به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، در انتهای بازار کهنه آباده، جایی در محدوده خیابان آیت‌الله کاشانی، بنایی تاریخی قرار دارد که بخشی از گذشته مذهبی و اجتماعی این شهر را در خود حفظ کرده است؛ مسجد جامع آباده، یادگاری از معماری دوره قاجار و بخشی از مجموعه‌ای است که در حافظه مردم شهر، با عبادت، آیین‌های مذهبی و گردهمایی‌های اجتماعی پیوند خورده است.
آباده در شمال استان فارس، بناهای تاریخی و مذهبی متعددی را در خود جای داده است؛ آثاری که هرکدام گوشه‌ای از تاریخ و فرهنگ این منطقه را روایت می‌کنند. در میان آن‌ها، مسجد جامع و تکیه تاریخی وابسته به آن، جایگاهی ویژه دارند؛ مجموعه‌ای که اهمیتش تنها به کارکرد عبادی محدود نمی‌شود و بخشی از گذشته اجتماعی شهر را نیز بازتاب می‌دهد.
یادگار روزهایی که تکیه‌ها محل گردهمایی مردم بودند
تکیه مسجد جامع آباده از آثار تاریخی شناخته‌شده این شهر است که در معرفی‌های میراثی، به دوره قاجار و محدوده تاریخی آن نسبت داده می‌شود. تکیه‌ها در فرهنگ مذهبی ایران، فضایی برای برگزاری آیین‌های دینی، به‌ویژه مراسم سوگواری محرم و صفر، بوده‌اند و در کنار مساجد، بخشی از زندگی جمعی مردم را شکل می‌داده‌اند.
حضور چنین بنایی در کنار مسجد جامع، از پیوند میان معماری مذهبی و سنت‌های اجتماعی آباده حکایت دارد. با این حال، درباره تاریخ دقیق ساخت نخستین ساختمان مسجد جامع و نام بانی آن، اطلاعات مستند کافی در منابع عمومی در دسترس نیست؛ بنابراین نمی‌توان تاریخچه مسجد و تکیه را یکسان دانست.
ایوانی که بخشی از ارزش تاریخی بنا را شکل می‌دهد
یکی از بخش‌های مورد توجه در مجموعه تکیه مسجد جامع، ایوان تاریخی آن است؛ بخشی از بنا که در عملیات مرمت نیز مورد توجه قرار گرفته است. تعمیر ستون‌های گچ‌بری‌شده، آجرکاری نمای بیرونی، سفیدکاری نمای داخلی، اصلاح کف‌فرش و مرمت قسمت‌هایی از ایوان، از جمله اقداماتی است که در گزارش‌های مربوط به حفاظت از این اثر ذکر شده است.
در کنار تکیه تاریخی، ساختمان مسجد جامع امروزی نیز با گلدسته‌های بلند و نمای شاخص خود در فضای شهری آباده شناخته می‌شود. این دو بخش، هرکدام با ویژگی‌ها و پیشینه متفاوت، در معرفی سیمای مذهبی و تاریخی شهر سهم دارند.
ثبت ملی؛ نشانی از ارزش تاریخی مسجد
مسجد جامع آباده در ۱۱ شهریور ۱۳۸۲ با شماره ۹۸۰۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این ثبت، جایگاه بنا را در میان آثار تاریخی کشور مشخص می‌کند و بر اهمیت حفاظت از ویژگی‌های معماری و تاریخی آن تأکید دارد.
محدوده قرارگیری تکیه در بافت قدیمی شهر و در انتهای بازار کهنه آباده، پیوند آن را با بخش تاریخی شهر آشکار می‌کند؛ جایی که بناهای مذهبی و فضاهای قدیمی شهری، هرکدام بخشی از روایت گذشته آباده را در کنار یکدیگر شکل می‌دهند.
مرمت ایوان؛ تلاشی برای نگهداری از میراث گذشته
در مهرماه ۱۳۹۱، مسئول میراث فرهنگی شهرستان آباده از آغاز مرحله نخست مرمت ایوان مسجد جامع خبر داد. در آن زمان، اعتباری معادل ۲۰۰ میلیون ریال برای اجرای عملیات مرمت اعلام شد.
اقداماتی از این دست برای نگهداری از بخش‌های آسیب‌دیده بنا و حفظ ویژگی‌های معماری آن انجام می‌شود. مسجد جامع، به‌واسطه پیشینه تاریخی و قرار گرفتن در بافت قدیمی آباده، بخشی از میراثی است که شناخت و حفاظت از آن می‌تواند به روشن‌تر شدن تصویر تاریخ معماری مذهبی شهر کمک کند.
مسجد جامع؛ از نماز جمعه تا آیین‌های مذهبی
مسجد جامع آباده در سال‌های اخیر نیز همچنان در برگزاری مراسم مذهبی شهر حضور داشته است. این مراسم، بخشی از نقش اجتماعی مسجد را نشان می‌دهد؛ فضایی که در کنار کارکرد عبادی، محل گردهمایی مردم در مناسبت‌های دینی بوده است.
تاریخ یک بنای مذهبی تنها در دیوارها، ستون‌ها و شیوه ساخت آن خلاصه نمی‌شود. خاطرات نمازگزاران قدیمی، تصاویر سال‌های گذشته و روایت مراسمی که در آن برگزار شده، می‌توانند بخش‌های دیگری از گذشته چنین مکانی را روشن کنند.
مسجد جامع آباده و تکیه تاریخی آن، در کنار ارزش معماری، با بخشی از زندگی مذهبی و اجتماعی شهر پیوند دارند. مستندسازی تغییرات ساختمان، گردآوری تصاویر قدیمی و ثبت خاطرات مردم می‌تواند به تکمیل اطلاعات درباره این مجموعه کمک کند؛ مجموعه‌ای که با شماره ۹۸۰۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و همچنان بخشی از هویت تاریخی آباده را نمایندگی می‌کند.
نظر شما