به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، آیت‌الله سید علی‌اصغر دستغیب، شنبه ۱۶ آبان در آیین افتتاحیه دومین اجلاسیه رابطین استانی مرکز ارتباطات حوزه و نظام در شیراز، با تبیین مبانی دینی ارتباط میان حوزه‌های علمیه و نظام اسلامی، اظهار کرد: نمی‌توان رسالت دین را به امور فردی و عبادی محدود کرد و سیاست را نیز صرفاً در مناسبات قدرت و مسائل اقتصادی خلاصه دانست؛ چراکه اسلام برای تمام عرصه‌های زندگی انسان، از تربیت فردی و خانوادگی گرفته تا عدالت اجتماعی، حقوق عمومی، روابط اقتصادی و اداره جامعه، آموزه و برنامه دارد.
رئیس جامعه روحانیت شیراز با اشاره به معنای صحیح سیاست افزود: سیاست در مفهوم اسلامی، تدبیر امور جامعه، برقراری عدالت، پاسداری از حقوق مردم و فراهم کردن شرایط رشد و تعالی انسان‌هاست؛ از این رو، پیوند دین و سیاست یک ارتباط اداری یا سازمانی نیست، بلکه ریشه در مبانی اعتقادی اسلام دارد و این دو در چارچوب تعالیم دینی، مکمل و پشتیبان یکدیگرند.
وقتی دین را از عرصه اداره جامعه کنار می‌گذارند
دستغیب یکی از چالش‌های تاریخی در این زمینه را تلاش برخی جریان‌ها برای جدا نشان دادن دین از عرصه سیاست و اجتماع دانست و گفت: در دوره‌های مختلف، گروه‌هایی با شعارهای ظاهراً دینی یا با ادبیات روشنفکرانه و سیاسی، این دیدگاه را مطرح کرده‌اند که حوزه‌های علمیه و روحانیت باید تنها به امور فردی و معنوی بپردازند و از مسائل اجتماعی، سیاسی و حکومتی فاصله بگیرند.
وی با اشاره به پیامدهای چنین رویکردی بیان کرد: نتیجه این تفکر، خارج کردن دین از عرصه تصمیم‌گیری و اداره جامعه و سپردن سرنوشت مردم به جریان‌هایی است که ممکن است نسبت به ارزش‌های الهی و مصالح واقعی جامعه تعهدی نداشته باشند.
رئیس جامعه روحانیت شیراز در تشریح یکی از مبانی این تفکر، به تفکیک امور معنوی و مادی اشاره کرد و افزود: در این نگاه، دین به عبادات، معنویات و مسائل اخروی محدود می‌شود و سیاست در حوزه دنیا، قدرت و اقتصاد قرار می‌گیرد؛ سپس با تکیه بر همین تقسیم‌بندی، چنین نتیجه‌گیری می‌شود که روحانیت به‌عنوان متولی امور دینی نباید در عرصه سیاست و حکومت حضور داشته باشد.
آیت‌الله دستغیب این برداشت را با حقیقت تعالیم اسلامی ناسازگار دانست و تصریح کرد: عدالت‌خواهی، مقابله با ظلم و فساد، حمایت از مظلومان، صیانت از حقوق مردم و تأمین امنیت و آسایش جامعه، همگی از موضوعاتی هستند که در قلمرو آموزه‌های دینی قرار می‌گیرند.
وی برای تبیین این موضوع به آیه ۲۵ سوره حدید اشاره کرد و گفت: خداوند در این آیه می‌فرماید «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»؛ بر این اساس، برپایی عدالت به دست مردم از اهداف ارسال پیامبران و نزول کتاب و میزان بوده است. بنابراین، سامان دادن به زندگی اجتماعی، مبارزه با ستم و تحقق عدالت، از مأموریت‌های اساسی دین و اهداف بعثت انبیاست.
از مدرس و کاشانی تا امام خمینی؛ روحانیت و مسئولیت‌های اجتماعی
دستغیب با یادآوری نقش عالمان دینی در تحولات تاریخی اسلام و تشیع، تأکید کرد که مسئولیت روحانیت به بیان احکام و مسائل فردی محدود نمی‌شود.
وی گفت: عالمان بزرگ و آگاه در دوره‌های مختلف، با شناخت معارف اسلامی و درک شرایط زمان خود، در برابر ظلم، انحراف و آسیب‌های اجتماعی سکوت نکردند و از طریق روشنگری و هدایت افکار عمومی، برای حفظ هویت اسلامی و مقابله با جریان‌های انحرافی تلاش کردند؛ مسیری که در بسیاری از مقاطع با تهدید، فشار، تبعید، زندان و حتی شهادت همراه بوده است.
رئیس جامعه روحانیت شیراز در همین زمینه از آیت‌الله سید حسن مدرس، آیت‌الله کاشانی و امام خمینی(ره) به‌عنوان شخصیت‌هایی یاد کرد که نسبت به سرنوشت سیاسی و اجتماعی جامعه بی‌تفاوت نماندند و مسئولیت دینی خود را در این عرصه دنبال کردند.
به گفته وی، تجربه تاریخی نشان می‌دهد هر زمان روحانیت با بصیرت و شجاعت در برابر مسائل مهم جامعه احساس مسئولیت کرده و در میدان حضور داشته است، توانسته در هدایت افکار عمومی و مقابله با انحرافات نقش مؤثری ایفا کند.
