خبرگزاری شبستان، گروه بین‌الملل: همزمان با تشدید تنش‌ها میان ریاض و صنعا، دامنه پاسخ‌های نظامی انصارالله یمن، از هدف قرار دادن عمق خاک عربستان و تأسیسات نفتی و فرودگاه‌ها تا حمله به محدوده مقر عملیات جنگی این کشور در عدن، گسترش یافته است. صنعا با طرح معادلاتی چون «ریاض در برابر صنعا»، «فرودگاه در برابر فرودگاه»، «نفت در برابر نفت» و «محاصره در برابر محاصره» می‌کوشد هزینه‌های ادامه جنگ را افزایش و معادلات میدانی را تغییر دهد؛ رویکردی که در صورت تداوم تنش‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از دو طرف و در سطح منطقه‌ای و جهانی به همراه داشته باشد.
این کارشناس نظامی همچنین گفت صنعا با اتکا به رصد دقیق اطلاعاتی و شناخت جزئیات میدانی، توانایی اجرای چنین عملیاتی را به اثبات رسانده است؛ عملیاتی که می‌تواند نقطه عطفی میان مرحله گذشته و تحولات پیش رو باشد.
حمله به مقر عملیات جنگی در عدن؛ فراتر از بُعد نظامی، حامل پیامی سیاسی
روز پنجشنبه، شهر عدن شاهد حمله‌ای بود که محدوده «قصر معاشیق» را هدف قرار داد؛ مجموعه‌ای که مقر عملیات جنگی عربستان سعودی در آن مستقر است.
سرتیپ ستاد عبدالسلام سفیان، کارشناس نظامی و راهبردی نیروهای مسلح یمن، در گفت‌وگو با پایگاه خبری «المیادین نت» درباره اهمیت این عملیات گفت: این حمله در مقطعی بسیار حساس برای عربستان انجام شد؛ همزمان با آغاز عملیات «فجر الیمن» از سوی رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن؛ عملیاتی که نتایجی معکوس برای نظام سعودی به همراه داشته است.
سفیان تأکید کرد که این عملیات، با توجه به خسارت‌های واردشده به عربستان، از جمله تلفات افسران، سربازان و شماری از فرماندهان گروه‌های مسلح، موجب سردرگمی گسترده در میان فرماندهان نیروهای وابسته به ریاض در داخل یمن خواهد شد.
او افزود که این حمله نه نخستین عملیات از این نوع خواهد بود و نه آخرین آن؛ مسئله‌ای که نگرانی جدی نیروهای وابسته به عربستان را برانگیخته است؛ نیروهایی که تصور می‌کردند از گزند درگیری‌ها در امان هستند و مقر عملیات در عدن نیز از هرگونه حمله مصون خواهد ماند.
این کارشناس نظامی همچنین گفت صنعا با اتکا به رصد دقیق اطلاعاتی و شناخت جزئیات میدانی، توانایی اجرای چنین عملیاتی را به اثبات رسانده است؛ عملیاتی که می‌تواند نقطه عطفی میان مرحله گذشته و تحولات پیش رو باشد.
«ریاض در برابر صنعا»؛ انتقال میدان تقابل به عمق خاک عربستان
عبارت «ریاض در برابر صنعا» تنها یک شعار سیاسی نیست، بلکه بیانگر تلاشی برای بازتعریف رابطه میان حمله و پاسخ است؛ به‌گونه‌ای که عمق خاک یمن، برخلاف گذشته، تنها عرصه در معرض حمله نباشد.
در این چارچوب، پیام نظامی با پیام سیاسی درهم می‌آمیزد. صنعا می‌خواهد نشان دهد که ادامه جنگ، بدون تحمیل پیامدهایی بر داخل عربستان، امکان‌پذیر نخواهد بود.
سرتیپ سفیان در توضیح این معادله به «المیادین نت» گفت این رویکرد، عربستان را ناگزیر کرده است پیش از هر حمله، پیامدهای آن را با دقت بیشتری محاسبه کند.
سفیان می‌گوید که نیروهای مسلح یمن تلاش کرده‌اند پاسخ‌های صنعا را از سطح حملات متقابل معمول فراتر ببرند.
او با تأکید بر اینکه این معادله به هدف خود رسیده است، اظهار داشت که نتایج آن اکنون در میدان قابل مشاهده است.
صنعا در واکنش به حملات علیه فرودگاه صنعا و تداوم محاصره یمن، معادله «فرودگاه در برابر فرودگاه» را مطرح کرده است؛ رویکردی که می‌تواند پیامدهایی برای جابه‌جایی مسافران و مبادلات تجاری داشته باشد.ریشه این رویکرد به معادله‌ای بازمی‌گردد که سید عبدالملک الحوثی، رهبر جنبش انصارالله، در ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد و در آن، امنیت و وضعیت فرودگاه صنعا را به فرودگاه ریاض پیوند داد.
«فرودگاه در برابر فرودگاه»؛ از کنترل آسمان تا تهدید زیرساخت‌های هوایی
صنعا در واکنش به حملات علیه فرودگاه صنعا و تداوم محاصره یمن، معادله «فرودگاه در برابر فرودگاه» را مطرح کرده است؛ رویکردی که می‌تواند پیامدهایی برای جابه‌جایی مسافران و مبادلات تجاری داشته باشد.
