خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در روزگاری که زندگی پرشتاب شهری، دغدغه‌های اقتصادی و فاصله‌های عاطفی گاهی فرصت مهربانی را از آدم‌ها می‌گیرد، شاید بازگشت به ساده‌ترین رفتارهای انسانی، از یک سلام صمیمانه تا لبخندی از سر محبت، بتواند دریچه‌ای تازه به سوی آرامش و همدلی بگشاید؛ رفتارهایی کوچک که در نگاه نخست ساده به نظر می‌رسند، اما ریشه در باورهای عمیق دینی دارند و می‌توانند روح زندگی فردی و اجتماعی را دگرگون کنند.
اخلاق اسلامی تنها به عبادت‌های فردی، انجام مناسک مذهبی یا رعایت ظواهر دینی محدود نمی‌شود، بلکه حقیقت ایمان زمانی در وجود انسان جلوه می‌کند که در رفتار، گفتار، روابط خانوادگی و نحوه مواجهه با دیگران نمایان شود؛ آنجا که انسان در برابر خستگی همسر، با محبت رفتار می‌کند، با فرزند خود مهربان است، در برابر خطای دیگران شکیبایی نشان می‌دهد و به جای قضاوت و سرزنش، راهی برای تقویت پیوندهای انسانی می‌جوید.
فرشته اسدزاده، خادمیار کانون خانواده رضوی و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، با اشاره به اهمیت اخلاق در سبک زندگی اسلامی، بر ضرورت شناخت صفات الهی، تبدیل باورهای دینی به رفتارهای روزمره، تقویت محبت و همدلی اجتماعی و توجه به نقش خانواده در تربیت نسل آینده تأکید کرد و گفت: اخلاق، حلقه پیوند انسان‌هاست و ارزش باورهای دینی زمانی آشکار می‌شود که در رفتار و کردار افراد تجلی پیدا کند.
اخلاق؛ زبان مشترک انسان‌ها
اسدزاده اظهار کرد: اخلاق از مهم‌ترین مسائلی است که جامعه انسانی را به یکدیگر پیوند می‌دهد و در این عرصه، پیش از هر چیز، با یکرنگی، صداقت و ارزش‌های انسانی مواجه هستیم.
وی با اشاره به اینکه خداوند از روح خود در وجود انسان دمیده است، افزود: وجود انسان امانتی ارزشمند از جانب پروردگار است و اسمای الهی در وجود او به ودیعه گذاشته شده‌اند؛ بنابراین، تفاوت انسان‌ها در این است که هر فرد تا چه اندازه می‌تواند این صفات را در زندگی خود آشکار کند و به آنها جامه عمل بپوشاند.
خادمیار کانون خانواده رضوی با بیان اینکه تکرار نام‌های الهی باید با شناخت و درک معانی آنها همراه باشد، ادامه داد: انسان باید تلاش کند صفاتی همچون رحمت، بخشندگی، بردباری و مهربانی را در وجود خود پرورش دهد تا اطرافیانش این ویژگی‌ها را در رفتار او مشاهده کنند.
انسان باید تلاش کند صفاتی همچون رحمت، بخشندگی، بردباری و مهربانی را در وجود خود پرورش دهد تا اطرافیانش این ویژگی‌ها را در رفتار او مشاهده کنند.
وی با اشاره به دعای جوشن کبیر و تکرار اسمای الهی در شب‌های قدر، بیان کرد: هر یک از نام‌های الهی حامل معنایی عمیق است و اگر انسان این معانی را بشناسد، می‌تواند از آنها برای اصلاح رفتار و تقویت شخصیت خود بهره ببرد.
اسدزاده خاطرنشان کرد: وقتی از بردباری سخن می‌گوییم، باید این صفت در مواجهه با مشکلات و ناملایمات زندگی نیز دیده شود؛ زیرا صرف تکرار نام حلیم خداوند، بدون تلاش برای متخلق شدن به اخلاق الهی، نمی‌تواند به‌تنهایی تغییر مورد انتظار را در رفتار انسان ایجاد کند.
