به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، حجت‌الاسلام سیدحسن میرمعزی صبح امروز در نشست خبری تشریح روند تدوین سند چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه، با اشاره به ضرورت تدوین این سند اظهار کرد: از ابتدای سال ۱۴۰۴، پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت ضرورت تدوین چشم‌انداز جدید را مطرح کرد تا سند جایگزین در زمان مناسب آماده شود.
وی افزود: اگرچه در ابتدا پیش‌بینی می‌شد فرایند تدوین سند از ابتدای سال ۱۴۰۴ آغاز شود، وقوع حوادث و شرایط خاص در آن سال موجب تأخیر در این روند شد. سرانجام در بهمن‌ماه ۱۴۰۴، تدوین چشم‌انداز جدید در شورای عالی حوزه‌های علمیه به تصویب رسید و این مأموریت از سوی مدیریت حوزه‌های علمیه به پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت ابلاغ شد.
تشکیل شورای علمی برای تعیین نقشه راه تدوین چشم‌انداز
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت با اشاره به اقدامات اولیه برای تدوین این سند بیان کرد: در نخستین مرحله، شورای علمی تشکیل شد که نمایندگان نهادهای مرتبط در ساختار مدیریت حوزه‌های علمیه، رئیس دفتر برنامه‌ریزی و نظارت، نمایندگان دبیرخانه شورای عالی و جمعی از صاحب‌نظران و متخصصان حوزه چشم‌اندازنویسی در آن حضور داشتند.
میرمعزی ادامه داد: نخستین موضوعی که در این شورا مورد بررسی قرار گرفت، تعیین نقشه راه تدوین چشم‌انداز بود. پس از برگزاری چندین جلسه کارشناسی، درباره مراحل و شیوه پیشبرد کار تصمیم‌گیری شد و در نهایت، اجرای هفت پروژه تحقیقاتی در حوزه‌های مختلف فعالیت حوزه‌های علمیه به تصویب رسید.
وی افزود: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، قرار است مطالعات محیط‌شناسی و آینده‌پژوهی در این هفت عرصه انجام شود و یافته‌های حاصل از آنها، مبنای تدوین چشم‌اندازهای تخصصی هر بخش قرار گیرد. سپس این چشم‌اندازها در چارچوب روشی مشخص با یکدیگر تلفیق شوند تا سند جامع چشم‌انداز حوزه‌های علمیه شکل بگیرد.
تدوین هفت چشم‌انداز تخصصی در کنار چشم‌انداز کلان حوزه‌ها
میرمعزی با تشریح ساختار پیش‌بینی‌شده برای سند چشم‌انداز دوم گفت: در این فرایند، علاوه بر تدوین یک چشم‌انداز کلان و جامع برای حوزه‌های علمیه، هفت چشم‌انداز تخصصی نیز در عرصه‌های مأموریتی و فعالیتی حوزه‌ها تدوین خواهد شد.
وی حوزه‌های آموزش، پژوهش، تبلیغ، تحصیل، بین‌الملل، ساختار و تشکیلات و رسانه را از محورهای این پروژه‌های تحقیقاتی برشمرد و اظهار کرد: هدف این است که هر یک از این عرصه‌ها بر اساس مطالعات تخصصی، شناخت محیط و بررسی تحولات آینده، چشم‌انداز متناسب با مأموریت‌های خود را داشته باشند و در نهایت، مجموعه این مطالعات به تدوین سندی منسجم و جامع برای آینده حوزه‌های علمیه منجر شود.
مشارکت معاونت‌های تخصصی در تدوین چشم‌انداز
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت با اشاره به سازوکار علمی اجرای این پروژه‌ها بیان کرد: برای پیشبرد پروژه کلان تدوین چشم‌انداز، مسئولیت علمی کار به دکتر بهت‌زیرک، از استادان حوزه سیاست و متخصصان آینده‌پژوهی و چشم‌اندازنویسی، سپرده شده است و برای هر یک از هفت پروژه نیز محققان مربوطه انتخاب شده‌اند.
