خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- گاهی برای زنده نگه‌داشتن یک فرهنگ بزرگ، نیازی به همایش‌های پرهزینه و مراسم‌های باشکوه نیست؛ کافی است چراغ خانه‌ای به عشق اهل‌بیت(ع) روشن شود، سفره‌ای ساده پهن شود و چند نفر از اعضای خانواده و همسایگان، دل‌هایشان را به نام حضرت فاطمه زهرا(س) گره بزنند.
روضه‌های خانگی از همان جنس محافل بی‌ادعایی هستند که در سکوت و صمیمیت خانه‌ها، نسل‌ها را با محبت اهل‌بیت(ع) پیوند می‌دهند و معارف دینی را از زبان و رفتار پدران و مادران به فرزندان منتقل می‌کنند.
در روزگاری که مشغله‌های زندگی، فاصله‌های عاطفی و سرگرمی‌های مجازی گاهی فرصت دورهم‌نشینی‌های خانوادگی را کم‌رنگ کرده است، این مجالس می‌توانند فرصتی دوباره برای کنار هم نشستن، شنیدن از سیره اهل‌بیت(ع) و تمرین مهربانی و همدلی باشند؛ محافلی که شاید جمعیت زیادی نداشته باشند، اما اثرشان در تربیت نسل آینده و تقویت پیوندهای اجتماعی ماندگار است.
در خراسان جنوبی نیز ارادت دیرینه مردم به حضرت فاطمه زهرا(س) در قالب همین مجالس ساده و مردمی جلوه‌گر می‌شود؛ از خانه‌های شهری تا روستاهای دورافتاده و مناطق مرزی، خانواده‌هایی که با امکانات اندک، میزبان روضه و ذکر مصیبت بانوی دو عالم می‌شوند.
سیده زهرا موسوی، مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، با اشاره به جایگاه روضه‌های خانگی در ترویج فرهنگ فاطمی، این مجالس را یکی از اصیل‌ترین بسترهای انتقال معارف اهل‌بیت(ع) به نسل‌های آینده دانست و از شناسایی و ثبت حدود ۲ هزار روضه خانگی در سطح استان خبر داد.
روضه‌های خانگی؛ روایت عشق مردم به حضرت زهرا(س)
موسوی با اشاره به اینکه آمار دقیق و تفکیکی از تعداد روضه‌های خانگی برگزارشده در دهه اول فاطمیه امسال در شهرستان‌های خراسان جنوبی در دسترس نیست، اظهار کرد: این مجالس به دلیل ماهیت مردمی و خودجوش خود، لزوماً در یک ساختار متمرکز ثبت و احصا نمی‌شوند.
وی افزود: با این حال، آنچه در فضای فرهنگی و اجتماعی استان به چشم می‌خورد، نشان‌دهنده ارادت عمیق مردم خراسان جنوبی به حضرت فاطمه زهرا(س) و استقبال خانواده‌ها از برپایی مجالس عزاداری در منازل است.
مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی ادامه داد: از کوچه‌پس‌کوچه‌های بیرجند و شهرهای استان تا روستاهای دورافتاده و مناطق مرزی، خانه‌هایی وجود دارند که در ایام فاطمیه به محفل ذکر و توسل تبدیل می‌شوند.
موسوی با بیان اینکه شاید نتوان برای این عشق و ارادت عدد دقیقی اعلام کرد، گفت: هر خانه‌ای که در آن به یاد حضرت زهرا(س) روضه‌ای برپا می‌شود، در حقیقت چراغی از فرهنگ فاطمی را روشن نگه می‌دارد.
خانه‌هایی که به مدرسه تربیت نسل فاطمی تبدیل می‌شوند
وی با تأکید بر نقش روضه‌های خانگی در انتقال سیره حضرت زهرا(س) به نسل جوان، این مجالس را یکی از اصیل‌ترین و اثرگذارترین بسترهای تربیت دینی دانست و بیان کرد: روضه‌های خانگی تنها محلی برای سوگواری نیستند، بلکه مدرسه‌ای کوچک برای آشنایی عملی فرزندان با سیره اهل‌بیت(ع) به شمار می‌روند.
روضه‌های خانگی تنها محلی برای سوگواری نیستند، بلکه مدرسه‌ای کوچک برای آشنایی عملی فرزندان با سیره اهل‌بیت(ع) به شمار می‌روند.
موسوی افزود: در فضای صمیمی خانه، کودک و نوجوان در کنار پدر و مادر و دیگر اعضای خانواده پای روضه می‌نشیند، با نام و مظلومیت حضرت فاطمه زهرا(س) آشنا می‌شود و به‌تدریج مفاهیمی همچون ایمان، عفاف، ایثار، مسئولیت‌پذیری، دفاع از حق، ولایت‌مداری و صبر را در قالب یک تجربه عاطفی و معنوی می‌آموزد.
