به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از الجزیره، با نزدیک شدن به تعطیلات کریسمس و سال نو میلادی، ویدئویی از اعتراض یک زن به درخت تزئینشده در یکی از مراکز خرید، در حسابهای کاربری شبکه اجتماعی ایکس دستبهدست شد. انتشاردهندگان این ویدئو مدعی شدند که این صحنه بهتازگی در آمریکا رخ داده است؛ ادعایی که موجی از حملات علیه مسلمانان و مهاجران را در فضای مجازی به دنبال داشت.
در این پستها، ویدئو به عنوان نمونهای از تلاش مسلمانان برای تحمیل باورهای دینی خود بر فضاهای عمومی کشورهای غربی معرفی شد.
برخی حسابها نیز با تأکید بر اینکه این اتفاق در نوامبر جاری در آمریکا رخ داده، به انتشار مطالب تحریکآمیز و درخواست برای بازگرداندن این زن به کشور مبدأ او دامن زدند.
چه کسانی ویدئو را منتشر کردند؟
موج بازنشر این ویدئو از ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ آغاز شد؛ زمانی که حسابی در شبکه ایکس با نام «Back Channel» این تصاویر را منتشر کرد و مدعی شد: «زن مسلمانی خشمگین خواستار برداشتن درخت کریسمس شده و میگوید جشن گرفتن این مناسبت حرام و ممنوع است.»
این حساب تنها به انتشار چنین ادعایی بسنده نکرد و با تعمیم رفتار این زن به همه مسلمانان نوشت: «دین اسلام با تمدن غرب سازگار نیست.» این پست بیش از ۸۰۰ هزار بازدید داشت.
حسابهای دیگری نیز ویدئو را با همین مضمون یا عباراتی مشابه بازنشر کردند و کوشیدند این تصور را ایجاد کنند که چنین درخواستهایی در فضاهای عمومی سراسر کشورهای غربی تکرار میشود. این مطالب نیز دهها هزار بازدید به دست آوردند.
آیا این صحنه در آمریکا ضبط شده است؟
حساب نخستین منتشرکننده، محل ضبط ویدئو را مشخص نکرده بود، اما آن را در چارچوب ادعای ناسازگاری اسلام با تمدن غرب قرار داده بود. اما برخی حسابهای دیگر به طور صریح مدعی شدند که این صحنه در آمریکا رخ داده است.
چندین حساب در شبکه ایکس نیز با بازنشر ویدئو و افزودن عبارت «این آمریکاست!» به آن، به گسترش این ادعا کمک کردند. در پی این بازنشرها، درخواستهایی برای اخراج زن مسلمان و بازگرداندن او به کشور مبدأش مطرح شد.
برخی کاربران نیز خواستار برخورد سختگیرانه با چنین رفتارهایی شدند. یکی از این حسابها نوشت: «احساس محق بودن این افراد به حدی غیرقابل تحمل رسیده است. چرا تا این اندازه با آنها مدارا میکنیم؟»
بررسی دیدگاههای کاربران از سوی واحد منابع باز الجزیره نشان داد که بخش قابل توجهی از واکنشها حاوی تعمیمهای خصمانه علیه مسلمانان و درخواست برای طرد آنان از جوامع غربی بوده است.
برخی نظرات نیز این صحنه را به ادعاهایی درباره اعتراض مهاجران مسلمان به درختهای سال نو در کشورهای دیگر پیوند دادند. به این ترتیب، بحث درباره رفتار یک زن به سرعت به اتهام زنی جمعی علیه مسلمانان و مهاجران گسترش یافت.

واقعیت ویدئو چیست؟
بررسی واحد منابع باز نشان داد ویدئوی منتشرشده گمراه کننده است و ارتباطی با تعطیلات امسال ندارد. همچنین این تصاویر در آمریکا ضبط نشدهاند.
چگونه صحت ویدئو را بررسی کردیم؟
با بررسی تصاویر و صدای همراه ویدئو، مشخص شد که زن حاضر در صحنه به خصوص در ثانیه هجدهم، به زبان ترکی صحبت میکند. این موضوع تردیدهایی درباره محل وقوع ماجرا ایجاد کرد و سرنخی برای بررسی بیشتر با استفاده از منابع محلی در اختیار گروه قرار داد.
نشانههای لباس مأمور امنیتی
بررسی بصری لباس مأمور امنیتی زنی که در ویدئو دیده میشود و مقایسه نشانهای نصب شده روی آن با تصاویر آرشیوی منتشرشده از نیروهای شرکتهای امنیت خصوصی در ترکیه، تطابقی در طراحی این نشانها را آشکار کرد. این شباهت احتمال ضبط ویدئو در ترکیه را تقویت میکرد.
در ادامه، جستوجوی معکوس تصاویر ثابت استخراج شده از ویدئو به گزارشهایی در رسانههای ترکیه در ۱۹ دسامبر ۲۰۲۱ منتهی شد؛ موضوعی که قدیمی بودن این رویداد و بیارتباط بودن آن با تحولات روز را تأیید میکند.
