به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، سرمای پاییز بر کَلاکلی نشسته است. ساعت از هفت شب گذشته و مردم یکی‌یکی راهی حسینیه قمر بنی‌هاشم(ع) می‌شوند؛ جایی که قرار است دهمین شب شعر فاطمی «دریای نور» برگزار شود. در ورودی مراسم، خادمان موکب صاحب‌الزمان(عج) استکان‌های شیر گرم را میان مهمانان پخش می‌کنند. بخار شیر در هوای سرد بالا می‌رود و چند قدم آن‌طرف‌تر، برگ‌های نخل در ورودی حسینیه، دالانی برای استقبال از مهمانان ساخته‌اند.
کودکان کنار مادرانشان زیر سایه‌بان نشسته‌اند و نقاشی می‌کنند. کمی آن‌طرف‌تر، شاعرانی که از شهرهای مختلف آمده‌اند، خود را برای شعرخوانی آماده می‌کنند. هر گوشه این مراسم نشانی از مشارکت مردمی دارد؛ از پذیرایی و آماده‌سازی فضا تا استقبال از مهمانانی که از راه‌های دور به این روستا آمده‌اند.
اینجا کَلاکلی است؛ روستایی از توابع بخش سیمکان شهرستان جهرم که حدود ۶۰ کیلومتر با مرکز شهرستان فاصله دارد. روستایی که سال‌هاست در ایام فاطمیه میزبان شاعران و دوستداران اهل‌بیت(ع) است و امسال برای دهمین بار چراغ شب شعر فاطمی «دریای نور» را روشن کرده است؛ محفلی که حالا به یک قرار فرهنگی میان مردم این منطقه تبدیل شده است.
موکب «صاحب‌الزمان(عج)» به مسئولیت سید ابوالفضل رضوی نیز ۱۱ سال است که در ایام فاطمیه برپا می‌شود. برای اهالی، پذیرایی از مهمانان بخشی از همین قرار سالانه است؛ قراری که با نزدیک‌شدن ایام فاطمیه دوباره جان می‌گیرد.
کودکان هم مهمان این شب‌اند
پیش از ورود به فضای اصلی حسینیه، کودکان زیر داربست‌ها و سایه‌بان نشسته‌اند. بعضی کنار مادرانشان هستند و بعضی سرگرم نقاشی و بازی‌اند. برگزارکنندگان برای حضور کودکان و خانواده‌ها نیز فضایی در نظر گرفته‌اند تا آنها بتوانند در کنار بزرگ‌ترها در این مراسم شرکت کنند.
داخل حسینیه، زنان در بخش انتهایی مستقر شده‌اند و شاعران و دیگر مهمانان در قسمت جلویی حضور دارند. جوانان کلاکلی و روستاهای اطراف نیز در کنار مهمانانی که از شهرهای دیگر آمده‌اند، در مراسم شرکت می‌کنند.
گردهمایی شاعران آیینی کشور در یک قرار فاطمی
دهمین شب شعر فاطمی «دریای نور» امسال میزبان شاعرانی از شهرهای مختلف کشور بود. علی اکبر فرهنگیان و عمار موحدیان ، امیر صادقی، شهرام شاهرخی، فاضل رفیعی غیاثی، روح الله قناعتیان، علیرضا رنجکش، مصطفی کارگر، ایوب پرندآور و حسن میرزانیا از جمله شاعرانی بودند که در این محفل حضور دارشتند و سروده‌های خود را با موضوع حضرت فاطمه زهرا(س) و فرهنگ فاطمی برای حاضران می‌خوانند.
اجرای برنامه بر عهده حسن آزادی، مجری برنامه‌های مذهبی و آیینی شبکه دو سیما بود. او که از علاقه‌مندان این محفل است، در بخشی از مراسم از اشتیاق خود برای حضور دوباره در کلاکلی می‌گوید.