وی با اشاره به تفاوت این مجالس با بسیاری از شیوه‌های آموزش رسمی اظهار کرد: در روضه‌های خانگی، مفاهیم دینی صرفاً در قالب سخن و توصیه منتقل نمی‌شوند، بلکه فرزندان با مشاهده رفتار و مشارکت اعضای خانواده، این ارزش‌ها را در زندگی تجربه می‌کنند.در روضه‌های خانگی، مفاهیم دینی صرفاً در قالب سخن و توصیه منتقل نمی‌شوند، بلکه فرزندان با مشاهده رفتار و مشارکت اعضای خانواده، این ارزش‌ها را در زندگی تجربه می‌کنند.
مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی ادامه داد: روضه خانگی فرصتی فراهم می‌کند تا نسل جوان، فرهنگ فاطمی را نه‌فقط بشنود، بلکه با آن زندگی کند؛ چراکه این مجالس، سیره حضرت زهرا(س) را از منبر به متن زندگی خانواده‌ها می‌آورند.
از همدلی خانوادگی تا احیای فرهنگ همسایگی
موسوی یکی دیگر از آثار مهم روضه‌های خانگی را تقویت پیوندهای عاطفی و معنوی میان اعضای خانواده و افزایش سرمایه اجتماعی در محلات دانست و گفت: در روزگاری که مشغله‌های روزمره و گسترش ارتباطات مجازی گاهی فرصت دورهم‌نشینی‌های خانوادگی را محدود کرده است، روضه خانگی بهانه‌ای ارزشمند برای گردهم آمدن اعضای خانواده، دیدار بستگان و تجدید ارتباط میان نزدیکان فراهم می‌کند.روضه خانگی بهانه‌ای ارزشمند برای گردهم آمدن اعضای خانواده، دیدار بستگان و تجدید ارتباط میان نزدیکان فراهم می‌کند.
وی افزود: این مجالس علاوه بر تقویت روابط خانوادگی، به تحکیم فرهنگ همسایگی و همدلی اجتماعی نیز کمک می‌کنند؛ زمانی که همسایه‌ها در یک خانه و به مناسبت اهل‌بیت(ع) کنار یکدیگر می‌نشینند، زمینه آشنایی بیشتر، اعتماد متقابل و شکل‌گیری ارتباطات انسانی عمیق‌تر فراهم می‌شود.
موسوی تصریح کرد: همین ارتباط‌ها می‌تواند به پیگیری مشکلات یکدیگر، عیادت از بیماران، دستگیری از نیازمندان و همراهی در امور خیر منجر شود.
مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی با بیان اینکه در برپایی این محافل، اقشار مختلف خانواده نقش‌آفرینی می‌کنند، گفت: از بانوی خانه که میزبان روضه می‌شود تا جوانی که در تدارک و اجرای مراسم مشارکت می‌کند و کودکی که با اشتیاق در این محفل حضور می‌یابد، همه به سهم خود در زنده نگه‌داشتن یک سنت دینی نقش دارند.
وی تأکید کرد: روضه خانگی تنها یک برنامه مذهبی نیست، بلکه بستری برای تقویت خانواده، تحکیم روابط همسایگی، گسترش فرهنگ همیاری و تبدیل باورهای دینی به رفتارهای اجتماعی است.روضه خانگی تنها یک برنامه مذهبی نیست، بلکه بستری برای تقویت خانواده، تحکیم روابط همسایگی، گسترش فرهنگ همیاری و تبدیل باورهای دینی به رفتارهای اجتماعی است.
روضه‌های کوچک با اثرگذاری عمیق و ماندگار
موسوی با اشاره به تفاوت روضه‌های خانگی با مراسم‌های بزرگ مذهبی اظهار کرد: هر دو شیوه در زنده نگه‌داشتن شعائر دینی و ترویج فرهنگ اهل‌بیت(ع) نقش مهمی دارند، اما از نظر ماهیت، شیوه برگزاری و نوع تأثیرگذاری متفاوت هستند.
وی ادامه داد: مراسم‌های بزرگ معمولاً مناسبت‌محور و جمعیت‌محور هستند و امکان حضور گسترده اقشار مختلف مردم را فراهم می‌کنند، اما روضه‌های خانگی خانواده‌محور، صمیمی و برخاسته از اراده مستقیم مردم هستند.
مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی با بیان اینکه در این مجالس ارتباط عاطفی میان میزبان، مهمانان و حاضران نزدیک‌تر است، گفت: افراد در فضایی بی‌تکلف و آشنا به عزاداری و ذکر مصائب اهل‌بیت(ع) می‌پردازند و همین صمیمیت می‌تواند زمینه‌ساز تأثیرگذاری عمیق‌تر این محافل باشد.
موسوی امکان استمرار روضه‌های خانگی در طول سال را از دیگر ویژگی‌های ارزشمند این سنت عنوان کرد و افزود: خانواده‌ها می‌توانند به‌صورت هفتگی، ماهانه یا در مناسبت‌های مذهبی، در منزل خود یا دوستان و آشنایان گرد هم بیایند؛ ضمن اینکه این مجالس معمولاً با هزینه‌های اندک و امکانات ساده برگزار می‌شوند و نیازی به تشریفات و ساختارهای گسترده ندارند.
