به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان،سومین همایش علمی هیات و آیین های مذهبی صبح امروز(۲۳ مهرماه)در دانشگاه الزهرا در حال برگزاری است.
در این همایش حجت‌الاسلام مجید باباخانی، رئیس سازمان هیئات و تشکل‌های دینی، با اشاره به نقش‌آفرینی هیئت‌های مذهبی در سال‌های اخیر، به‌ویژه در دوران دفاع مقدس، اظهار کرد: میدان‌داری هیئت‌های مذهبی و پرچمداری بانوان در این عرصه، واقعیتی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت و این ظرفیت مردمی، بیش از گذشته برای همگان آشکار شده است.
وی با اشاره به برگزاری سومین دوره همایش پژوهشی هیئت افزود: معمولاً چنین برنامه‌هایی در سال نخست با اشتیاق آغاز می‌شوند، سال دوم با دشواری‌هایی همراه هستند و در سال سوم به مرحله ثبات و تداوم می‌رسند. برگزاری سومین دوره این همایش، با وجود مشکلات و شرایط دشوار کشور، حاصل تلاش و اهتمام دست‌اندرکاران آن است.
حجت الاسلام باباخانی با تأکید بر ضرورت توجه جدی‌تر به پژوهش در حوزه هیئت‌های مذهبی تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب در آخرین دیدار با بنده، بیش از هفت بار بر موضوع پژوهش در عرصه هیئت تأکید کردند و خواستار بررسی ظرفیت‌ها، آسیب‌ها و مسائل مختلف این حوزه شدند. این مطالبه، مسئولیت فعالان و پژوهشگران را برای شناخت دقیق‌تر این پدیده اجتماعی دوچندان می‌کند.
رئیس سازمان هیئات و تشکل‌های دینی با بیان اینکه هیئت‌های مذهبی از ظرفیت گسترده‌ای در میان اقشار مختلف مردم برخوردارند، گفت: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، بیش از ۸۰ درصد مردم ایران با هیئت‌ها و حضور در آنها مأنوس هستند و بیش از ۵۰ درصد مردم نیز طی یک سال گذشته کمک‌های مالی و مادی به هیئت‌ها داشته‌اند. این آمارها به‌تنهایی نشان‌دهنده گستردگی ارتباط مردم با هیئت‌هاست و می‌تواند موضوع پژوهش‌های عمیق‌تر قرار گیرد.
وی ادامه داد: اگر در هر نقطه‌ای از جهان، نهادی وجود داشت که تا این اندازه از مشارکت و همراهی اقشار مختلف مردم برخوردار بود، قطعاً پژوهش‌های گسترده‌تری درباره ابعاد و کارکردهای آن انجام می‌شد. ازاین‌رو، مراکز فرهنگی، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های پژوهشی باید هیئت را به‌عنوان یکی از موضوعات اساسی در بررسی تاب‌آوری جامعه دینی و جامعه ایران مورد توجه قرار دهند.
هیئت؛ فراتر از مراسم آیینی
حجت الاسلام باباخانی با تفکیک میان برگزاری مراسم هیئت و کارکردهای اجتماعی آن اظهار کرد: هیئت تنها به معنای گردهم‌آمدن مردم و برگزاری مراسم آیینی، ذکر اهل‌بیت(ع) و بیان معارف و مصائب ایشان نیست بلکه این آیین می‌تواند زمینه‌ساز حرکتی اجتماعی برای احیای امر اهل‌بیت(ع) و پاسخ‌گویی به مسائل جامعه باشد.
وی خاطرنشان کرد: هیئت‌های اجتماعی می‌توانند با بهره‌گیری از معارف اهل‌بیت(ع) و مشارکت مردم، زمینه انجام کارهای بزرگ و رفع بخشی از مسائل جامعه را فراهم کنند. شناخت این ظرفیت‌ها و بررسی شیوه‌های تقویت آنها، از جمله موضوعاتی است که باید در پژوهش‌های این حوزه مورد توجه قرار گیرد.
نقش ماندگار بانوان در هیئت‌های مذهبی
وی با تأکید بر جایگاه بانوان در هیئت‌های مذهبی گفت: حضور بانوان در عرصه‌های اجتماعی و مذهبی، ظرفیتی فوق‌العاده است چراکه هنگامی که بانوان در یک حرکت مشارکت می‌کنند، زمینه ماندگاری و فراگیری بیشتر آن فراهم می‌شود.
وی با اشاره به دیدگاه شهید مرتضی مطهری درباره نقش زنان در تحولات اجتماعی افزود: شهید مطهری در بررسی تفاوت نهضت ۱۵ خرداد و انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، به حضور بانوان توجه کرده است. این موضوع نشان می‌دهد که مشارکت زنان تا چه اندازه می‌تواند در گسترش و استمرار یک حرکت اجتماعی مؤثر باشد.
رئیس سازمان هیئات و تشکل‌های دینی با بیان اینکه هیئت‌های بانوان با هزینه و امکانات محدود نیز می‌توانند آثار گسترده‌ای داشته باشند، اظهار کرد: حضور بانوان در حرکت‌های اجتماعی و مذهبی، به ماندگاری و تقویت این جریان‌ها کمک می‌کند و بخش بانوان باید به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم و اثرگذار هیئت مورد توجه قرار گیرد.
