به گزارش خبرگزاری شبستان، نشست هم‌اندیشی ستاد راهبری حفظ قرآن کریم با اصحاب رسانه، ۲۶ مهرماه با حضور جمعی از مدیران و فعالان حوزه قرآن و رسانه برگزار شد.
در این نشست، موضوعاتی همچون وضعیت نهضت حفظ قرآن کریم، اقدامات دستگاه‌های عضو ستاد، موانع اجتماعی و فرهنگی گسترش حفظ، ظرفیت رسانه‌ها برای جریان‌سازی و راهکارهای تبدیل حفظ قرآن به یک مطالبه عمومی مورد بررسی قرار گرفت.
ارباب سلیمانی: فعالان قرآنی باید خود را در برابر قرآن بدهکار بدانند
حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی، معاون وزیر و رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این نشست با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به جایگاه قرآن در جامعه، اظهار کرد: با وجود فعالیت‌های گسترده قرآنی، همچنان با مسئله مهجوریت قرآن مواجه هستیم و فعالان این عرصه باید خود را در برابر قرآن بدهکار بدانند و تلاش‌هایشان را برای گسترش فرهنگ قرآنی افزایش دهند.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب بر موضوع حفظ قرآن کریم، حفظ را یکی از مسیرهای تعمیق ارتباط انسان با کلام وحی دانست و گفت: حفظ قرآن تنها به معنای به خاطر سپردن آیات نیست، بلکه زمینه انس بیشتر با مفاهیم، واژگان و پیام‌های قرآن را فراهم می‌کند.
رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) درباره زنگار گرفتن دل‌ها، تلاوت قرآن و یاد مرگ را از عوامل زدودن این زنگار برشمرد و بر ضرورت توجه به آثار معنوی و تربیتی انس با قرآن تأکید کرد.
ارباب سلیمانی همچنین اخلاص را از الزامات فعالیت در عرصه قرآن دانست و با اشاره به آیه «لَا نُرِیدُ مِنکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا»، یادآور شد: فعالان قرآنی باید بدون انتظار پاداش و تشکر، برای گسترش فرهنگ قرآن تلاش کنند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، نقش رسانه‌ها را در تقویت جریان قرآنی مهم ارزیابی کرد و خواستار اختصاص پرونده‌ها و برنامه‌های ویژه به موضوع قرآن شد و با قدردانی از فعالیت رسانه‌هایی همچون ایکنا، رادیو قرآن و شبکه قرآن و معارف سیما، تأکید کرد: مسئولیت ترویج فرهنگ قرآنی نباید به چند رسانه محدود شود و همه ظرفیت‌های رسانه‌ای کشور باید در این زمینه به میدان بیایند.
ارباب سلیمانی با استناد به آیه ۵۲ سوره فرقان، «فَلَا تُطِعِ الْکَافِرِینَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا»، تمسک به قرآن را یکی از محورهای جهاد فرهنگی دانست و بر ضرورت برنامه‌ریزی زودهنگام برای مناسبت‌های پیش‌رو، به‌ویژه ماه‌های رجب، شعبان و رمضان تأکید کرد.
بحرالعلوم: جریان رسانه‌ای هماهنگ، پشتیبان نهضت حفظ قرآن باشد
محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم نیز هدف از برگزاری این نشست را دستیابی به الگویی هماهنگ برای فعالیت رسانه‌ای در حوزه حفظ قرآن عنوان کرد و گفت: این هماهنگی باید رسانه‌های صوتی، تصویری، مکتوب و فضای مجازی را دربرگیرد و در نهایت به تربیت حافظان قرآن کریم کمک کند.
وی با تشریح بخشی از فعالیت دستگاه‌های عضو ستاد، به برنامه‌های وزارت آموزش و پرورش برای توسعه مدارس تخصصی حفظ قرآن با هدف‌گذاری هزار و ۲۰۰ مدرسه، اجرای نهضت حفظ جزء سی و توجه به موضوع حفظ در کتاب‌های درسی اشاره کرد.
بحرالعلوم همچنین از حمایت‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از مؤسسات و حافظان قرآن و برگزاری آزمون سراسری حفظ و مفاهیم قرآن و نهج‌البلاغه یاد کرد و با اشاره به استقبال از این آزمون، تعداد ثبت‌نام‌کنندگان را بیش از ۱۰۹ هزار نفررشته اعلام کرد.
دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم، جشنواره شهید سلامی برای معرفی حافظان برتر را از دیگر برنامه‌های این حوزه دانست و توضیح داد که برگزاری آن به‌دلیل شرایط جنگی به سال آینده و هم‌زمان با سالگرد شهادت موکول شده است.
وی همچنین به فعالیت‌های سازمان تبلیغات اسلامی در زمینه حفظ موضوعی، برگزاری آزمون‌ها و نهضت ملی زندگی با آیه‌ها اشاره کرد و از برنامه‌ریزی بسیج برای شکل‌گیری جبهه مردمی حفظ قرآن خبر داد؛ اقدامی که با اعلام آمادگی اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآنی همراه شده است. فعالیت دارالقرآن بسیج و حوزه‌های علمیه نیز از دیگر ظرفیت‌های موجود در این عرصه عنوان شد.
بحرالعلوم در ادامه، به برخی اقدامات رسانه‌ای در حوزه حفظ قرآن اشاره کرد؛ از جمله برنامه رادیویی «حافظ شو» که هر شب به‌جز پنجشنبه و جمعه از ساعت ۱۹ تا ۲۰ از رادیو قرآن پخش می‌شود.
وی همچنین از نشست‌های گفتمانی حفظ در ایکنا و سازمان قرآنی دانشجویان کشور، شکل‌گیری شبکه دانشجویی حافظان قرآن در دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران، پیشنهاد راه‌اندازی اندیشکده حفظ، برنامه «یاسین» خبرگزاری تسنیم و فعالیت گروه فعالان قرآنی فضای مجازی یاد کرد.
وی با تأکید بر اینکه اقدامات دستگاه‌ها و رسانه‌ها باید در قالب یک جریان پشتیبان و هماهنگ دنبال شود، تصریح کرد: هم‌افزایی و پرهیز از فعالیت‌های جزیره‌ای می‌تواند زمینه اثرگذاری بیشتر برنامه‌های حفظ قرآن را فراهم کند.
قصری‌زاده: پیش از ترویج حفظ قرآن، باید نیاز جامعه را شناخت
منصور قصری‌زاده، مدیر شبکه قرآن و معارف سیما، با طرح این مسئله که هنوز شناخت دقیقی از میزان نیاز و مطالبه جامعه نسبت به حفظ قرآن وجود ندارد، اظهار کرد: پیش از آنکه درباره شیوه‌های ترویج حفظ قرآن تصمیم‌گیری کنیم، باید بدانیم مردم تا چه اندازه به این موضوع احساس نیاز می‌کنند، چه عواملی موجب پذیرش یا عدم پذیرش آن می‌شود و چه موانعی در مسیر گسترش فرهنگ حفظ وجود دارد.
وی با تأکید بر ضرورت بررسی تجربه سایر جریان‌های فرهنگی و اجتماعی، گفت: باید مطالعه کنیم که برخی فعالیت‌ها و جریان‌های فرهنگی چگونه توانسته‌اند در جامعه رشد کنند و به پذیرش عمومی برسند. چنین بررسی‌هایی کمک می‌کند تا اولویت‌های واقعی مردم را بشناسیم و برنامه‌های قرآنی را متناسب با نیازهای جامعه طراحی کنیم.
قصری‌زاده با بیان اینکه ایجاد احساس نیاز به حفظ قرآن، صرفاً از مسیر تبلیغات رسانه‌ای محقق نمی‌شود، افزود: عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی در شکل‌گیری این احساس نیاز نقش دارند. در این میان، خانواده و نظام آموزش و پرورش دو نهاد مهم و اثرگذار هستند و باید برای حضور جدی‌تر آنها در فرایند ترویج حفظ قرآن برنامه‌ریزی کرد.
مدیر شبکه قرآن و معارف سیما در ادامه، پیشنهادی درباره جایگاه حفظ قرآن در نظام آموزشی مطرح کرد و گفت: می‌توان به این موضوع از منظر ساختاری و آموزشی نیز نگاه کرد؛ به این معنا که حفظ قرآن به‌عنوان بخشی از برنامه درسی دانش‌آموزان تعریف شود و دانش‌آموزان در یک فرایند تدریجی و مرحله‌ای، طی ۱۰ تا ۱۲ سال، با حفظ آیات و سوره‌های قرآن آشنا شوند.