در سال‌های گذشته گاهی از شاعرانی دعوت می‌کردیم که در دوره‌های قبل نیز حضور داشتند و حتی ممکن بود یک شاعر تا پنج سال متوالی در این شب شعر شعرخوانی کند. اما امسال تصمیم گرفتیم از شاعرانی دعوت کنیم که تاکنون فرصت حضور در این مراسم را نداشته‌اند.آزادی با اشاره به اینکه هر سال شخصاً پیگیر دعوت‌شدن به این شب شعر می‌شود، اظهار می کند: «من خودم هر سال زنگ می‌زنم و می‌گویم برای شب شعر کلاکلی من را دعوت کنید تا بیایم و به حضرت مادر خدمت کنم.»
این علاقه برای اهالی و دست‌اندرکاران مراسم نیز بی‌پاسخ نمی‌ماند. آنها پیش از برگزاری برنامه، تصویر چهره آزادی را در اختیار خواهر شهید مسرور، از هنرمندان و نقاشان منطقه، قرار می‌دهند تا پرتره‌ای از او آماده کند.
در جریان مراسم، از این اثر رونمایی و به مجری برنامه اهدا می‌شود. آزادی که از این غافلگیری خبر ندارد، با دیدن پرتره خوشحال می‌شود و هدیه اهالی با استقبال حاضران همراه می‌شود.
در کنار تصویر، دو مصراع شعر نیز قرار دارد:
«دلت آیینه‌ای سرشار از الطاف حیدر شد
به ذکر حضرت زهرا دهان تو معطر شد»
این هدیه، قدردانی متفاوت مردم کلاکلی از مجری‌ای است که هر سال با علاقه به این محفل می‌آید.
خیمه‌ای که مردم برپا نگه داشته‌اند
در حاشیه این محفل ادبی دبیر اجرایی این محفل ادبی با تاکید بر اینکه استمرار یک برنامه فرهنگی در روستایی با فاصله از مرکز شهرستان جهرم، بدون همراهی مردم آسان نیست. اظهار می کند: بخشی از راز ماندگاری شب شعر «دریای نور» را باید در مشارکت جست‌وجو کرد.
حسن میرزانیا، در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، با اشاره به تغییر رویکرد برگزارکنندگان در انتخاب شاعران امسال می‌گوید: در سال‌های گذشته گاهی از شاعرانی دعوت می‌کردیم که در دوره‌های قبل نیز حضور داشتند و حتی ممکن بود یک شاعر تا پنج سال متوالی در این شب شعر شعرخوانی کند. اما امسال تصمیم گرفتیم از شاعرانی دعوت کنیم که تاکنون فرصت حضور در این مراسم را نداشته‌اند. امیدواریم این رویکرد در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند تا شاعران بیشتری فرصت داشته باشند در این محفل ادبی سهمی داشته باشند.
او هدف از برگزاری این برنامه را پاسداشت فرهنگ اهل‌بیت(ع)، ترویج ادبیات آیینی و شناسایی استعدادهای جوان منطقه عنوان می‌کند و می‌افزاید: یکی از دغدغه‌های ما فراهم‌کردن زمینه رشد و شکوفایی شاعران جوان است تا استعدادهایی که شاید در شهرهای بزرگ کمتر دیده می‌شوند، فرصت حضور و معرفی پیدا کنند.
میرزانیا، استمرار این مراسم را با وجود وقفه دوران کرونا، حاصل ارادت مردم به حضرت زهرا(س) می‌داند و می‌گوید: «در دوران کرونا ناچار شدیم برگزاری شب شعر را متوقف کنیم، اما دوام این مراسم را چیزی جز لطف حضرت زهرا(س) نمی‌دانم. باور دارم حضرت زهرا(س) خیمه خود را در این روستا و در بخش سیمکان برپا کرده‌اند و مردم نیز این محبت را با جان و دل پذیرفته‌اند. همین همراهی و ارادت باعث شده این محفل همچنان پابرجا بماند.»
