به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد، غلامحسین مظفری در آیین افتتاح نگارخانه‌ی مجتمع فرهنگی‌هنری سلطانعلی مشهدی و نمایشگاه آثار جمعی از اساتید خوشنویسی مشهد با اشاره به جایگاه خوشنویسی در فرهنگ و تمدن ایرانی اظهار کرد: جمعی که در حوزه خوشنویسی فعالیت می‌کنند، معمولاً اهل هیاهو و نمایش نیستند و با علاقه و تعهد کار خود را پیش می‌برند. خوشنویسی تنها یک هنر نیست، بلکه بازتاب اندیشه‌ای زیبا و روشن است و می‌تواند بخشی از میراث فرهنگی و هویتی ما را به نسل‌های بعد منتقل کند. باید کمک کنیم این هنر در جامعه حضور پررنگ‌تری داشته باشد و زمینه فعالیت و آموزش آن فراهم شود.
وی با بیان اینکه خراسان رضوی و مشهد از ظرفیت‌های گسترده انسانی، فرهنگی و تاریخی برخوردارند، افزود: جمعیت مشهد از جمعیت بیش از ۲۵ استان کشور بیشتر است و خراسان رضوی نیز حدود هشت درصد جمعیت کشور را در خود جای داده است. در چنین استانی، با این وسعت و پیشینه تاریخی و تمدنی، مسئولیت ما در حوزه فرهنگ و هنر سنگین‌تر است و طبیعتاً توقع و انتظار بیشتری نیز از ما وجود دارد.
استاندار خراسان رضوی ادامه داد: خراسان در طول تاریخ چهره‌های برجسته‌ای در حوزه فرهنگ و هنر پرورش داده است. در عرصه خوشنویسی نیز نام‌هایی همچون سلطانعلی مشهدی و شاه‌محمود نیشابوری بخشی از این پیشینه ارزشمند هستند. وقتی چنین سابقه‌ای داریم، باید بتوانیم این میراث را زنده نگه داریم و شرایطی فراهم کنیم که نسل جوان نیز با این هنر آشنا شود و امکان یادگیری و فعالیت در آن را داشته باشد.
مظفری با اشاره به ظرفیت‌های موجود در انجمن خوشنویسان استان بیان کرد: این انجمن حدود هزار هنرجو و فراگیر دارد؛ اما وقتی جمعیت دانش‌آموزی و جمعیت چندمیلیونی استان را در نظر می‌گیریم، روشن است که این میزان کافی نیست. باید برای گسترش آموزش خوشنویسی برنامه داشته باشیم و به‌جای اینکه تنها در مناسبت‌ها به این هنر توجه کنیم، زمینه حضور آن را در زندگی روزمره مردم فراهم کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از زیرساخت‌های موجود گفت: در مشهد مجموعه‌ای با حدود ۳۰ هزار مترمربع فضای سرپوشیده و استاندارد فرهنگی و آموزشی وجود دارد که بخش زیادی از آن آماده است، اما در حال حاضر فقط حدود دو هزار مترمربع آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این وضعیت قابل قبول نیست؛ وقتی چنین فضایی با امکانات عمومی ایجاد شده است، باید آن را به چرخه فعالیت برگردانیم و اجازه ندهیم ظرفیت آن بلااستفاده بماند یا به‌تدریج فرسوده شود.
«هر مدرسه، پنجره‌ای به سوی خوشنویسی»
استاندار خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت مدارس برای توسعه فعالیت‌های هنری اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تا پایان شهریور، ۴۲۳ مدرسه ساخته شده و هدف‌گذاری ما این است که تعداد مدارس ساخته‌شده تا سال آینده به ۷۲۵ مدرسه برسد. بسیاری از مدارس یک‌نوبته هستند و در ساعات بعدازظهر و عصر ظرفیت استفاده‌نشده دارند. می‌توان از این فضاها برای آموزش خوشنویسی، نقاشی، طراحی، تئاتر و دیگر رشته‌های هنری استفاده کرد؛ به‌شرط آنکه سازوکار مشخصی برای این کار طراحی شود.