ایمان واقعی در رفتار انسان نمایان می‌شود
عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت فاصله گرفتن از عادت‌زدگی در انجام مناسک دینی، گفت: نماز، روزه و سایر عبادت‌ها زمانی می‌توانند در زندگی انسان اثرگذار باشند که با شناخت، باور قلبی و توجه به معنای آنها همراه شوند.نماز، روزه و سایر عبادت‌ها زمانی می‌توانند در زندگی انسان اثرگذار باشند که با شناخت، باور قلبی و توجه به معنای آنها همراه شوند.
وی افزود: ایمان حقیقی باید در رفتار روزانه انسان نمایان باشد؛ به گونه‌ای که دیگران در برخورد با یک فرد متدین؛ مهربانی، صداقت، امانت‌داری و خوش‌رفتاری را تجربه کنند.
اسدزاده با اشاره به اینکه رفتار افراد می‌تواند بر نگاه جامعه به دین تأثیر بگذارد، تصریح کرد: گاهی ممکن است فردی در ظاهر به برخی نشانه‌های دینداری پایبند باشد، اما در رفتار با دیگران نشانی از آموزه‌های اخلاقی اسلام وجود نداشته باشد؛ در چنین شرایطی، دیگران ممکن است این رفتار نادرست را به حساب دین بگذارند.
وی ادامه داد:شنیده ایم که اسلام به ذات خود ندارد عیبی، هر عیب که هست آدرس مسلمانی ماست. یعنی این رفتار ماست که می‌تواند تصویری درست یا نادرست از آموزه‌های دینی ارائه دهد. اسلام به ذات خود ندارد عیبی ، هر عیب که هست آدرس مسلمانی ماست. یعنی این رفتار ماست که می‌تواند تصویری درست یا نادرست از آموزه‌های دینی ارائه دهد. از همین رو، باید مراقب باشیم میان ظاهر دینداری و اخلاق عملی ما فاصله‌ای وجود نداشته باشد.
این خادمیار کانون خانواده رضوی با بیان اینکه حجاب و سایر جلوه‌های دینداری باید با اخلاق نیکو همراه باشند، اظهار کرد: انسان مؤمن باید در کنار پایبندی به باورهای خود، با خوش‌رویی، احترام و محبت با دیگران برخورد کند تا رفتار او نیز بیانگر ارزش‌هایی باشد که به آنها اعتقاد دارد.
لبخند و مهربانی؛ حلقه‌های پیوند اجتماعی
اسدزاده با تأکید بر ضرورت گسترش محبت در میان افراد جامعه، گفت: گاهی یک سلام صمیمانه، لبخندی از سر محبت یا رفتار محترمانه می‌تواند در دل انسان دیگری امید ایجاد کند و زمینه‌ساز شکل‌گیری ارتباطی سازنده باشد.
وی افزود:نباید اجازه دهیم تصویری از افراد متدین در جامعه شکل بگیرد که آنان را افرادی عبوس، سرد یا دور از نشاط اجتماعی نشان می‌دهد نباید اجازه دهیم تصویری از افراد متدین در جامعه شکل بگیرد که آنان را افرادی عبوس، سرد یا دور از نشاط اجتماعی نشان می‌دهد؛ بلکه لازم است مهربانی، خوش‌خلقی و نشاط معنوی در رفتار ما نمود داشته باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی با اشاره به ضرورت تقویت همدلی میان افراد جامعه، بیان کرد: در شرایطی که برخی افراد به دلیل انتخاب‌های اعتقادی و پوشش خود با قضاوت یا طعنه مواجه می‌شوند، برخورد محترمانه و حمایت عاطفی می‌تواند به تقویت احساس تعلق و آرامش آنان کمک کند.
وی ادامه داد: نباید برای انتقال باورهای دینی، از رفتارهای تحقیرآمیز، نگاه از بالا یا سرزنش دیگران استفاده کنیم؛ زیرا چنین برخوردهایی ممکن است فاصله‌ها را بیشتر کند و نتیجه‌ای برخلاف هدف مورد نظر داشته باشد.