تمام هزینه‌های شب شعر از کمک‌های مردمی تأمین می‌شود و تقریباً به هیچ ارگان یا نهاد خاصی وابستگی نداریم. با آغاز ایام فاطمیه، مردم روستا و بخش پای کار می‌آیند؛ یکی یک میلیون تومان کمک می‌کند، دیگری ۵۰۰ هزار تومان یا حتی ۱۰۰ هزار تومان. بعضی‌ها هم به‌جای کمک نقدی، چای، خرما و اقلام مورد نیاز مراسم را نذر می‌کنند.به گفته او، امسال حدود ۱۰ شاعر از شهرهای مختلف در این برنامه شعرخوانی می‌کنند. مهمانانی از اصفهان، زرین‌دشت، داراب، جهرم، لار، گراش و شیراز در کنار شاعران بومی حضور دارند و برخی از آنها برای نخستین بار به این محفل آمده‌اند. برگزارکنندگان تلاش کرده‌اند در کنار دعوت از شاعران شناخته‌شده، فرصتی نیز برای معرفی ظرفیت‌های ادبی منطقه فراهم کنند؛ به‌طوری‌که قاری مراسم و یکی از شاعران امسال نیز از فرزندان بخش سیمکان هستند.
اما حمایت مردم از این محفل تنها به حضور در مراسم محدود نمی‌شود. هزینه‌های برگزاری شب شعر نیز با کمک اهالی تأمین می‌شود.
او ادامه می‌دهد: هر سال در کنار شب شعر، حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ پرس غذا نیز تهیه و میان حاضران توزیع می‌شود. مردم خودشان را صاحب این محفل می‌دانند و برای ماندگاری آن تلاش می‌کنند. امروز تقریباً هر شاعری که در بخش سیمکان فعالیت می‌کند، به‌نوعی با این محفل ارتباط دارد و این برای ما دستاورد ارزشمندی است.
ثبت و نگهداری آثار شاعران نیز از دیگر برنامه‌های برگزارکنندگان است. میرزانیا می‌گوید: شعرخوانی‌ها را ضبط و نگهداری می‌کنیم و هر سال دوستانمان در شبکه تلویزیونی صداوسیما نیز بخش‌هایی از این شب شعر را به تصویر می‌کشند. علاوه بر این، تصمیم داریم در یک دوره ۱۵ساله، مجموعه‌ای از اشعار شاعرانی را که در این سال‌ها در شب شعر فاطمی حضور داشته‌اند، در قالب کتاب منتشر کنیم تا حاصل این سال‌ها تلاش و همراهی شاعران برای آیندگان باقی بماند.
او با اشاره به اینکه این شب شعر حدود ۱۰ سال است در کلاکلی برگزار می‌شود، می‌افزاید: امروز این مراسم برای مردم منطقه به یک قرار فرهنگی شناخته‌شده تبدیل شده است. از مسئولان گرفته تا کارگران، کارمندان و دیگر اقشار مردم می‌دانند با آغاز ایام فاطمیه، خیمه این محفل در حسینیه روستا برپا می‌شود و مردم برای برگزاری آن پای کار می‌آیند.
دوست نداریم وقتی صحبت از همراهی مسئولان می‌شود، پاسخ‌هایی مانند اینکه چرا دعوت‌نامه دیر رسیده، چرا نامه را شخصاً نیاورده‌اید یا چرا تماس نگرفته‌اید، مطرح شود. انتظار ما این است که مسئولان پیش از آنکه ما برای درخواست کمک به سراغشان برویم، خودشان سراغ این برنامه بیایند و بپرسند چه کاری از دستشان برمی‌آید و چگونه می‌توانند به برگزاری بهتر آن کمک کنند.با وجود این همراهی مردمی، میرزانیا معتقد است؛ مسئولان محلی نیز باید سهم بیشتری در پشتیبانی از چنین رویدادهایی داشته باشند.
پرندآور تأکید می‌کند: این مطالبه فقط نظر شخص او نیست و دیگر دست‌اندرکاران شب شعر نیز چنین انتظاری از مسئولان دارند. به باور او، محفلی که با همراهی مردم به این مرحله رسیده، شایسته توجه و حمایت بیشتر مسئولان به‌عنوان یک رویداد فرهنگی و آیینی در منطقه است.
شعر فاطمی؛ روایت محبت و معرفت
عمار موحدیان، شاعر مهمان از تهران، نیز که برای حضور در دهمین شب شعر فاطمی «دریای نور» به کلاکلی سفر کرده است، شعر فاطمی را فرصتی برای بازخوانی شخصیت و جایگاه حضرت زهرا(س) می‌داند.