استقلال حوزه نباید در تعامل با نظام کمرنگ شود
آیت‌الله دستغیب پیروزی انقلاب اسلامی را نقطه عطفی در عینیت یافتن پیوند دین و سیاست دانست و اظهار کرد: انقلاب اسلامی نشان داد که دین می‌تواند در متن زندگی اجتماعی و ساختار اداره کشور حضور داشته باشد. در این مسیر، حوزه‌های علمیه نیز در کنار مسئولیت دیرینه تعلیم و تربیت، وظایفی همچون تبیین مبانی نظری حکومت اسلامی، هدایت جامعه، پشتیبانی فکری نظام و تربیت نیروهای متعهد و متخصص بر عهده دارند.
وی در عین حال بر ضرورت حفظ جایگاه مستقل حوزه تأکید کرد و گفت: مشارکت حوزه در مسائل نظام اسلامی به معنای تبدیل آن به یک مجموعه اجرایی یا اداری نیست. رسالت اصلی حوزه، حفظ استقلال علمی و معنوی، تولید اندیشه دینی، پرورش عالمان آگاه، نظارت و مطالبه‌گری دینی و کمک به اصلاح و تعالی نظام اسلامی است.
رئیس جامعه روحانیت شیراز با بیان اینکه حوزه باید در کنار نظام اسلامی نقش پشتیبان فکری و نظری را ایفا کند، افزود: این نهاد دینی باید ضمن تقویت نقاط قوت، در برابر کاستی‌ها و انحرافات نیز با صراحت و از سر دلسوزی تذکر دهد.
رابطان استانی؛ از انتقال مکاتبات تا پیگیری مسائل واقعی
بخش دیگری از سخنان آیت‌الله دستغیب به کارکرد مرکز ارتباطات حوزه و نظام و مسئولیت رابطان استانی اختصاص داشت. وی این مرکز را حلقه اتصال میان ظرفیت‌های علمی و انسانی حوزه‌های علمیه با دستگاه‌های نظام اسلامی دانست و گفت: حوزه از سرمایه‌های ارزشمندی در زمینه دانش، تجربه، نیروی انسانی متعهد، توان پژوهشی، ظرفیت‌های تبلیغی و اندیشه‌های راهبردی برخوردار است؛ در مقابل، دستگاه‌های اجرایی و حاکمیتی نیز مأموریت‌ها و مسائلی دارند که حل درست و پایدار بسیاری از آن‌ها به پشتوانه فکری، دینی و فرهنگی نیازمند است.
وی وظیفه مرکز ارتباطات حوزه و نظام را شناسایی و انتقال نیازهای واقعی نظام به حوزه و فراهم کردن زمینه استفاده از توان علمی، دیدگاه‌ها، اندیشه‌ها و ظرفیت‌های عملی حوزه برای حل مسائل کشور عنوان کرد.
دستغیب با اشاره به جایگاه رابطان استانی در تحقق این هدف اظهار کرد: مسئولیت این افراد نباید به انتقال مکاتبات و تهیه گزارش محدود بماند؛ بلکه باید با شناخت ظرفیت‌های موجود، پیگیری مستمر، شناسایی موانع و ایجاد زمینه همکاری، ارتباط میان حوزه و دستگاه‌های نظام را به شکلی فعال و مؤثر دنبال کنند.
به گفته وی، تبدیل تفاهم‌نامه‌ها و توافقات به برنامه‌های عملیاتی، از جمله وظایفی است که رابطان استانی باید برای تحقق آن تلاش کنند.
رئیس جامعه روحانیت شیراز همچنین اجلاسیه رابطان استانی را فرصتی برای هم‌افزایی، انتقال تجربه و دستیابی به راهکارهای اجرایی دانست و تأکید کرد: ارتباط حوزه و نظام نباید در سطح دیدارهای مقطعی و تعاملات تشریفاتی باقی بماند، بلکه لازم است به ارتباطی پیوسته، هدفمند و مبتنی بر مسائل واقعی جامعه تبدیل شود.
بصیرت و استقلال؛ دو ضرورت حضور روحانیت در مسائل روز
آیت‌الله دستغیب در بخش پایانی سخنان خود، بر ضرورت حضور عالمان آگاه به شرایط روز و تقویت ارتباط میان نهاد دین و مجموعه نظام اسلامی تأکید کرد و گفت: حوزه‌های علمیه در صورتی که نسبت به نیازهای جامعه و مسائل نظام اسلامی احساس مسئولیت کنند و از سرمایه‌های علمی و معنوی خود به‌درستی بهره بگیرند، می‌توانند سهم مهم و ماندگاری در تحقق اهداف انقلاب اسلامی و حل مشکلات کشور داشته باشند.
وی بار دیگر نسبت به بازتولید اندیشه جدایی دین از سیاست هشدار داد و اظهار کرد: نباید اجازه داد این تفکر با عنوان‌ها و ادبیات مختلف دوباره در جامعه رواج پیدا کند؛ با این حال، حضور روحانیت در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی باید بر دانش، تقوا، بصیرت، استقلال حوزه و رعایت مصالح عمومی استوار باشد.
دومین اجلاسیه رابطین استانی مرکز ارتباطات حوزه و نظام به مدت ۲ روز در شیراز در حال برگزاری است و قرار است در جریان آن، موضوعات و مسائل مهم ارتباط حوزه و نظام و مأموریت‌های این مرکز در عرصه‌های مختلف مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
نظر شما