وی با اشاره به اهمیت استمرار و تثبیت محفوظات، آزمون‌های دوره‌ای و مرور مستمر را از الزامات چنین برنامه‌ای دانست و افزود: حتی می‌توان بررسی کرد که بخشی از محفوظات دانش‌آموزان در فرایند سنجش و پذیرش دانشگاهی و کنکور نیز مورد توجه قرار گیرد. البته این موضوع نیازمند بررسی کارشناسی و طراحی دقیق است.
قصری‌زاده در عین حال تأکید کرد که نگاه ساختاری و آموزشی به حفظ قرآن نباید جایگزین انگیزه‌های قلبی، اعتقادی و ایمانی شود.
به گفته وی، فرهنگ‌سازی و ایجاد علاقه درونی به قرآن باید در کنار برنامه‌های آموزشی دنبال شود و نباید تمام بار ترویج حفظ را بر دوش اجبار و الزام گذاشت.
وی با اشاره به جایگاه حفظ قرآن در برخی جوامع اهل سنت، بر ضرورت بررسی تجربه‌های موفق در این زمینه تأکید کرد و گفت: باید این پرسش را مطرح کنیم که چرا در برخی جوامع، حفظ قرآن از جایگاه اجتماعی پررنگ‌تری برخوردار است، اما در فرهنگ عمومی جامعه ما با وجود پیشینه و ظرفیت‌های گسترده دینی، هنوز به جایگاه شایسته خود نرسیده است.
مدیر شبکه قرآن و معارف سیما همچنین با اشاره به دشواری‌های مسیر حفظ قرآن، یادآور شد: حفظ قرآن به تلاش، استمرار و انگیزه درونی نیاز دارد و از برخی جهات، حتی می‌تواند دشوارتر از قرائت قرآن باشد. بنابراین، برای گسترش آن باید هم موانع را شناخت و هم زمینه‌های انگیزشی و اجتماعی لازم را فراهم کرد.
حفظ قرآن باید از یک مهارت فردی به سبک زندگی اجتماعی تبدیل شود
جواد نصیری اوانکی، مدیرعامل خبرگزاری ایکنا و سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان کشور با تأکید بر ضرورت ورود نهضت حفظ قرآن به مرحله‌ای تازه از فعالیت‌ها، اظهار کرد: ستاد راهبری حفظ قرآن در یک نقطه عطف قرار دارد و باید از مرحله سندنویسی و تدوین برنامه‌ها عبور کند و به سمت عینیت‌بخشی اجتماعی به اهداف و مأموریت‌های خود حرکت کند.
وی با بیان اینکه برای تحقق این هدف باید چند اولویت اساسی در دستور کار قرار گیرد، گفت: نخستین اولویت، صیانت از اعتبارات و منابع پیش‌بینی‌شده برای حفظ قرآن در برنامه هفتم توسعه است. این منابع باید به‌صورت هدفمند در مسیر تحقق مأموریت‌های حفظ هزینه شوند و نباید در فرایندهای اداری، بروکراسی یا ارائه آمارهای مبهم و غیرقابل ارزیابی مستهلک شوند.
نصیری اوانکی، احیای قرارگاه مردمی حفظ قرآن را دومین اولویت دانست و افزود: با توجه به انتقال مأموریت این حوزه از بسیج به اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های قرآنی، باید زمینه مشارکت واقعی مردم و مجموعه‌های مردمی فراهم شود. قرارگاه مردمی زمانی می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند که صرفاً عنوانی تشکیلاتی نداشته باشد و ظرفیت مؤسسات، تشکل‌ها، حافظان و فعالان قرآنی را در یک مسیر مشترک به کار گیرد.
مدیرعامل خبرگزاری ایکنا، سومین اولویت را تغییر جایگاه اجتماعی حفظ قرآن عنوان کرد و گفت: باید تلاش کنیم حفظ قرآن از یک مهارت فردی و گاه انتزاعی که صرفاً در محیط‌های تخصصی قرآنی دنبال می‌شود، به یک مطلوبیت اجتماعی و سبک زندگی تبدیل شود. تا زمانی که جامعه نسبت به حفظ قرآن احساس نیاز و علاقه نکند، نمی‌توان انتظار داشت برنامه‌های دستگاهی به‌تنهایی به اهداف تعیین‌شده برسند.