ریشه این رویکرد به معادله‌ای بازمی‌گردد که سید عبدالملک الحوثی، رهبر جنبش انصارالله، در ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد و در آن، امنیت و وضعیت فرودگاه صنعا را به فرودگاه ریاض پیوند داد.
در پنجم اکتبر، نیروهای مسلح یمن از اجرای سه عملیات علیه اهدافی در داخل عربستان خبر دادند که فرودگاه ملک خالد در ریاض، پالایشگاه آرامکو در رابغ و شماری از مواضع نظامی را شامل می‌شد.
این نیروها همچنین در ۱۱ اکتبر از اجرای عملیات‌های دیگری خبر دادند که فرودگاه ملک خالد در ریاض، فرودگاه ملک فهد در دمام و تعدادی از تأسیسات مرتبط با بخش انرژی، از جمله ایستگاه گازی شقدم و تأسیسات نفتی تناجیب، را هدف قرار داده بودند.
از منظر نظامی، تهدید فرودگاه‌ها پیامدهایی فراتر از خسارت‌های مادی احتمالی دارد.
فرودگاه، زیرساختی غیرنظامی با اهمیت اقتصادی و حاکمیتی است و هرگونه تهدید امنیتی علیه آن می‌تواند به اتخاذ تدابیر احتیاطی، اختلال در پروازها و افزایش هزینه‌های شرکت‌های هواپیمایی و بیمه منجر شود و بر اعتماد مسافران تأثیر بگذارد.
برهمین اساس، میزان تأثیر واقعی چنین حملاتی به ماهیت و شدت آنها، توانایی پدافند هوایی در رهگیری تهدیدها، حجم خسارت‌ها و مدت‌زمان مورد نیاز برای بازگشت تأسیسات به فعالیت عادی بستگی دارد.
حتی در شرایطی که حملات خسارت گسترده‌ای بر جای نگذارند، تداوم تهدید علیه فرودگاه‌ها می‌تواند هزینه‌هایی در پی داشته باشد؛ از جمله تعطیلی موقت، تغییر مسیر پروازها و افزایش سطح آماده‌باش امنیتی.
سفیان توضیح می‌دهد که عربستان تحمل تعطیلی فرودگاه‌ها را ندارد. اجرای این معادله می‌تواند پیامدهای بسیار سنگینی برای ریاض داشته باشد و انزوای بین‌المللی این کشور را در حوزه رفت‌وآمد هوایی تشدید کند.
اهمیت هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های نفتی عربستان، تنها به درآمدهای حاصل از فروش نفت محدود نمی‌شود؛ این بخش با صادرات، سرمایه‌گذاری، زنجیره‌های تأمین و پیوند اقتصاد این کشور با بازارهای جهانی ارتباطی مستقیم دارد. هرگونه اختلال گسترده یا طولانی‌مدت در تأسیسات تولید، فرآوری یا صادرات نفت می‌تواند نگرانی‌ها درباره عرضه انرژی را افزایش دهد و بر انتظارات بازار و قیمت‌های جهانی نفت تأثیر بگذارد؛ به‌ویژه اگر چنین تحولاتی با تنش در گذرگاه‌های راهبردی دریایی همراه شود.
«نفت در برابر نفت»؛ فشار بر شریان حیاتی اقتصاد عربستان
اگر فرودگاه‌ها نماد تحرک هوایی و ارتباطات بین‌المللی باشند، تأسیسات نفتی یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار اقتصادی در این تقابل به شمار می‌روند.
اهمیت هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های نفتی عربستان، تنها به درآمدهای حاصل از فروش نفت محدود نمی‌شود؛ این بخش با صادرات، سرمایه‌گذاری، زنجیره‌های تأمین و پیوند اقتصاد این کشور با بازارهای جهانی ارتباطی مستقیم دارد.
هرگونه اختلال گسترده یا طولانی‌مدت در تأسیسات تولید، فرآوری یا صادرات نفت می‌تواند نگرانی‌ها درباره عرضه انرژی را افزایش دهد و بر انتظارات بازار و قیمت‌های جهانی نفت تأثیر بگذارد؛ به‌ویژه اگر چنین تحولاتی با تنش در گذرگاه‌های راهبردی دریایی همراه شود.
سرتیپ سفیان با اشاره به اهمیت تأسیساتی مانند «آرامکو» تأکید کرد که حمله به چنین زیرساخت‌هایی می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای عربستان داشته باشد و بازارهای جهانی نفت را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
او آرامکو را عصب و ستون فقرات اقتصاد عربستان توصیف کرد و گفت هدف قرار گرفتن این شرکت می‌تواند بر توانایی این کشور در تولید و صادرات نفت اثر بگذارد و پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای جهانی به همراه داشته باشد.
سفیان همچنین از طرف‌های حامی عربستان خواست در مواضع خود تجدیدنظر کنند و برای متوقف کردن جنگ و رفع محاصره یمن بر ریاض فشار بیاورند.
