خبرگزاری شبستان، گروه بین‌الملل: در تاریخ سیاسی آمریکا، رسیدن به کنگره برای شهروندانی که از پیشینه‌های مهاجرتی، قومی و دینی متفاوت برخوردارند، تنها به معنای کسب یک کرسی انتخاباتی نیست؛ بلکه نشان‌دهنده مسیری است که در آن نسل‌های مختلف تلاش کرده‌اند سهمی در ساختار قدرت و تصمیم‌گیری کشور داشته باشند.
برای عرب‌ها و مسلمانان آمریکایی نیز این مسیر به‌تدریج و در دو روند تاریخی متفاوت شکل گرفت. نخستین آمریکایی‌های عرب‌تبار حدود هفت دهه پیش وارد مجلس نمایندگان شدند، اما حضور مسلمانان در این نهاد قانون‌گذاری تا سال ۲۰۰۶ به طول انجامید. این فاصله زمانی در حالی شکل گرفت که بسیاری از نخستین سیاستمداران عرب‌تبار کنگره مسیحی و عمدتا دارای ریشه لبنانی بودند و نخستین نمایندگان مسلمان از پیشینه‌های قومی متفاوتی می‌آمدند.
این دو مسیر در سال‌های اخیر بیش از گذشته به یکدیگر نزدیک شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که امروز نمایندگانی با ریشه‌های فلسطینی، سومالیایی، مصری، افغانستانی و آفریقایی در کنار سیاستمداران عرب‌تبار در کنگره حضور دارند.
انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ نیز نقطه عطف تازه‌ای در این روند رقم زد. عبدالرحمن السید، پزشک آمریکایی مصری‌تبار، با پیروزی در رقابت مجلس سنا از ایالت میشیگان، نخستین مسلمان تاریخ آمریکا شد که به این مجلس راه می‌یابد. همزمان، آدم حماوی در نیوجرسی و داریالیزا آویلا شوالیه در نیویورک نیز به مجلس نمایندگان راه پیدا کردند.
نخستین گام‌ها؛ از جورج قاسم تا جیمز ابورزق
نقطه آغاز حضور آمریکایی‌های عرب‌تبار در کنگره به سال ۱۹۵۸ بازمی‌گردد؛ زمانی که جورج قاسم، سیاستمدار دموکرات لبنانی تبار، در انتخابات مجلس نمایندگان از ایالت کالیفرنیا پیروز شد. او در سوم ژانویه ۱۹۵۹ کار خود را در کنگره آغاز کرد و به نخستین آمریکایی عرب تبار تبدیل شد که به این نهاد قانون‌گذاری راه یافته است.
پیروزی قاسم با اختلافی اندک در برابر رقیب جمهوری‌خواهش رقم خورد. اما حضور او در کنگره تنها دو سال ادامه یافت و در انتخابات بعدی نتوانست کرسی خود را حفظ کند. او پس از پایان فعالیت سیاسی‌اش به حرفه حقوقی بازگشت.
چند سال بعد، ابراهام کازن، سیاستمدار دموکرات با ریشه لبنانی، از ایالت تگزاس به مجلس نمایندگان راه یافت و از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۸۵ در این نهاد حضور داشت. ورود او به کنگره، آغاز دوره‌ای بود که در آن شمار بیشتری از آمریکایی‌های عرب‌تبار توانستند در انتخابات فدرال شرکت کنند و به کرسی‌های قانون‌گذاری دست یابند.
اما یکی از مهم‌ترین چهره‌های این تاریخ، جیمز ابورزق بود؛ سیاستمدار دموکرات لبنانی‌تبار که ابتدا در سال ۱۹۷۰ به نمایندگی از ایالت داکوتای شمالی وارد مجلس نمایندگان شد و سپس در انتخابات سال ۱۹۷۲ به مجلس سنا راه یافت. او از سوم ژانویه ۱۹۷۳ فعالیت خود را در سنا آغاز کرد و به نخستین سناتور آمریکایی عرب‌تبار تبدیل شد.
ابورزق در دوران فعالیت سیاسی خود از منتقدان سیاست آمریکا در خاورمیانه بود و از حقوق فلسطینیان دفاع می‌کرد. او همچنین در کنار فعالیت‌هایش در حوزه سیاست خارجی، به مسائل و حقوق بومیان آمریکا توجه ویژه‌ای داشت.