از جمله این رسانهها، پایگاه خبری «Haberler» بود که در آن زمان در گزارشی درباره این ماجرا نوشت که اتفاق در یکی از مراکز خرید منطقه باشاک شهیر استانبول رخ داده است. بر اساس این گزارش، زنی پیش از آغاز جشنهای سال نو به نصب درختی در ورودی مرکز خرید اعتراض کرده و با کارکنان درباره آن وارد بحث شده بود.
رسانههای ترکیهای دیگری نیز در همان روز این صحنه را پوشش داده بودند. مقایسه تصاویر منتشرشده در این گزارشها با ویدئوی بازنشرشده نشان میدهد چهره و لباس زن، درخت تزئینی و جزئیات محیط اطراف در هر دو نسخه یکسان است و رسانهها درباره همان رویداد گزارش دادهاند.
نسخه قدیمی ویدئو
ردیابی نام حساب کاربری و نشان آبیرنگ روی ویدئو، گروه بررسی را به نسخهای قدیمیتر رساند که یک حساب ترکیهای با نام «Istanbul Anlık» در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۱ منتشر کرده بود. این قدیمیترین نسخهای است که واحد منابع باز الجزیره توانسته به آن دست پیدا کند.
این حساب ویدئو را با توضیحی منتشر کرده بود که از اعتراض به نصب درخت سال نو در یکی از مراکز خرید منطقه کایا شهیر حکایت داشت.
این نسخه نشان میدهد تصاویر از اواخر سال ۲۰۲۱ در فضای مجازی منتشر شده بودند. گزارشهای رسانههای محلی نیز محل وقوع ماجرا را استانبول معرفی میکنند.
در این گزارشها، درخت مورد اعتراض بهعنوان تزئینات سال نو توصیف شده است؛ در حالی که بازنشرکنندگان کنونی، آن را در چارچوبی گمراه کننده و با هدف دامن زدن به فضای ضد مسلمانان در غرب بازنمایی کردهاند.

نشانهای که محل وقوع را مشخص کرد
گروه بررسی همچنین عبارت «BALA PARK» را روی نوار محافظ اطراف درخت تزئینی در ویدئو شناسایی کرد.
جستجوی این نام در نقشه گوگل، به مکانی با عنوان «Bala Park eğlence dünyası» منتهی شد که در داخل مرکز «Kayaşehir İş ve Yaşam Merkezi» در منطقه باشاک شهیر استانبول قرار دارد.
نام درج شده روی نوار محافظ درخت با نام این مجموعه در نقشهها مطابقت دارد. این نشانه، در کنار نسخه قدیمی ویدئو و گزارشهای رسانههای ترکیه، به شناسایی محل ضبط تصاویر کمک میکند. البته «Bala Park» ممکن است نام یک مجموعه تفریحی در داخل مرکز خرید باشد و نام خود مرکز تجاری نیست.
بررسیها نشان میدهد ویدئوی منتشرشده نه مربوط به رویدادی تازه در آمریکا، بلکه تصویری واقعی از اتفاقی در استانبول است که حدود پنج سال پیش ضبط شده و اکنون با حذف زمینه زمانی و مکانی آن، بهعنوان رویدادی جدید در غرب بازنشر شده است.
رفتار یک زن در این ماجرا بهانهای برای صدور حکمهای کلی درباره مسلمانان شده و برخی حسابها نیز بدون ارائه هیچ مدرکی، محل وقوع آن را آمریکا معرفی کردهاند. یک ویدئوی قدیمی به ابزاری برای تحریک علیه مسلمانان و مهاجران در ایالات متحده تبدیل شده است.
چه کسانی ویدئو را ترویج کردند؟
بررسی الگوی فعالیت حسابهایی که این ویدئوی گمراه کننده را منتشر کردهاند، نشان میدهد بیشتر آنها به یک جریان سیاسی نزدیکاند که حسابهای آمریکایی که آشکارا خود را حامی جریان راستگرای نزدیک به دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، معرفی میکنند و از شعارهای جنبش «ماگا» (MAGA) استفاده میکنند. این عبارت مخفف جمله انگلیسی «Make America Great Again» به معنای «آمریکا را دوباره باعظمت کنیم» است.
شعار «آمریکا را دوباره باعظمت کنیم» نخستین بار در سال ۱۹۸۰ در یکی از سخنرانیهای رونالد ریگان، رئیسجمهوری پیشین آمریکا، مطرح شد. بیل کلینتون نیز در جریان کارزار انتخاباتی خود در سال ۱۹۹۲ از آن استفاده کرد و دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۶ این شعار را بار دیگر به محور فعالیت سیاسی خود تبدیل کرد.
جنبش ماگا بر این باور است که آمریکا در گذشته کشوری قدرتمند و بزرگ بوده، اما به دلیل افزایش نفوذ عوامل خارجی جایگاه خود را از دست داده است. اعضای این جریان، مهاجرت، چندفرهنگی و چندقومیتی شدن جامعه و جهانی شدن را از عوامل این تغییر میدانند.
نظر شما