او هشدار داد که ادامه تشدید تنش‌ها ممکن است پیامدهایی فاجعه‌بار برای عربستان داشته باشد و بازارهای جهانی نفت را نیز با تبعات گسترده‌ای مواجه کند.
با این وجود، گسترش تقابل به حوزه انرژی، سطح مخاطرات را برای هر دو طرف افزایش می‌دهد. عربستان ممکن است با هزینه‌های امنیتی و اقتصادی بیشتری روبه‌رو شود؛ در مقابل، گسترش عملیات نظامی نیز می‌تواند حملات به زیرساخت‌های یمن را افزایش دهد و وضعیت انسانی این کشور را وخیم‌تر کند.
«محاصره در برابر محاصره»؛ تلاش صنعا برای تغییر موازنه فشار
صنعا معادله «محاصره در برابر محاصره» را به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر عربستان مطرح کرده است؛ رویکردی که بر اساس آن، ادامه محدودیت‌های اعمال‌شده علیه یمن باید با هزینه‌هایی متقابل برای منافع عربستان همراه شود.
بر مبنای این منطق، صنعا می‌کوشد پیامدهای محاصره را از محدوده داخلی یمن به سطحی گسترده‌تر در منطقه و عرصه بین‌المللی منتقل کند و از این طریق، فشار بر ریاض را افزایش دهد.
نیروهای مسلح یمن در ژوئیه گذشته از اعمال ممنوعیت دریانوردی برای کشتی‌هایی خبر دادند که از عربستان حرکت می‌کنند یا مقصد آنها این کشور است؛ اقدامی که با تأکید بر حفظ امنیت کشتیرانی بین‌المللی همراه بوده است.
دولت مستقر در صنعا بر این باور است که تثبیت این معادله می‌تواند عربستان را به پایان دادن به محاصره و پذیرش توافقی منطبق با مطالبات یمن سوق دهد.
سرتیپ سفیان درباره چشم‌انداز تحولات آینده گفت در مرحله پیش رو، تلاش برای تثبیت معادلات تقابل، به‌ویژه معادله «محاصره در برابر محاصره»، ادامه خواهد یافت؛ رویکردی که هدف آن، وادار کردن عربستان به پذیرش شروط صنعا و پایان دادن به جنگ است.ادامه جنگ تأمین‌کننده منافع عربستان نیست و ریاض در نتیجه کشیده شدن به این تقابل یا اجرای دستورکارهای خارجی، در وضعیتی گرفتار شده است که خروج از آن دشوارتر می‌شود.
سناریوهای پیش رو؛ تشدید تقابل یا حرکت به سمت توافق؟
سرتیپ سفیان درباره چشم‌انداز تحولات آینده گفت در مرحله پیش رو، تلاش برای تثبیت معادلات تقابل، به‌ویژه معادله «محاصره در برابر محاصره»، ادامه خواهد یافت؛ رویکردی که هدف آن، وادار کردن عربستان به پذیرش شروط صنعا و پایان دادن به جنگ است.
او توضیح می‌دهد که صنعا در پی آن است که این معادلات را به‌تدریج تثبیت کند؛ روندی که در صورت تداوم درگیری‌ها، گزینه‌های پیش روی ریاض را محدودتر خواهد کرد و این کشور را به جست‌وجوی راهی برای خروج از بحران سوق می‌دهد.
این کارشناس نظامی معتقد است ادامه جنگ تأمین‌کننده منافع عربستان نیست و ریاض در نتیجه کشیده شدن به این تقابل یا اجرای دستورکارهای خارجی، در وضعیتی گرفتار شده است که خروج از آن دشوارتر می‌شود.
سفیان همچنین از تحرکات عربستان برای برقراری ارتباط با صنعا از طریق میانجی‌های بین‌المللی خبر داد؛ تحرکاتی که با هدف یافتن راه‌حل و عبور از بن‌بست کنونی صورت می‌گیرد.
او هشدار داد هرگونه مداخله بیشتر بازیگران خارجی، از جمله آمریکا، اسرائیل یا دیگر طرف‌های منطقه‌ای، هزینه‌های درگیری را افزایش خواهد داد.
سفیان در پایان تأکید کرد که صنعا برای مواجهه با چالش‌های بزرگ‌تر در سطوح مختلف آمادگی دارد. گزینه‌های پیش رو از دستیابی به توافقی که مطالبات یمن را تأمین کند تا گسترش دامنه درگیری و افزایش هزینه‌های آن برای طرف‌های مشارکت‌کننده در جنگ را در بر می‌گیرد.
با این وجود می‌توان گفت که پرسش اصلی همچنان پابرجاست؛ در شرایطی که تنش‌های منطقه‌ای در پی حملات علیه ایران ادامه دارد، تشدید احتمالی حملات به یمن چه پیامدهای تازه‌ای برای منطقه و جهان به همراه خواهد داشت؟ آیا معادلات جدید صنعا می‌تواند به تغییر محاسبات ریاض و حرکت به سمت توافق منجر شود یا منطقه را وارد مرحله‌ای پرهزینه‌تر از تقابل خواهد کرد؟
نظر شما