حضور او در سنا از این جهت اهمیت داشت که یک سیاستمدار با پیشینه مهاجرتی خاورمیانه‌ای توانسته بود به یکی از عالی‌ترین جایگاه‌های قانون‌گذاری آمریکا دست یابد و در موضوعات مهم سیاست داخلی و خارجی نقش‌آفرینی کند.
پس از ابورزق، چند سیاستمدار دیگر با ریشه لبنانی نیز به مجلس سنا راه یافتند. جورج میچل، دموکرات ایالت مین، در سال ۱۹۸۰ ابتدا با انتصاب وارد سنا شد و دو سال بعد در انتخابات پیروز شد. او از سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۵ رهبری اکثریت دموکرات سنا را برعهده داشت؛ جایگاهی که او را به یکی از تأثیرگذارترین سیاستمداران عرب‌تبار در تاریخ کنگره تبدیل کرد.
جیمز ابدنور، جمهوری‌خواه داکوتای شمالی، از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۷ عضو سنا بود. اسپنسر آبراهام، جمهوری‌خواه میشیگان، نیز بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۱ در این مجلس فعالیت کرد و بعدتر در دولت جورج بوش پسر به وزارت انرژی رسید.
جان ادوارد سنونو، جمهوری‌خواه ایالت نیوهمپشایر و دارای ریشه‌های لبنانی و فلسطینی، نیز از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹ سناتور بود.
این چهره‌ها عمدتا از خانواده‌های مسیحی لبنانی‌تبار برخاسته بودند و حضورشان نشان می‌داد که نمایندگی سیاسی عرب‌ها در آمریکا از ابتدا به یک جریان مذهبی یا حزبی محدود نبوده است.
در سال ۲۰۲۴ نیز جورج حلمی، آمریکایی مصری‌تبار و مسیحی قبطی، پس از استعفای باب منندز با انتصاب فرماندار نیوجرسی به عضویت سنا درآمد. البته برخلاف سناتورهای پیشین، او از طریق انتخابات مستقیم به این جایگاه نرسید.
نسل‌های بعدی؛ گسترش حضور عرب‌ها در مجلس نمایندگان
اگر مجلس سنا شاهد حضور شمار محدودی از سیاستمداران عرب‌تبار بود، مجلس نمایندگان به‌تدریج به عرصه گسترده‌تری برای مشارکت این جامعه تبدیل شد.
در دهه ۱۹۷۰، چند چهره جدید به کنگره راه یافتند. توبی موفیت از ایالت کنتیکت، ماری رز اوکار از اوهایو و نیک رحال از ویرجینیای غربی از جمله این نمایندگان بودند.
انتخاب ماری رز اوکار در سال ۱۹۷۷ اهمیت ویژه‌ای داشت؛ زیرا او نخستین زن عرب‌تبار بود که به کنگره آمریکا راه یافت. او تا سال ۱۹۹۳ در مجلس نمایندگان حضور داشت و به یکی از چهره‌های شناخته‌شده این دوره تبدیل شد.
در همین سال، نیک رحال نیز فعالیت خود را آغاز کرد؛ نماینده‌ای دموکرات با ریشه لبنانی که از سال ۱۹۷۷ تا ۲۰۱۵، به مدت ۳۸ سال، کرسی ویرجینیای غربی را در اختیار داشت. طولانی بودن دوره فعالیت او، رحال را به یکی از باسابقه‌ترین نمایندگان عرب‌تبار تاریخ کنگره تبدیل کرد.
در دهه ۱۹۹۰، حضور این جامعه با ورود چهره‌های دیگری ادامه یافت. پت دانر از میزوری، جان بالداتچی از ایالت مین، کریس جان از لوئیزیانا و ری لحود از ایلینوی در این دوره به مجلس نمایندگان راه یافتند.
ری لحود، سیاستمدار جمهوری‌خواه لبنانی‌تبار، بعدها در دولت باراک اوباما به وزارت حمل‌ونقل رسید. این اتفاق نیز نمونه‌ای از حضور سیاستمداران عرب‌تبار در دولت‌های مختلف آمریکا بود؛ حضوری که به کنگره محدود نماند.
