به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، آیت‌الله حسن رمضانی، استاد فلسفه و عرفان حوزه علمیه قم، امروز در میزگرد «امام شهید؛ علوم عقلی و عرفان اسلامی» که در همایش گرامیداشت علامه حسن‌زاده آملی در مجتمع آموزش عالی امام خمینی برگزار شد، با اشاره به برخی خاطرات و نقل‌قول‌های منتسب به این عالم برجسته، اظهار داشت: برخی خاطراتی که گاهی از افراد نقل می‌شود، اموری موهوم است و نباید اجازه داد با انتساب مطالب نادرست به علامه حسن‌زاده آملی، جایگاه علمی و شخصیت ایشان تحریف شود.
وی با تأکید بر پایبندی علامه حسن‌زاده آملی به انقلاب و جامعه، افزود: آن مرحوم شخصیتی صادق و دلسوز نسبت به انقلاب و جامعه بود و تأکید داشت که طلاب باید در مسائل اجتماعی و سیاسی نیز ورود کنند. هرکس در این زمینه تشکیکی ایجاد کند و بخواهد شخصیت علامه را از مسیر واقعی خود منحرف سازد، باید در قیامت پاسخ‌گوی نه یک فرد بلکه یک امت باشد.
شاگرد برجسته علامه حسن‌زاده آملی با رد برخی برداشت‌ها درباره دوری علامه حسن‌زاده آملی از مسائل سیاسی، به خاطره‌ای از دوران پیش از انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: علامه در دوران حضور خود در تهران، در محضر علامه شعرانی بود. پیش از خرداد سال ۱۳۴۲، پیام امام خمینی به روحانیونی که برای عزیمت به تبلیغ به مناطق مختلف می‌رفتند به مرحوم علامه رسید. در آن پیام بر ضرورت آگاه‌سازی مردم درباره مسائل سیاسی و تبیین اهداف سیاسی تأکید شده بود.
این استاد فلسفه و عرفان حوزه افزود: علامه حسن‌زاده لازم دید برای بیعت به قم برود و اولین سفر وی به قم مربوط به چنین دیداری است؛ در شرح این دیدار گفته بود که برای نخستین بار به قم آمد، در صف ملاقات نشست و هنگامی که نوبت به او رسید، خود را به امام رساند و اعلام کرد که در خدمت ایشان است. در آن دیدار علامه حسن‌زاده خطاب به امام خمینی گفت که ان‌شاءالله کافران و فاسقان را از کشور بیرون کنیم و دین خدا را اجرا کنیم. بنا بر این خاطره، امام خمینی از سخنان او خوشحال شدند و هنگام خداحافظی، وی را در آغوش گرفتند.
تأکید رهبر شهید بر جایگاه عرفان نظری
آیت الله رمضانی در ادامه با اشاره به دیدار اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی با رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۹۱، بیان کرد: در آن جلسه، گزارش مربوط به بخش عرفان به بنده سپرده شده بود. در آغاز سخنانم، از مواضع صریح و حمایت‌های رهبر شهید در تأیید علوم عقلی به‌طور عام، عرفان به‌طور خاص و حمایت ویژه از علامه حسن‌زاده آملی، از جمله بوسه بر پیشانی این عارف، تشکر کردم.
وی با اشاره به ابهام‌هایی درباره دیدگاه رهبر شهید نسبت به عرفان نظری، اظهار داشت: در جمع نخبگان از ایشان نقل شده بود که منظور از عرفان، تهذیب نفس است و عرفان نظری و اصطلاحات آن، با وجود ظاهر پرزرق‌وبرق، تأثیر چندانی در رشد انسان ندارد. همچنین نقل شده بود که ایشان در خطاب به آیت‌الله رجبی، درباره گنجاندن عرفان نظری در دروس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، آن را فاقد فایده دانسته‌اند.
استاد فلسفه و عرفان حوزه علمیه قم افزود: در آن دیدار، به رهبر شهید عرض کردم که از این سخنان دو برداشت می‌توان داشت؛ برداشت نخست آن است که عرفان نظری به‌طور کامل کنار گذاشته شود و از آن اجتناب شود؛ برداشت دوم این است که عرفان نظری نباید به هدف اصلی تبدیل شود، بلکه اصل، تهذیب نفس است و آشنایی با اصطلاحات و مباحث عرفان نظری باید در خدمت تهذیب و رشد انسان قرار گیرد.
شاگرد برجسته علامه حسن‌زاده آملی تصریح کرد: به ایشان عرض کردم که اگر منظور از این سخنان، برداشت نخست باشد، با سیره امام خمینی(ره) سازگار نیست.
نقل خاطره‌ای از امام خمینی(ره) درباره عرفان نظری
آیت الله رمضانی با اشاره به خاطره‌ای درباره اهتمام امام خمینی(ره) به علوم عرفانی، گفت: در آن جلسه، خاطره‌ای از یکی از علما نقل کردم که کتاب «فصوص‌الحکم» امام خمینی(ره) به سرقت رفته بود و پس از پیدا شدن امام جمعه همدان آن را برای ایشان فرستادند. آقای فاضل نقل می کند امام آن کتاب را تورق کردند و سپس اظهار تأسف کردند که چنین علومی از حوزه‌های علمیه رخت بربسته است. این خاطره نشان‌دهنده اهمیت جایگاه عرفان نظری در سنت علمی حوزه است.
وی با بیان اینکه رهبر شهید در پاسخ به این مطالب، بر اهمیت تهذیب نفس و امکان مطالعه عرفان نظری تأکید کردند، اظهار داشت: ایشان فرمودند که عرفان نظری نخوانده‌اند و انسان نسبت به آنچه نمی‌داند، ممکن است موضع منفی داشته باشد؛ اما این به معنای مخالفت با آن علم نیست. اصل عرفان، تهذیب نفس است و مطالعه عرفان نظری نیز اشکالی ندارد، به‌ویژه اگر در همان مسیری باشد که بزرگانی همچون آیت‌الله قاضی، آیت‌الله بهجت و علامه طباطبایی دنبال می‌کردند.
ضرورت تبیین دیدگاه امام خمینی(ره) درباره عرفان نظری
استاد فلسفه و عرفان حوزه علمیه قم با اشاره به تأیید عرفان نظری از سوی رهبر شهید، خاطرنشان کرد: با توجه به این سخنان، می‌توان دریافت که ایشان با اصل عرفان نظری مخالفتی نداشتند و اگر فرصت حضور دیگری در قم فراهم می‌شد، به نظر می‌رسد درباره این دانش نیز سخن می‌گفتند و بر جایگاه آن تأکید می‌کردند.
آیت الله رمضانی با تأکید بر ضرورت توجه به میراث عرفانی امام خمینی(ره)، گفت: امام خمینی(ره) عرفان نظری را به‌عنوان یک علم پذیرفته بودند و این موضوع باید در تبیین دیدگاه‌های ایشان مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما