد: اینها بخشی از واقعیت زندگی هستند و ادبیات حق دارد به آنها بپردازد، اما چنین شیوهای نباید تنها امکان داستاننویسی ما باشد. ادبیات فارسی به داستانهایی هم نیاز دارد که حرکت کنند، خطر را به میان بیاورند، جهان را گسترش دهند و خواننده را درگیر سرنوشت شخصیتها در بزنگاههای بزرگ و حساس کنند.
عزتیپاک با تأکید بر اینکه سرگرمکنندگی و جدیت ادبی در برابر یکدیگر قرار ندارند، گفت: ساختن داستانی جذاب و پرکشش، مهارتی استادانه میخواهد. «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» از این جهت خواننده را در انتظار نگه میدارد و او را به جلو میبرد. مخاطب با شخصیتها همراه میشود، برای سرنوشت آنها نگران میشود و میخواهد بداند ماجراها در نهایت به کجا میرسند.
ضرورت روایت ایران و انسان ایرانی در ادبیات جهان
بنابرگزارش شبستان؛ محسن مؤمنی شریف، نویسنده و پژوهشگر ادبیات با بیان اینکه این رمان را میتوان تجلیبخش یکی از بیانات مهم رهبر شهید انقلاب دانست، گفت: ایشان فرموده بودند که «این جنگ، جنگ ارادههاست، جنگ روبهرو نیست»؛ به اعتقاد من، مفهوم جنگ ارادهها بهخوبی در این رمان به تصویر کشیده شده است.
این نویسنده و پژوهشگر ادبی با اشاره به اهمیت رمان در نگاه رهبر شهید انقلاب خاطرنشان کرد: رمان از نظر ایشان جایگاه بسیار ارزشمندی داشت؛ اما برای درک چرایی این اهمیت باید آن را در منظومه فکری ایشان بررسی کنیم.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب به موضوعاتی که در تمدنسازی نقش داشتند، توجه ویژهای میکردند. هنر نیز یکی از این موضوعات مهم بود. ایشان هنر را دارای جایگاهی اساسی میدانستند و طبیعتاً در میان هنرهای مختلف، برای رمانِ امروزین که برآمده از دوران مدرن است، تأثیرگذاری ویژهای قائل بودند.
مؤمنی شریف با تشریح علت اهمیت رمان در فرآیند تمدنسازی اظهار داشت: هر تمدنی پیش از هر چیز باید تعریف خود را از انسان ارائه کند و سپس انسان تراز و الگوی مطلوب خود را معرفی کند. رهبر شهید انقلاب معتقد بودند انقلاب اسلامی با عظمت خود به وقوع پیوست و انسانهای بزرگی را به میدان آورد؛ انسانهایی که برخلاف جریان رایج تاریخ، حوادث بزرگی را رقم زدند، اما در حوزه معرفی و روایت این انسانها آنگونه که باید، کار نشده است.
وی افزود: انتظار ایشان از هنرمندان، بهویژه داستاننویسان و رماننویسان، این بود که نگاه انقلاب اسلامی به انسان را تبیین کنند و انسانهایی را که انقلاب اسلامی پرورش داده است، به جامعه معرفی کنند.
این پژوهشگر ادبیات با اشاره به توجه رهبر شهید انقلاب به خاطرات رزمندگان و تاریخ شفاهی دفاع مقدس گفت: بخشی از توجه ایشان به خاطرات رزمندگان، تاریخ شفاهی و سرگذشت انسانهای بزرگ، در پاسخ به همین دغدغه بود؛ با این حال، انتظار ایشان از رمان فراتر از ثبت خاطرات و روایت حوادث بود.
مؤمنی شریف در ادامه با اشاره به نسبت واقعیت و آرمان در آثار هنری اظهار داشت: گاهی برخی هنرمندان معتقدند وظیفه آنها صرفاً نشان دادن واقعیتهای جامعه است؛ اما پرسش اینجاست که آیا هنر فقط باید هر آنچه را دیده است، به تصویر بکشد؟
وی تصریح کرد: هنرمند باید واقعیتها را بشناسد، اما در کنار شناخت واقعیتها، باید جامعه را به سمت افقهای امیدبخش و آرمانهای بلند حرکت دهد. وظیفه هنر تنها نمایش تلخیها و مشکلات نیست، بلکه باید مسیر حرکت به سوی آینده مطلوب را نیز ترسیم کند.
این پژوهشگر ادبی ادامه داد: البته رسیدن به قلههای بزرگ بدون تحمل سختی و رنج امکانپذیر نیست. هنرمند باید نشان دهد که این رنجها و دشواریها در مسیر رسیدن به اهداف بزرگ ارزشمند هستند و جامعه برای تحقق آرمانهای خود باید حرکت کند.
مؤمنی شریف یکی دیگر از دلایل اهمیت رمان در نگاه رهبر شهید انقلاب را ظرفیت آن در روایت تاریخ دانست و گفت: ایشان برای رمانهای تاریخی اهمیت ویژهای قائل بودند؛ زیرا رمان را ابزاری مؤثر برای تفسیر تاریخ و شناخت هویت جوامع میدانستند.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب بارها به این موضوع اشاره کرده بودند که بخش مهمی از شناختشان از جوامع دیگر، بهویژه کشورهای غربی، از طریق رمانهای آنها حاصل شده است، نه صرفاً مطالعه کتابهای تاریخی و اسناد رسمی.
این نویسنده ادامه داد: ایشان در مقطعی به رمانی درباره جنگ داخلی آمریکا اشاره کرده و توضیح داده بودند که چگونه از طریق مطالعه آن اثر با جامعه آمریکا و ویژگیهای مردم این کشور آشنا شدهاند.
مؤمنی شریف با تأکید بر اینکه رمان میتواند تاریخ را از حالت مجموعهای از اسناد و اطلاعات خارج کند، اظهار داشت: رمان این ظرفیت را دارد که تاریخ را به یک تجربه زیسته تبدیل کند؛ بهگونهای که مخاطب بتواند با شخصیتهای تاریخی زندگی کند، موقعیتهای آنان را درک کند و درباره انتخابها و تصمیمهایشان به قضاوت بنشیند.
ضرورت روایت ایران و انسان ایرانی در ادبیات جهان
وی با اشاره به ضرورت شکلگیری ادبیات مستقل و متناسب با هویت ایرانی و اسلامی خاطرنشان کرد: یکی از انتظارات رهبر شهید انقلاب این بود که ما رمان خودمان را داشته باشیم و بتوانیم در جهان خودمان، خودمان را روایت کنیم.
مؤمنی شریف تصریح کرد: یکی از وظایف مهم رماننویسان، روایت جامعه و ارزشهای آن است. ما نباید صرفاً مصرفکننده آثار تولیدشده دیگران باشیم، بلکه باید در عرصه ادبیات و هنر، تولیدکننده و صاحب اثر باشیم.
مؤمنی شریف افزود: امروز در آستانه تحولات بزرگی قرار داریم و جهان بیش از گذشته به ایران توجه خواهد کرد. یکی از ابزارهای مهم برای معرفی ایران امروز و انسان ایرانی که در میدان حضور دارد، رمان و ادبیات داستانی است.
این نویسنده و پژوهشگر ادبی با اشاره به نقل دیدگاه برخی چهرههای فکری جهان درباره افزایش علاقهمندی جهانیان به شناخت ایران گفت: وظیفه ما این است که ایران، ملت ایران و ظرفیتهای فرهنگی و تمدنی آن را به جهانیان معرفی کنیم.
نظر شما