در سال‌های بعد، نام‌هایی چون دارل عیسی از کالیفرنیا، چارلز بستانی از لوئیزیانا، ریچارد حنا از نیویورک، رالف ابراهام و گرت گریوز از لوئیزیانا و دارین لحود از ایلینوی به این فهرست اضافه شدند.
جاستین عماش، نماینده میشیگان با ریشه‌های فلسطینی و سوری، نیز از چهره‌های متفاوت این دوره بود. او فعالیت خود را به‌عنوان جمهوری‌خواه آغاز کرد، اما بعدتر از حزب جمهوری‌خواه جدا شد و مدتی به‌عنوان نماینده مستقل و سپس عضو حزب لیبرتارین فعالیت کرد.
در سوی دیگر، دموکرات‌هایی با ریشه‌های عربی نیز در مجلس حضور داشتند. گوئن گراهام، چارلی کریست و دببی موکارسل پاول از فلوریدا، روبن کیهوئن از نوادا و دونا شلالا از جمله این چهره‌ها بودند.
دونا شلالا که اصالت لبنانی داشت، پیش از ورود به مجلس نمایندگان، در دولت بیل کلینتون وزیر بهداشت و خدمات انسانی آمریکا بود و بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ به‌عنوان نماینده فلوریدا در کنگره فعالیت کرد.
این ترکیب نشان می‌دهد که آمریکایی‌های عرب‌تبار در طول دهه‌ها، از مسیرهای حزبی متفاوتی به کنگره راه یافته‌اند و نمی‌توان حضور سیاسی آنان را به یک حزب یا گرایش واحد محدود کرد.
سال ۲۰۱۸؛ ورود دو زن مسلمان به کنگره
در میان نقاط عطف تاریخ حضور مسلمانان در سیاست آمریکا، انتخابات سال ۲۰۱۸ جایگاه ویژه‌ای دارد.
در این انتخابات، رشیده طلیب، سیاستمدار فلسطینی تبار، از ایالت میشیگان به مجلس نمایندگان راه یافت و الهان عمر، آمریکایی مسلمان با ریشه سومالیایی، از ایالت مینه‌سوتا به پیروزی رسید.
انتخاب این دو زن، نخستین حضور همزمان دو زن مسلمان در کنگره آمریکا را رقم زد؛ اتفاقی که از نظر تنوع قومی و مذهبی در ساختار قانون‌گذاری این کشور اهمیت داشت.
رشیده طلیب، دختر مهاجران فلسطینی، پیش از ورود به کنگره نیز در عرصه سیاست محلی فعالیت کرده بود. او در سال ۲۰۰۸ به مجلس نمایندگان ایالت میشیگان راه یافت و به یکی از چهره‌های شناخته‌شده سیاست این ایالت تبدیل شد.
طلیب در سال ۲۰۱۸ با پیروزی در انتخابات فدرال، نخستین زن فلسطینی‌تبار شد که به کنگره آمریکا راه یافت. حضور او در کنار الهان عمر، نماینده سومالیایی‌تبار مینه‌سوتا، توجه رسانه‌ها را به تغییر ترکیب جمعیتی و مذهبی نمایندگان آمریکا جلب کرد.
الهان عمر نیز پیش از ورود به کنگره، تجربه حضور در مجلس نمایندگان ایالت مینه‌سوتا را داشت. او که در کودکی به‌عنوان پناهنده از سومالی به آمریکا مهاجرت کرده بود، به یکی از نخستین زنان مسلمان محجبه در مجلس نمایندگان تبدیل شد.
البته درباره هویت عربی و اسلامی باید یک تفکیک مهم را در نظر گرفت؛ با وجود عضویت سومالی در اتحادیه عرب، الهان عمر از نظر پیشینه قومی سومالیایی است و نباید او را عرب‌تبار معرفی کرد. این تمایز نشان می‌دهد که حضور مسلمانان در کنگره، بسیار فراتر از جامعه عرب‌های آمریکایی است.
از کیث الیسون تا امروز؛ تاریخ ۲۰ ساله حضور مسلمانان در کنگره
برخلاف حضور عرب‌تبارها که سابقه آن به سال ۱۹۵۹ بازمی‌گردد، تاریخ ورود مسلمانان به کنگره آمریکا از سال ۲۰۰۶ آغاز می‌شود.
در آن سال، کیث الیسون، سیاستمدار دموکرات از ایالت مینه‌سوتا، در انتخابات مجلس نمایندگان پیروز شد و به نخستین مسلمان تاریخ کنگره آمریکا تبدیل شد.
الیسون پیش از آن در مجلس نمایندگان ایالت مینه‌سوتا فعالیت داشت و در شرایطی وارد رقابت انتخاباتی فدرال شد که تنها پنج سال از حملات یازدهم سپتامبر گذشته بود و فضای سیاسی و اجتماعی آمریکا همچنان تحت تأثیر جنگ عراق و مباحث مربوط به امنیت و تروریسم قرار داشت.
او بعدها در روایتی از نخستین رقابت انتخاباتی خود گفته بود که در جریان مبارزات انتخاباتی با رهبران دینی مسلمان، مسیحی، یهودی و هندو و همچنین فعالان اجتماعی دیدار کرده است. این ارتباط‌ها بخشی از تلاش او برای معرفی خود به جامعه‌ای بود که اکثریت آن پیرو ادیان دیگری بودند.
الیسون تا سال ۲۰۱۹ در مجلس نمایندگان باقی ماند و سپس با پیروزی در انتخابات دادستان کل ایالت مینه‌سوتا، از کنگره خارج شد.
دو سال بعد، در مارس ۲۰۰۸، آندره کارسون، نماینده مسلمان آمریکایی آفریقایی‌تبار، در انتخابات تکمیلی ایالت ایندیانا پیروز شد و به مجلس نمایندگان راه یافت. او همچنان در این نهاد حضور دارد.
ورود کارسون نشان داد که حضور مسلمانان در ساختار سیاسی آمریکا به مهاجران کشورهای اسلامی یا فرزندان خانواده‌های مهاجر محدود نیست و شهروندان آفریقایی‌تبار آمریکایی نیز در این روند سهم داشته‌اند.
ده سال بعد، انتخاب طلیب و عمر، فصل تازه‌ای را در تاریخ نمایندگی مسلمانان رقم زد. در سال ۲۰۲۴ نیز لطیفه سایمون، سیاستمدار مسلمان آفریقایی‌تبار از کالیفرنیا، به مجلس نمایندگان راه یافت.
او پیش از ورود به کنگره، به‌عنوان فعال حقوق مدنی شناخته می‌شد و در حوزه مسائل اجتماعی و حقوق شهروندی فعالیت داشت.
در آگوست ۲۰۲۶، عایشه وهاب، سیاستمدار مسلمان افغانستانی‌تبار، در انتخابات تکمیلی حوزه چهاردهم کالیفرنیا پیروز شد و در دوم سپتامبر سوگند یاد کرد. او پیش از آن عضو سنای ایالتی کالیفرنیا بود و با ورود به کنگره، نخستین نماینده آمریکایی افغانستانی‌تبار در این نهاد شد.
برهمین اساس، پیش از انتخابات نوامبر ۲۰۲۶، شش مسلمان در مقاطع مختلف تاریخ کنگره آمریکا به مجلس نمایندگان راه یافته بودند؛ کیث الیسون، آندره کارسون، رشیده طلیب، الهان عمر، لطیفه سایمون و عایشه وهاب. پنج نفر از آنان در آستانه انتخابات ۲۰۲۶ عضو مجلس بودند.
انتخابات ۲۰۲۶؛ نخستین سناتور مسلمان و چهره‌های تازه
انتخابات سوم نوامبر ۲۰۲۶ نقطه عطفی در تاریخ حضور مسلمانان در کنگره آمریکا بود؛ انتخاباتی که نه‌تنها به ورود چهره‌های تازه به مجلس نمایندگان انجامید، بلکه برای نخستین بار راه را برای حضور یک مسلمان در مجلس سنا باز کرد.
عبدالرحمن السید، پزشک ۴۲ ساله آمریکایی مصری‌تبار و نامزد حزب دموکرات در ایالت میشیگان، در رقابت با مایک راجرز، نامزد جمهوری‌خواه، پیروز شد.