وی در ادامه، دو سازوکار کلان را برای تقویت این مسیر پیشنهاد کرد و توضیح داد: نخست، ایجاد «دیده‌بان ملی حفظ قرآن» به‌عنوان یک رصدخانه اجتماعی برای پایش وضعیت حفظ در کشور است. این دیده‌بان باید با استفاده از ابزارهایی همچون نظرسنجی، داده‌کاوی و پیمایش ملی، تصویری دقیق از وضعیت اجتماعی حفظ قرآن ارائه دهد.
نصیری اوانکی افزود: باید بدانیم تصویر ذهنی مردم از حافظان قرآن چیست، چه میزان از جامعه به حفظ قرآن علاقه‌مند است، چه عواملی موجب ماندگاری افراد در مسیر حفظ می‌شود و چرا بخشی از قرآن‌آموزان و حافظان در مؤسسات و مدارس قرآنی از ادامه مسیر بازمی‌مانند. بدون برخورداری از چنین داده‌هایی، سیاست‌گذاری در حوزه حفظ ممکن است بر اساس برداشت‌های غیر مستند و تخمین‌های نادقیق انجام شود.
وی، دومین سازوکار را ایجاد «میز پایش تکالیف دستگاه‌ها در برنامه هفتم پیشرفت» دانست و اظهار کرد: دستگاه‌هایی همچون وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، وزارت بهداشت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نیروهای مسلح، در قبال تکالیف مرتبط با حفظ قرآن مسئولیت‌هایی دارند. لازم است عملکرد این دستگاه‌ها در دوره‌های مشخص گزارش شود و میزان تحقق مأموریت‌ها و نحوه هزینه‌کرد اعتبارات مرتبط با حفظ قرآن به‌صورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.
نصیری اوانکی با اشاره به نقش رسانه‌ها در تحقق این دو سازوکار، گفت: رسانه‌ها می‌توانند در شکل‌گیری دیده‌بان ملی حفظ قرآن و میز پایش تکالیف دستگاه‌ها نقش جدی داشته باشند. این همکاری باید فراتر از انتشار اخبار مناسبتی باشد و به رصد مستمر، مطالبه‌گری، انتشار داده‌های معتبر و پیگیری نتایج منجر شود.
وی درباره پیشنهادهای رسانه‌ای خبرگزاری ایکنا برای تقویت نهضت حفظ قرآن، اظهار کرد: نخستین پیشنهاد، راه‌اندازی یک سرویس یا پرونده دائمی با محور مطالبه تحقق هدف ۱۰ میلیون حافظ قرآن است. این پرونده باید به‌صورت مستمر وضعیت پیشرفت نهضت، عملکرد دستگاه‌ها در اجرای تکالیف برنامه هفتم، اعتبارات اختصاص‌یافته و عملکرد قرارگاه‌های چهارگانه را دنبال کند.
مدیرعامل خبرگزاری ایکنا، تولید مستندهای پرتره از حافظان موفق را از دیگر پیشنهادها برشمرد و گفت: باید از پزشکان، پژوهشگران، مهندسان، مخترعان، ورزشکاران و کارآفرینانی که حافظ قرآن هستند، مستندهایی تولید شود تا جامعه با چهره‌های متنوع حافظان آشنا شود. این اقدام می‌تواند کلیشه رایجی را که گاه میان حفظ قرآن و پیشرفت علمی، شغلی و اجتماعی تعارض قائل می‌شود، اصلاح کند و نشان دهد که حفظ قرآن می‌تواند در کنار فعالیت‌های تخصصی و حرفه‌ای افراد قرار گیرد.
وی همچنین پیشنهاد راه‌اندازی برنامه‌ای چالشی با عنوان «اتاق حفظ» را مطرح کرد و افزود: در این برنامه می‌توان مسائل و پرسش‌های جدی این حوزه را با حضور مسئولان و کارشناسان بررسی کرد؛ از جمله اینکه چرا نهضت ۱۰ میلیون حافظ قرآن با توقف یا کندی مواجه شده، آمارهای موجود تا چه اندازه دقیق است، چه تعارضاتی میان دستگاه‌ها وجود دارد و چه موانعی بر سر راه ورود جدی آموزش و پرورش به این عرصه قرار گرفته است.