اسدزاده با تأکید بر اهمیت ترویج فرهنگ گفت‌وگو و احترام، خاطرنشان کرد: باید تلاش کنیم از طریق نگاه، گفتار، رفتار و لبخند خود، شبکه‌ای از محبت و مودت در جامعه بسازیم باید تلاش کنیم از طریق نگاه، گفتار، رفتار و لبخند خود، شبکه‌ای از محبت و مودت در جامعه بسازیم؛ شبکه‌ای که در آن افراد به جای دور شدن از یکدیگر، با مهربانی و احترام در کنار هم قرار بگیرند.
مسئولیت اجتماعی در انتخاب‌های روزمره
این خادمیار کانون خانواده رضوی با اشاره به اهمیت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در سبک زندگی اسلامی، اظهار کرد: باورهای دینی تنها به عبادت‌های فردی محدود نمی‌شوند، بلکه در انتخاب‌های روزمره، نحوه خرید، حمایت از کسب‌وکارها و توجه به کرامت انسانی نیز خود را نشان می‌دهند.
وی افزود: انسان باید نسبت به رفتارهای اقتصادی و اجتماعی خود حساس باشد و در حد توان، از فعالیت‌هایی که با اصول اخلاقی و ارزش‌های مورد اعتقاد او مغایرت دارند، فاصله بگیرد.انسان باید نسبت به رفتارهای اقتصادی و اجتماعی خود حساس باشد و در حد توان، از فعالیت‌هایی که با اصول اخلاقی و ارزش‌های مورد اعتقاد او مغایرت دارند، فاصله بگیرد.
اسدزاده با اشاره به ضرورت توجه به کرامت زنان در محیط‌های کاری، بیان کرد: نباید اجازه دهیم از زنان و دختران به عنوان ابزاری برای جلب مشتری یا افزایش فروش استفاده شود؛ بلکه باید شأن و شخصیت آنان در محیط‌های اجتماعی و اقتصادی مورد احترام قرار گیرد.
وی ادامه داد: حمایت از کسب‌وکارهایی که اصول اخلاقی و کرامت انسانی را رعایت می‌کنند، می‌تواند یکی از راه‌های عملی برای تقویت ارزش‌های دینی در جامعه باشد؛ البته این مسئولیت باید با رعایت احترام، پرهیز از توهین و توجه به شرایط افراد همراه باشد.
خانواده؛ نخستین مدرسه تربیت اخلاقی فرزندان
اسدزاده با بیان اینکه خانواده نخستین و مهم‌ترین محیط یادگیری اخلاق برای کودکان است، اظهار کرد: پدر و مادر پیش از آنکه با سخنان خود به فرزندانشان آموزش دهند، با رفتار و کردارشان به آنها درس زندگی می‌آموزند.
پدر و مادر پیش از آنکه با سخنان خود به فرزندانشان آموزش دهند، با رفتار و کردارشان به آنها درس زندگی می‌آموزند.
وی افزود: فرزندان از همان سال‌های نخست زندگی، رفتار والدین را زیر نظر دارند و بسیاری از عادت‌ها، شیوه گفت‌وگو، نحوه احترام گذاشتن و حتی چگونگی برخورد با دیگران را از محیط خانه یاد می‌گیرند.
این خادمیار کانون خانواده رضوی با اشاره به اهمیت احترام متقابل میان زن و شوهر، ادامه داد: آغاز روز با یک سلام صمیمانه به همسر، استقبال گرم از او هنگام بازگشت به خانه و توجه به خستگی‌ها و دغدغه‌های یکدیگر، رفتارهایی ساده اما اثرگذار هستند که می‌توانند به فرزندان نیز شیوه درست ارتباط برقرار کردن را بیاموزند.
وی خاطرنشان کرد: گاهی والدین تصور می‌کنند فرزندان خردسال متوجه تفاوت رفتار آنان در موقعیت‌های مختلف نمی‌شوند، در حالی که کودکان بسیاری از جزئیات رفتاری پدر و مادر را مشاهده و در ذهن خود ثبت می‌کنند؛ از همین رو، نمی‌توان میان آنچه در حضور دیگران می‌گوییم و آنچه در محیط خانه انجام می‌دهیم، تفاوت جدی ایجاد کرد و انتظار داشت که با دیدن دروغ،دورویی و تظاهر، فرزندان از ما الگوی مناسبی بگیرند.