السید که پیش‌تر مسئول بهداشت عمومی ایالت میشیگان بود، پس از پیروزی در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات در ماه اوت، وارد رقابت نهایی شد و سرانجام توانست کرسی سنای این ایالت را به دست آورد.
پیروزی او از چند جهت اهمیت داشت. نخست اینکه پس از دو دهه حضور مسلمانان در مجلس نمایندگان، برای اولین بار یک مسلمان به مجلس سنا راه یافت. دوم اینکه این موفقیت در ایالتی رقم خورد که رقابت‌های سیاسی در آن همواره از اهمیت ملی برخوردار بوده است.
السید در جریان مبارزات انتخاباتی بر مسائلی چون کاهش هزینه‌های زندگی، گسترش پوشش درمانی، محدود کردن نفوذ منابع مالی شرکت‌ها در سیاست و تغییر رویکرد آمریکا در قبال جنگ غزه تأکید داشت.
او همچنین با حملاتی درباره هویت و اعتقادات مذهبی خود مواجه شد. برخی مخالفان سیاسی‌اش تلاش کردند ارتباطات و مواضع او را به جریان‌های افراطی نسبت دهند؛ ادعاهایی که او رد کرد و شواهد معتبری برای آن‌ها ارائه نشد.
برهمین اساس، پیروزی السید نه‌تنها یک سابقه تاریخی تازه در زمینه نمایندگی مسلمانان ایجاد کرد، بلکه بار دیگر موضوع هویت دینی و جایگاه مسلمانان در رقابت‌های انتخاباتی آمریکا را به بحثی ملی تبدیل کرد.
در ایالت نیوجرسی نیز آدم حموی، پزشک و جراح آمریکایی مصری‌تبار، در رقابت حوزه دوازدهم مجلس نمایندگان در برابر گرگ میلی، نامزد جمهوری‌خواه، پیروز شد.
حماوی پیشینه فعالیت به‌عنوان پزشک نظامی ارتش آمریکا را دارد و در جنگ عراق نیز به‌عنوان جراح رزمی خدمت کرده است. نام او در سال ۲۰۲۴، پس از داوطلب شدن برای درمان مجروحان جنگ غزه در بیمارستان اروپایی این منطقه، بیش از گذشته مطرح شد.
او پس از کسب نامزدی حزب دموکرات در انتخابات مقدماتی، توانست در انتخابات عمومی نیز پیروز شود و به نخستین مسلمان نماینده ایالت نیوجرسی در کنگره آمریکا تبدیل شود.
در نیویورک نیز داریالیزا آویلا شوالیه، سیاستمدار آمریکایی با ریشه دومینیکنی، به مجلس نمایندگان راه یافت. او که به اسلام گرویده است، پیش از انتخابات عمومی توانسته بود آدریانو اسپایات، نماینده باسابقه دموکرات، را در انتخابات مقدماتی شکست دهد.
پیروزی او در انتخابات عمومی نیز راه ورودش به کنگره را هموار کرد و نام یک زن مسلمان دیگر را به فهرست نمایندگان این جامعه افزود.
در کنار این چهره‌ها، عایشه وهاب نیز که در آگوست ۲۰۲۶ از طریق انتخابات تکمیلی وارد مجلس شده بود، در رقابت برای حفظ کرسی خود در دوره کامل دوساله، در نتایج انتخابات نوامبر پیروز شد.
حضور در دو حزب؛ هویت مشترک، گرایش‌های سیاسی متفاوت
یکی از ویژگی‌های مهم تاریخ حضور عرب‌ها و مسلمانان در کنگره آمریکا، تنوع گرایش‌های سیاسی آنان است.
اگرچه بسیاری از چهره‌های شناخته‌شده مسلمان در سال‌های اخیر از حزب دموکرات وارد کنگره شده‌اند، اما سیاستمداران عرب‌تبار از دهه‌ها پیش در هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه حضور داشته‌اند.
جاستین عماش، دارل عیسی، ری لحود، اسپنسر آبراهام و جان سنونو از جمله سیاستمداران جمهوری‌خواه با ریشه‌های عربی هستند که در دوره‌های مختلف در کنگره فعالیت کرده‌اند.