وی تأکید کرد: حمایت از این سنت در حقیقت حمایت از مشارکت مردمی در عرصه فرهنگ دینی است حمایت از این سنت در حقیقت حمایت از مشارکت مردمی در عرصه فرهنگ دینی است؛ چراکه بخش مهمی از هویت مذهبی جامعه در همین محافل کوچک و بی‌ادعا شکل گرفته است.
موسوی خاطرنشان کرد: گاهی یک روضه ساده در خانه می‌تواند تأثیری عمیق و ماندگار بر باورها و رفتار اعضای خانواده بگذارد؛ بنابراین پاسداشت روضه‌های خانگی، تنها حمایت از یک مراسم مذهبی نیست، بلکه پاسداشت یک میراث فرهنگی و تقویت جریان مردمی دین‌داری در جامعه است.
شناسایی و ثبت ۲ هزار روضه خانگی در خراسان جنوبی
وی با اشاره به برنامه‌های اداره‌کل تبلیغات اسلامی برای حمایت از برگزارکنندگان روضه‌های خانگی اظهار کرد: رویکرد ما در این زمینه، حمایت معنوی، شناسایی ظرفیت‌های مردمی و تقویت جریان خودجوش این مجالس است؛ چراکه معتقدیم این سنت ارزشمند باید با محوریت خود مردم استمرار پیدا کند و دستگاه‌های فرهنگی نقش پشتیبان و تسهیل‌گر داشته باشند.
موسوی از شناسایی و ثبت حدود ۲ هزار روضه خانگی در سطح خراسان جنوبی خبر داد و افزود: برای تقویت ارتباط و تعامل میان بانیان این مجالس نیز تاکنون دو گردهمایی ویژه برگزار شده است تا زمینه تبادل تجربه، هم‌افزایی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود فراهم شود.
مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی با بیان اینکه هدف از این اقدامات صرفاً افزایش تعداد روضه‌ها نیست، تصریح کرد: تلاش می‌کنیم بستر مناسبی برای استمرار این سنت در خانواده‌ها و گسترش آن در محلات و مناطق روستایی فراهم شود.تلاش می‌کنیم بستر مناسبی برای استمرار این سنت در خانواده‌ها و گسترش آن در محلات و مناطق روستایی فراهم شود.
وی ادامه داد: باور ما این است که هر خانه می‌تواند یک پایگاه کوچک فرهنگی و مذهبی باشد و هر روضه خانگی، ظرفیتی برای ترویج معارف اهل‌بیت(ع)، تقویت همبستگی اجتماعی و انتقال ارزش‌های دینی به نسل آینده محسوب می‌شود.
موسوی شناسایی بانیان، ارتباط مستمر با آنان و حمایت معنوی از فعالیت‌هایشان را از محورهای مورد توجه دانست و گفت: سرمایه اصلی این حرکت فرهنگی، خود مردم هستند و ماندگاری آن نیز در گرو تقویت همین مشارکت مردمی است.
استقبال از روضه‌های خانگی؛ پیوند سنت فاطمی با سبک زندگی مردم
موسوی درباره میزان افزایش روضه‌های خانگی در سال جاری نسبت به سال گذشته نیز اظهار کرد: در حال حاضر آمار مقایسه‌ای و دقیقی از تعداد این مجالس در دسترس نیست و نمی‌توان با استناد به داده‌های موجود، میزان مشخصی از افزایش را اعلام کرد؛ با این حال، گزارش‌ها و شواهد میدانی از استقبال و روند رو به رشد توجه خانواده‌ها به این مجالس حکایت دارد.
وی سادگی و بی‌تکلف بودن را یکی از مهم‌ترین دلایل استقبال مردم از روضه‌های خانگی دانست و افزود: این مجالس به تشریفات و هزینه‌های سنگین نیاز ندارند و هر خانواده‌ای متناسب با توان و امکانات خود می‌تواند میزبان یک محفل عزاداری باشد.
مسئول امور بانوان اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی، صمیمیت و فضای عاطفی روضه‌های خانگی، امکان دیدار بستگان و همسایگان و احساس مشارکت مستقیم در برگزاری مراسم را از دیگر عوامل جذابیت این سنت عنوان کرد.
موسوی با اشاره به جایگاه فرهنگ خانواده‌محوری، مهمان‌نوازی و پیوندهای اجتماعی در خراسان جنوبی گفت: روضه‌های خانگی با سبک زندگی و باورهای مردم این استان پیوندی عمیق دارند.
وی خاطرنشان کرد: در این مجالس مردم صرفاً مخاطب یک برنامه مذهبی نیستند، بلکه خودشان بانی، میزبان و برگزارکننده آن هستند و همین احساس تعلق و مشارکت، یکی از مهم‌ترین عوامل ماندگاری و استمرار روضه‌های خانگی در میان خانواده‌هاست.
موسوی در پایان تأکید کرد: روضه خانگی زمانی به یک جریان فرهنگی ماندگار تبدیل می‌شود که از یک مراسم مناسبتی فراتر برود و به بخشی از سبک زندگی خانواده‌ها تبدیل شود؛ جریانی که در آن محبت اهل‌بیت(ع)، تربیت نسل آینده و همدلی میان مردم در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.
نظر شما