وی افزود: پس از تدوین طرح‌های پژوهشی، برای هر یک از هفت عرصه، کمیته علمی تخصصی تشکیل شد تا طرح‌ها با حضور معاونت مربوطه، مدیران مطالعاتی و جمعی از استادان و صاحب‌نظران همان حوزه بررسی و تصویب شوند.
میرمعزی ادامه داد: برای مثال، در حوزه آموزش، معاون آموزش حوزه‌های علمیه، مدیر مطالعات مربوطه و تعدادی از استادان و متخصصان این عرصه در کمیته علمی حضور دارند. این سازوکار با هدف استفاده از دانش تخصصی و تجربیات مدیران و صاحب‌نظران و همچنین افزایش مشارکت بخش‌های مختلف حوزه در تدوین سند طراحی شده است.
وی تأکید کرد: طرح‌های پژوهشی با همکاری و همراهی معاونت‌ها و مسئولان بخش‌های مختلف حوزه‌های علمیه به تصویب رسیده‌اند و محققان فعالیت خود را برای انجام مطالعات موردنیاز آغاز کرده‌اند.
بررسی اسناد بالادستی و بهره‌گیری از دیدگاه طلاب و استادان
میرمعزی با تشریح روش‌های پژوهشی مورد استفاده در تدوین چشم‌انداز دوم گفت: در هر یک از هفت پروژه، اسناد بالادستی مرتبط بررسی و تحلیل محتوایی می‌شوند. همچنین مطالعات پیشین انجام‌شده در هر عرصه مورد توجه قرار می‌گیرد تا از یافته‌های علمی موجود استفاده شود و مطالعات جدید بر پایه شناخت دقیق‌تری شکل بگیرند.
وی افزود: مصاحبه‌های تخصصی با صاحب‌نظران نیز بخشی از فرایند تحقیق است و در هر پروژه، دست‌کم با سه نفر از متخصصان و افراد صاحب‌نظر در زمینه مربوطه مصاحبه خواهد شد. محتوای این مصاحبه‌ها نیز مورد تحلیل قرار می‌گیرد.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت ادامه داد: علاوه بر این، پرسش‌نامه‌هایی برای دریافت دیدگاه‌های مخاطبان و ذی‌نفعان سند، ازجمله طلاب، فضلا و استادان حوزه‌های علمیه، طراحی شده است تا نظرات و پیشنهادهای آنان نیز در تدوین چشم‌انداز مورد استفاده قرار گیرد.
وی ابراز امیدواری کرد که ترکیب بررسی اسناد بالادستی، مطالعات پیشین، مصاحبه‌های تخصصی و نظرسنجی از بدنه حوزه‌های علمیه، زمینه تدوین سندی مبتنی بر مطالعات علمی و متناسب با نیازها و اقتضائات آینده این مجموعه را فراهم کند.
تلاش برای ارائه سند به شورای عالی حوزه‌های علمیه تا دی‌ماه
میرمعزی با اشاره به تأخیر ایجادشده در آغاز و پیشبرد پروژه گفت: بر اساس برنامه اولیه، قرار بود تدوین چشم‌انداز از ابتدای سال ۱۴۰۴ آغاز شود، اما تصویب مأموریت در بهمن‌ماه همان سال و وقوع جنگ تحمیلی سوم در نهم اسفندماه، شرایط دشواری را برای ادامه فعالیت‌های پژوهشی ایجاد کرد.
وی افزود: با وجود شرایط بحرانی و محدودیت‌های ایجادشده، همکاران و پژوهشگران تلاش کردند کار را تا حد امکان پیش ببرند و روند تدوین سند متوقف نشود.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت در پایان ابراز امیدواری کرد که با ادامه فعالیت‌های علمی و همکاری بخش‌های مختلف حوزه‌های علمیه، تدوین سند چشم‌انداز دوم تا دی‌ماه به پایان برسد و این سند برای بررسی و تصویب در اختیار شورای عالی حوزه‌های علمیه و دبیرخانه آن قرار گیرد.
نظر شما