در مقابل، جیمز ابورزق، جورج میچل، نیک رحال، رشیده طلیب و بسیاری دیگر از چهره‌های عرب‌تبار از مسیر حزب دموکرات به مجلس راه یافته‌اند.
در میان مسلمانان نیز تنوع حزبی و فکری وجود دارد. هرچند نمایندگان مسلمان شناخته‌شده کنگره عمدتا دموکرات بوده‌اند، حضور زهـدی جاسر، پزشک آمریکایی سوری‌تبار و نامزد جمهوری‌خواه در انتخابات ۲۰۲۶ آریزونا، نمونه‌ای از تلاش برای حضور در ساختار سیاسی از مسیری متفاوت بود.
در انتخابات اخیر، مسئله هویت مسلمانان در کنار موضوعاتی چون سیاست خارجی آمریکا، جنگ غزه، هزینه‌های زندگی، نظام درمانی و مهاجرت نیز مطرح شد.اما نمی‌توان همه این سیاستمداران را نماینده یک گرایش واحد یا دارای مواضع مشابه دانست.
از حضور محدود تا نقش‌آفرینی در ساختار تصمیم‌گیری
مسیر هفتادساله عرب‌ها و بیست‌ساله مسلمانان در کنگره آمریکا، در مجموع نشان‌دهنده گسترش تدریجی تنوع قومی و مذهبی در این نهاد است.
نخستین نمایندگان عرب‌تبار عمدتا از خانواده‌های مسیحی لبنانی برخاسته بودند. در نسل‌های بعد، چهره‌هایی با ریشه‌های فلسطینی، سوری و مصری نیز وارد مجلس شدند. همزمان، حضور مسلمانان با انتخاب سیاستمدارانی از جامعه آفریقایی‌تبار آغاز شد و سپس به آمریکایی‌های سومالیایی، فلسطینی، افغانستانی و دیگر پیشینه‌ها گسترش یافت.
در این میان، انتخاب زنان مسلمان نیز بخشی مهم از این تحول بوده است؛ زنانی که پیش از ورود به کنگره، در عرصه‌های اجتماعی، حقوق مدنی و سیاست محلی فعالیت کرده بودند و توانستند از طریق انتخابات به ساختار قانون‌گذاری فدرال راه یابند.
اکنون با پیروزی عبدالرحمن السید در میشیگان، حضور مسلمانان به مجلس سنا نیز گسترش یافته است؛ مجلسی که تا پیش از انتخابات ۲۰۲۶ هیچ عضو مسلمانی در تاریخ خود نداشت.
بر اساس سابقه تاریخی، پیش از این انتخابات شش مسلمان در مقاطع مختلف به مجلس نمایندگان راه یافته بودند. با ورود آدم حماوی و داریالیزا آویلا شوالیه، شمار مسلمانانی که در طول تاریخ به مجلس نمایندگان رسیده‌اند به هشت نفر افزایش یافته است. با احتساب عبدالرحمن السید، مجموع مسلمانانی که تاکنون به دو مجلس کنگره راه یافته‌اند به ۹ نفر می‌رسد.
این آمار البته تنها بخشی از داستان است. پشت هر یک از این نام‌ها، تجربه‌ای متفاوت از مهاجرت، زندگی در جامعه چندفرهنگی آمریکا، مشارکت مدنی و تلاش برای ورود به عرصه تصمیم‌گیری قرار دارد.
از جورج قاسم که در سال ۱۹۵۹ برای نخستین بار نماینده‌ای عرب‌تبار را به مجلس نمایندگان فرستاد تا کیث الیسون که در سال ۲۰۰۶ نخستین مسلمان کنگره شد و عبدالرحمن السید که در سال ۲۰۲۶ نخستین سناتور مسلمان آمریکا شد، این مسیر نشان می‌دهد که حضور گروه‌های قومی و مذهبی مختلف در سیاست آمریکا، در طول چند نسل شکل گرفته و گسترش یافته است.
انتخابات ۲۰۲۶ نیز با ثبت این سابقه تازه، فصل دیگری به تاریخ مشارکت سیاسی عرب‌ها و مسلمانان در ایالات متحده افزوده است.
نظر شما