اسدزاده با تأکید بر اینکه احترام در خانواده باید دوطرفه باشد، بیان کرد: اگر والدین خواهان تربیت فرزندانی مؤدب، مسئولیت‌پذیر و مهربان هستند، باید از خودشان آغاز کنند اگر والدین خواهان تربیت فرزندانی مؤدب، مسئولیت‌پذیر و مهربان هستند، باید از خودشان آغاز کنند و احترام به همسر، گفت‌وگوی آرام، پرهیز از تحقیر و توجه به احساسات اعضای خانواده را در عمل نشان دهند.
وی افزود: تربیت اخلاقی فرزندان با توصیه‌های مقطعی شکل نمی‌گیرد، بلکه حاصل مجموعه‌ای از رفتارهای مستمر و الگوهایی است که کودک هر روز در خانه مشاهده می‌کند.
اعتدال و خوش‌خلقی؛ راز آرامش در زندگی مشترک
عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت تعادل در روابط خانوادگی، گفت: در سبک زندگی اسلامی، نه افراط در رفتارها و نه کوتاهی در مسئولیت‌ها پسندیده نیست؛ بلکه باید میان وظایف خانوادگی، عبادت‌های فردی، روابط اجتماعی و نیازهای عاطفی اعضای خانواده تعادل برقرار کرد.
وی افزود: گاهی افراد در انجام برخی فعالیت‌های مستحبی یا حضور در محافل اجتماعی چنان غرق می‌شوند که از نیازهای عاطفی همسر و فرزندان خود غافل می‌مانند؛ در حالی که رسیدگی به خانواده و توجه به مسئولیت‌های همسری و مادری نیز از اهمیت فراوانی برخوردار است.
رسیدگی به خانواده و توجه به مسئولیت‌های همسری و مادری نیز از اهمیت فراوانی برخوردار است.
اسدزاده با تأکید بر ضرورت توجه به اولویت‌های زندگی، ادامه داد: عبادت و فعالیت‌های دینی زمانی می‌توانند به رشد معنوی انسان کمک کنند که در کنار آنها، مسئولیت‌های خانوادگی نیز به‌درستی انجام شوند و اعضای خانواده از محبت و توجه یکدیگر محروم نمانند.
وی خاطرنشان کرد: خوش‌خلقی مادر، شنیدن حرف‌های فرزندان، توجه به نگرانی‌های آنان و ایجاد فضایی امن برای گفت‌وگو، در شکل‌گیری احساس امنیت روانی و عاطفی کودکان نقش مهمی دارد.
این خادمیار کانون خانواده رضوی با اشاره به اینکه محبت باید در رفتارهای روزانه نمود پیدا کند، بیان کرد: فرزندان به خانه‌ای نیاز دارند که در آن بتوانند بدون ترس از تحقیر و سرزنش، درباره دغدغه‌های خود صحبت کنند و از حمایت عاطفی والدین برخوردار باشند.فرزندان به خانه‌ای نیاز دارند که در آن بتوانند بدون ترس از تحقیر و سرزنش، درباره دغدغه‌های خود صحبت کنند و از حمایت عاطفی والدین برخوردار باشند.
اسدزاده در پایان با تأکید بر ضرورت بازگشت به اخلاق عملی در زندگی روزمره، گفت: برای ساختن خانواده‌ای آرام و جامعه‌ای سرشار از محبت، باید از خودمان آغاز کنیم؛ از یک سلام ساده، یک لبخند صمیمانه، احترام به همسر، گوش سپردن به حرف فرزندان و پرهیز از قضاوت دیگران. این رفتارهای به ظاهر کوچک، هنگامی که با باور قلبی همراه شوند، می‌توانند به پایه‌های استوار سبک زندگی اسلامی تبدیل شوند و محبت و همدلی را در خانواده و جامعه گسترش دهند.
نظر شما