نصیری اوانکی با اشاره به ظرفیت تجربه‌های بین‌المللی در حوزه حفظ قرآن، بر ضرورت فعال‌تر شدن سرویس بین‌الملل رسانه‌ها تأکید کرد و گفت: می‌توان با بررسی تجربه کشورهای مصر، ترکیه، اندونزی و الجزایر، شیوه فعالیت مکاتب حفظ، الگوهای آموزشی و سازوکارهای اجتماعی آنها را مطالعه و تجربه‌های قابل استفاده را ترجمه و معرفی کرد.
وی، تولید بسته‌های خرد و کاربردی محتوایی را از دیگر نیازهای رسانه‌ای این حوزه دانست و افزود: محتواهایی درباره روش‌های مرور محفوظات، افزایش تمرکز، مدیریت زمان و شیوه‌های تثبیت آیات می‌تواند به نیازهای روزمره حافظان و علاقه‌مندان پاسخ دهد و در قالب‌های کوتاه و قابل انتشار در فضای مجازی در اختیار مخاطبان قرار گیرد.
مدیرعامل خبرگزاری ایکنا در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت استفاده از ظرفیت دانشجویان و نسل جوان در تولید محتوای رسانه‌ای تأکید کرد و گفت: یکی از پیشنهادها، راه‌اندازی کمپین ویدئویی «حفظ به روایت معکوس» است. در این طرح می‌توان از قالب‌های جدیدی همچون ریلز و ویدئوهای کوتاه استفاده کرد و تجربه‌های واقعی حافظان را از زاویه‌ای متفاوت به تصویر کشید؛ از روزمرگی‌ها و شوخ‌طبعی‌های آنان تا شکست‌ها، دشواری‌ها و بازگشت دوباره به مسیر حفظ.
وی با اشاره به نقش انسان‌رسانه‌ها و بلاگرهای جوان در ارتباط با مخاطبان، افزود: باید به حافظان جوانی که توانایی روایتگری دارند میدان داد تا تجربه‌های خود را با زبانی صمیمی و متناسب با ادبیات نسل جدید در فضای مجازی منتشر کنند. این شیوه می‌تواند فاصله میان مخاطب عمومی و فضای تخصصی فعالیت‌های قرآنی را کاهش دهد.
نصیری اوانکی همچنین برگزاری رویداد شتاب‌دهی محتوای رسانه‌ای را پیشنهاد کرد و گفت: می‌توان با دعوت از دانشجویان رشته‌های گرافیک، تدوین، نویسندگی و سایر حوزه‌های مرتبط، زمینه رقابت و تولید ایده‌های خلاقانه برای طراحی کمپین‌های فراگیر، پادکست‌ها و محصولات رسانه‌ای مرتبط با حفظ قرآن را فراهم کرد.
وی، ایجاد «باشگاه راویان حفظ» و برگزاری لیگ ملی حفظ موضوعی قرآن با رویکرد مسئله‌محور در دانشگاه‌ها را نیز از پیشنهادهای این حوزه دانست؛ به گفته وی، موضوعاتی همچون نصرت، آرامش و تصمیم‌گیری می‌توانند محور چنین رقابت‌هایی باشند تا دانشجویان در کنار حفظ آیات، با کاربرد مفاهیم قرآنی در مسائل زندگی نیز آشنا شوند.
مدیرعامل خبرگزاری ایکنا، برگزاری رویدادهای حفظ در خوابگاه‌ها و کانون‌های دانشجویی و طراحی جایزه و نشان سالانه رسانه و نهضت حفظ را از دیگر ظرفیت‌های قابل پیگیری دانست و گفت: این جایزه می‌تواند آثار برتر در حوزه‌های مستند، پادکست، ویدئو و گزارش‌های رسانه‌ای را شناسایی و معرفی کند و به شکل‌گیری رقابت مثبت میان تولیدکنندگان محتوا بینجامد.