از نگاه او، شعر آیینی زمانی می‌تواند اثرگذار باشد که تنها به بیان احساسات و عواطف محدود نشود و در کنار آن، به شناخت و معرفت درباره شخصیت و سیره حضرت فاطمه زهرا(س) نیز توجه داشته باشد.
موحدیان حضور شاعران در محافلی مانند «دریای نور» را فرصتی برای ارتباط میان شاعران شهرهای مختلف و معرفی استعدادهای تازه می‌داند و بر ضرورت استمرار چنین برنامه‌هایی در گسترش شعر آیینی تأکید می‌کند.
فاضل رفیعی غیاثی، شاعر دارابی حاضر در این مراسم، نیز بر اهمیت برگزاری محافل ادبی در شهرستان‌ها و روستاها تأکید دارد.
در میان برنامه‌های این شب، رسم هدیه‌دادن گل یاس نیز توجه‌برانگیز است؛ گلی که در خانه‌های مردم کلاکلی جای خودش را دارد و برای اهالی، یادآور سادگی و صفای زندگی روستایی است.او حضور شاعران شهرهای مختلف در کلاکلی را فرصتی برای نزدیک‌ترشدن فعالان شعر آیینی و تبادل تجربه میان آنها می‌داند و معتقد است؛ برنامه‌هایی که با همراهی مردم برگزار می‌شوند، می‌توانند به معرفی ظرفیت‌های ادبی شهرستان‌ها کمک کنند.
گلدان‌های یاس؛ هدیه‌ای از خانه‌های روستا
میثم خونبط، از جوانان دوستدار اهل‌بیت(ع) در روستا، هر سال با قلمه‌زدن نهال یاس و کاشت آنها در گلدان‌های سفالی قدیمی، هدیه‌هایی برای شاعران و دست‌اندرکاران مراسم آماده می‌کند.
او گلدان‌ها را یکی‌یکی به مهمانان می‌دهد. هدیه‌هایی که شاید از نظر مادی ارزش زیادی نداشته باشند، اما برای آماده‌کردن هر کدامشان وقت گذاشته شده است. میثم به‌جای خرید هدیه‌های آماده، قلمه‌ای از گل یاس را پرورش می‌دهد تا در شب شعر به مهمانان تقدیم کند.
در کنار گلدان‌های یاس، پرچم‌های مقدس جمهوری اسلامی ایران نیز میان حاضران توزیع می‌شود و بسیاری از مهمانان و شرکت‌کنندگان پرچم‌ها را در دست می‌گیرند.
پایان شب با تجلیل از خادمان شعر فاطمی
مراسم به پایان می‌رسد، اما چند تصویر از این شب در ذهنم باقی می‌ماند؛ خادمانی که در هوای سرد شیر گرم تعارف می‌کنند، کودکانی که کنار مادرانشان زیر سایه‌بان نشسته‌اند، میثم که گلدان‌های یاس را به مهمانان هدیه می‌دهد و شاعرانی که از شهرهای مختلف می‌آیند تا در کلاکلی شعر بخوانند.در پایان مراسم، قرعه‌کشی میان حاضران انجام می‌شود و به تعدادی از شرکت‌کنندگان کمک‌هزینه سفر زیارتی به مشهد مقدس و همچنین زیارت قبور شهدای میناب اهدا می‌شود.
بخش پایانی این آیین به تجلیل از دست‌اندرکاران شب شعر فاطمی «دریای نور» اختصاص دارد. در این بخش، جمعی از مسئولان محلی از جمله شهردار دوزه، بخشدار سیمکان، مسئول نمایندگی آموزش‌وپرورش بخش سیمکان و دیگر مسئولان حاضر، از افرادی که در برگزاری و استمرار این برنامه نقش دارند، قدردانی می‌کنند.
شاید دلیل ماندگاری «دریای نور» را باید در همین همراهی مردم جست‌وجو کرد که با داشته‌های ساده خود، سال‌هاست پای یک قرار ایستاده‌اند؛ قراری برای زنده نگه‌داشتن نام و یاد حضرت فاطمه زهرا(س).
نظر شما