۱۳۷ مقاله در همایش علمی تشکل‌های دینی پذیرفته شد
علی غلامی، دبیرعلمی سومین همایش هیات و آیین های مذهبی با اشاره به مراحل برنامه‌ریزی و برگزاری این رویداد علمی اظهار کرد: طرح اولیه همایش پیش از جنگ ۱۲ روزه مطرح شده بود و جلساتی نیز برای تصمیم‌گیری درباره تشکیل شورای علمی و تعیین اعضای آن برگزار شد، اما با توجه به شرایط پیش‌آمده، بخشی از برنامه‌ریزی‌ها به زمان دیگری موکول شد.
وی افزود: در ادامه، شورای علمی همایش تشکیل شد و با دعوت از اعضا، محورهای علمی مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت. در نهایت، هشت محور برای همایش تعیین شد و پس از آن، نشست خبری افتتاحیه با حضور نمایندگان رسانه‌های مختلف برگزار و فراخوان دریافت مقالات اعلام شد.
غلامی با اشاره به میزان استقبال پژوهشگران از فراخوان مقالات اظهار کرد: با وجود شرایط دشوار حاکم بر فرایند پژوهش و نگارش مقالات، از جمله قطعی اینترنت و محدودیت دسترسی به منابع علمی، در مجموع ۲۲۵ چکیده مقاله به دبیرخانه همایش ارسال شد.از میان چکیده‌های دریافت‌شده، ۲۰۰ چکیده مورد پذیرش اولیه قرار گرفت و از این تعداد، ۱۸۰ مقاله به دبیرخانه ارسال شد که نشان‌دهنده مشارکت قابل توجه نویسندگان در این رویداد علمی است. در نهایت، ۱۳۷ مقاله پس از طی مراحل بررسی و داوری پذیرفته شد.
وی همچنین با اشاره به سهم بانوان در ارسال مقالات افزود: حدود ۳۰ درصد از مقالات ارسالی توسط بانوان ارائه شده است که این میزان، با توجه به شرایط برگزاری همایش و دشواری‌های موجود در مسیر ارسال آثار، قابل توجه است.
زهرا ناظم بکایی، رئیس دانشگاه الزهرا(س) هم در سومین همایش هیئات و آیین‌های مذهبی با اشاره به پیشینه تاریخی و ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی هیئت‌های مذهبی اظهار کرد: هیئت‌ها علاوه بر کارکرد مذهبی، در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، تربیتی و سیاسی نیز نقش‌آفرین هستند و می‌توانند در تقویت هویت جمعی و مدیریت بحران‌های اجتماعی اثرگذار باشند.
وی با بیان اینکه هیئت‌های مذهبی با محوریت مناسبت‌های دینی و با حضور مردم شکل می‌گیرند، افزود: در این مجموعه‌ها، مردم، روحانیت و مداحان سه رکن اصلی هستند که با اتکا به مشارکت مردمی و ظرفیت‌های مستقل خود فعالیت می‌کنند.
ناظم بکایی با اشاره به جایگاه هیئت‌های مذهبی در منظومه فکری امام شهید انقلاب، بر ضرورت پیوند شور و شعور در فعالیت‌های هیئتی تأکید کرد و گفت: هیئت باید بر پایه عاطفه و منطق حرکت کند و در کنار برانگیختن احساسات دینی، زمینه هدایت، الگوسازی و ارتقای معرفت جامعه را فراهم آورد.هیئت می‌تواند به پایگاهی برای اطلاع‌رسانی، بصیرت‌افزایی، پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و رفع شبهات تبدیل شود. از این منظر، فعالیت هیئت نباید به برگزاری مراسم و مناسبت‌ها محدود بماند، بلکه باید در مسیر آگاهی‌بخشی و تقویت قدرت تحلیل مخاطبان نیز حرکت کند.
رئیس دانشگاه الزهرا(س) با بیان اینکه هیئت مذهبی نمی‌تواند نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی بی‌تفاوت باشد، تصریح کرد: هیئت باید در برابر ظلم موضع داشته باشد و با حفظ هویت دینی خود، از سیاست‌زدگی فاصله بگیرد. همچنین انس با قرآن و توجه مستمر به معارف قرآنی باید از محورهای ثابت فعالیت هیئت‌ها باشد.
وی با تأکید بر جایگاه منبر در هیئت‌ها افزود: منبر باید فرصتی برای آموزش معارف قرآن و اسلام، پرداختن به دغدغه‌های اجتماعی و ترویج کمک به دیگران باشد. همچنین هیئت باید محلی برای بصیرت‌افزایی، تبیین هویت حسینی در برابر هویت یزیدی و روایت صحیح تاریخ باشد و از تحریف وقایع تاریخی پرهیز کند.
رئیس دانشگاه الزهرا(س) با اشاره به اهمیت شعر و مداحی در انتقال مفاهیم دینی اظهار کرد: اشعار مورد استفاده در هیئت‌ها باید از استحکام محتوایی، مضمون مناسب و قدرت اقناع برخوردار باشند و مداحی نیز با بهره‌گیری از هنر شعر، آواز و اجرا، عواطف مخاطبان را در مسیر معارف دینی هدایت کند.مداحی رسانه‌ای مؤثر برای انتقال معارف دین است و باید در کنار حفظ روایت صحیح، از شعر فاخر و ظرفیت‌های موسیقی اصیل بهره بگیرد.
ناظم بکایی در پایان با اشاره به نقش هیئت‌های مذهبی در تقویت هویت دینی و افزایش تاب‌آوری اجتماعی، بر ضرورت حفظ پیوند میان عاطفه، معرفت، بصیرت و انس با قرآن در فعالیت این مجموعه‌ها تأکید کرد.
در این مراسم از زحمات حجت الاسلام باباخانی به پاس زحمات در این سازمان تقدیر به عمل آمد.
نظر شما