وی در ادامه، استفاده از ظرفیت علمی و پژوهشی برای ارتقای روش‌های حفظ قرآن را ضروری دانست و اظهار کرد: باید یک میز تخصصی با محور روان‌شناسی یادگیری و علوم شناختی شکل بگیرد تا یافته‌های علمی درباره حافظه، تثبیت شناختی و کاهش اضطراب در فرایند حفظ، به زبان قابل استفاده برای مربیان، مؤسسات و حافظان، ترجمه و بازتولید شود.
نصیری اوانکی با تأکید بر اینکه روش‌های حفظ نباید به شیوه‌های فرسایشی محدود بمانند، افزود: بهره‌گیری از مطالعات علمی می‌تواند به طراحی روش‌های مؤثرتر و متناسب با ویژگی‌های یادگیری افراد کمک کند. در این مسیر، تهیه کتابچه‌های سیاستی و ترویجی و استفاده از ظرفیت بخش‌های مطالعاتی، پژوهشی، گروه‌های پژوهش و افکارسنجی سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور و ایسپا نیز قابل توجه است.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت همه دستگاه‌ها و مجموعه‌های فعال در حوزه حفظ قرآن، گفت: پیشنهادهای مطرح‌شده نباید به موازی‌کاری و ایجاد ساختارهای تکراری منجر شود. باید از ظرفیت‌های موجود در دستگاه‌های مختلف استفاده کرد و با تقسیم کار روشن، زمینه همکاری مشترک رسانه‌ها و نهادهای مسئول را فراهم آورد. هدف نهایی این است که حفظ قرآن از محدوده فعالیت‌های تخصصی و فردی خارج و به یک جریان اجتماعی فراگیر تبدیل شود.
افراسیابی: تولید آثار قرآنی باید از قالب‌های کلیشه‌ای خارج شود
محمدصادق افراسیابی، رئیس انجمن سواد رسانه‌ای ایران نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت مطالبه‌گری از دستگاه‌های فرهنگی و رسانه‌ای برای تولید محتوای قرآنی جذاب، اظهار کرد: باید از دستگاه‌های مسئول پرسید که در حوزه حمایت از تولید بازی‌های قرآنی چه اقداماتی انجام داده‌اند. البته منظور صرفاً تولید بازی‌هایی با عنوان قرآنی نیست؛ بلکه باید بازی‌هایی تولید شود که در کنار برخورداری از محتوای قرآنی، برای مخاطب جذابیت داشته باشند و بتوانند با محصولات پرمخاطب رقابت کنند.
وی با بیان اینکه هر دستگاه باید در حوزه مأموریتی خود پاسخگوی عملکردش باشد، افزود: مطالبه‌گری رسانه‌ای باید به حوزه تولیدات نمایشی نیز تسری پیدا کند. وقتی آثار داخلی را با برخی تولیدات خارجی مقایسه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که در بخشی از سریال‌های خارجی، به‌ویژه تولیدات ترکیه، بازنمایی نمادها و مناسک دینی همچون تلاوت قرآن و نماز جایگاه قابل توجهی دارد؛ در حالی که این ظرفیت در بسیاری از تولیدات نمایشی داخلی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
افراسیابی برای تبیین این موضوع به سریال‌های تاریخی ترکیه اشاره کرد و گفت: برای نمونه، در سریال «آلپ ارسلان؛ سلجوقی بزرگ»، مؤلفه‌ها و آیین‌های مذهبی به شکل پررنگی در روایت داستان حضور دارند. حتی در بخش‌هایی از این مجموعه، شخصیت اصلی با یادکرد از امام حسین (ع) و حضرت ابوالفضل (ع) معرفی می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد سازندگان این آثار از ظرفیت باورها و نمادهای دینی برای شخصیت‌پردازی و پیشبرد داستان استفاده می‌کنند.
رئیس انجمن سواد رسانه‌ای ایران با اشاره به استقبال مخاطبان ایرانی از برخی مجموعه‌های ترکیه‌ای، تصریح کرد: این آثار در پلتفرم‌های نمایش خانگی ایران نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند و برخی از آنها در شمار مجموعه‌های پربیننده قرار داشته‌اند. بنابراین نمی‌توان این تصور را پذیرفت که حضور مؤلفه‌های دینی در یک اثر نمایشی الزاماً از جذابیت آن برای مخاطب می‌کاهد یا مانع دیده‌شدن آن می‌شود.
وی همچنین با اشاره به سریال «وطنم تویی»، بیان کرد: در این مجموعه، نقش خانواده و به‌ویژه مادربزرگ به‌عنوان محور پیوند و وحدت خانواده برجسته شده است. در بخش‌های مختلف نیز شاهد تلاوت قرآن و اقامه نماز از سوی شخصیت‌ها هستیم. این نمونه‌ها نشان می‌دهد که می‌توان عناصر دینی را به شکلی طبیعی در متن روایت و زندگی روزمره شخصیت‌ها قرار داد، بدون آنکه اثر به یک محصول شعاری تبدیل شود.
افراسیابی در ادامه، با اشاره به برخی دیگر از تولیدات نمایشی خارجی که در ایران نیز عرضه شده‌اند، گفت: در بعضی از این آثار، حتی صدای اذان و حضور مسجد در بستر روایت داستان مورد استفاده قرار می‌گیرد و مناسک دینی بخشی از فضای طبیعی زندگی شخصیت‌هاست. این شیوه بازنمایی می‌تواند برای تولیدکنندگان داخلی نیز قابل تأمل باشد.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکرد تولیدات نمایشی کشور، اظهار کرد: مسئله این است که چرا در بسیاری از آثار داخلی، از ظرفیت قرآن، نماز و سایر مؤلفه‌های دینی برای خلق موقعیت‌های داستانی و شخصیت‌پردازی استفاده نمی‌شود؛ برای نمونه، در برخی مجموعه‌های تاریخی داخلی، با وجود فراهم بودن زمینه روایی، حضور این مؤلفه‌ها چندان محسوس نیست.
رئیس انجمن سواد رسانه‌ای ایران در پایان بر ضرورت گفت‌وگو با هنرمندان و فعالان صنعت تصویر تأکید کرد و افزود: باید با تهیه‌کنندگان، کارگردانان و هنرمندان وارد گفت‌وگو شد و زمینه‌ای فراهم کرد تا تولید آثار دینی و قرآنی، نه به‌عنوان یک تکلیف صرف، بلکه به‌عنوان فرصتی برای خلق محتوای جذاب و پرمخاطب مورد توجه قرار گیرد. مسیر تولیدات رسانه‌ای در این زمینه نیازمند اصلاح است و رسانه‌ها می‌توانند با مطالبه‌گری مستمر، دستگاه‌های مسئول و فعالان این حوزه را به ایفای نقش جدی‌تر ترغیب کنند.
ضرورت عبور از اقدامات پراکنده به جریان اجتماعی حفظ قرآن
بر اساس گزارش، مجموع سایر سخنان مطرح‌شده در این نشست بر این تأکید داشت که تحقق اهداف نهضت حفظ قرآن، تنها با افزایش تعداد برنامه‌ها یا تدوین اسناد و مصوبات امکان‌پذیر نیست؛ بلکه به پیوند مؤثر میان سیاست‌گذاری، آموزش، مشارکت مردمی، تولید محتوای جذاب و مطالبه‌گری رسانه‌ای نیاز دارد.
از یک سو، دستگاه‌های مسئول باید نسبت به تکالیف و اعتبارات خود پاسخگو باشند و از سوی دیگر، رسانه‌ها باید با استفاده از ابزارهای متنوع خبری، تحلیلی، مستند و تعاملی، زمینه افزایش آگاهی عمومی و شکل‌گیری مطالبه اجتماعی برای حفظ قرآن را فراهم کنند.
در این میان، شناخت دقیق نیازها و موانع جامعه، معرفی الگوهای موفق حافظان، استفاده از ظرفیت نسل جوان و فناوری‌های نوین، بازنمایی طبیعی و جذاب مفاهیم قرآنی در تولیدات فرهنگی و هنری و پایش مستمر عملکرد دستگاه‌ها می‌تواند به تقویت نهضت حفظ قرآن کمک کند؛ نهضتی که تحقق اهداف آن، بیش از هر چیز به هم‌افزایی نهادهای مسئول و تبدیل حفظ قرآن به بخشی از زندگی روزمره مردم وابسته است.
نظر شما