مظفری با اشاره به پیشنهاد «هر مدرسه، پنجره‌ای به سوی خوشنویسی» گفت: در شورای آموزش‌وپرورش استان، پیش‌نویس تفاهم‌نامه‌ای با آموزش‌وپرورش ارائه شود تا بتوانیم از فضاهای مدارس برای فعالیت انجمن خوشنویسان استفاده کنیم. این ظرفیت می‌تواند در اختیار سایر انجمن‌های هنری نیز قرار گیرد تا آموزش و فعالیت هنری محدود به مراکز خاص نباشد و دانش‌آموزان در محیط مدرسه فرصت آشنایی با هنر و پرورش استعدادهای خود را پیدا کنند.
وی افزود: استفاده از ظرفیت‌های شهرداری و دیگر دستگاه‌ها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. در حوزه خدمات شهری و بهداشتی، فضاهایی وجود دارد که می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب، کارکردهای فرهنگی و اجتماعی را نیز در کنار خدمات اصلی آن‌ها تعریف کرد. برای نمونه، در طراحی و بهره‌برداری از ساختمان‌های چندطبقه مراکز بهداشت در پارک‌ها می‌توان فضاهایی برای کتابخانه، مرکز فرهنگی، کتاب‌فروشی یا کافه‌کتاب پیش‌بینی کرد. مهم این است که نگاه ما به زیرساخت‌ها صرفاً به ساخت‌وساز محدود نباشد و از امکانات موجود، استفاده‌ای متناسب با نیازهای مردم صورت گیرد.
شناسایی استعدادهای هنری جوان از سنین پایین
استاندار خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت شناسایی استعدادهای جوان از سنین پایین بیان کرد: اگر امکان آموزش و فعالیت را در اختیار مردم، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، قرار دهیم، استعدادهای بسیاری شناسایی خواهند شد که شاید در شرایط فعلی فرصت بروز و ظهور پیدا نکنند. باید این روند از مدارس و مناطق مختلف استان آغاز شود و انجمن‌های تخصصی نیز در شناسایی و آموزش استعدادها نقش فعالی داشته باشند. برنامه‌ریزی برای این موضوع باید در ماه‌های پیش رو، از مهر تا آذر، با جدیت دنبال شود.
مظفری با اشاره به نمونه‌هایی از موفقیت جوانان در رشته‌های مختلف گفت: وقتی زمینه فعالیت فراهم می‌شود، استعدادها خود را نشان می‌دهند. در حوزه نجوم، دانش‌آموزان ایرانی در دو سال پیاپی رتبه نخست المپیاد جهانی را به دست آورده‌اند. در نیشابور نیز ایجاد یک دیواره سنگ‌نوردی زمینه‌ای فراهم کرده که تعداد قابل توجهی از ورزشکاران مستعد به تیم‌های ملی راه پیدا کنند. در حوزه‌های دیگر هم نمونه‌هایی از موفقیت جوانان و نوجوانان مناطق مختلف کشور وجود دارد. این تجربه‌ها نشان می‌دهد که فراهم‌کردن امکان آموزش و فعالیت، می‌تواند مسیر زندگی افراد مستعد را تغییر دهد.
وی با تأکید بر نقش هنر در انتقال هویت تاریخی و فرهنگی کشور اظهار کرد: هنر و خوشنویسی از ابزارهای مهم انتقال اندیشه، فرهنگ و هویت ملی به نسل‌های آینده هستند. باید به این موضوع توجه کنیم که این میراث چگونه حفظ می‌شود و چطور می‌توان آن را از فضای محدود محافل تخصصی به میان مردم برد. انجمن خوشنویسان و دیگر مجموعه‌های فرهنگی و هنری می‌توانند در این مسیر پیشگام باشند و با همکاری آموزش‌وپرورش، شهرداری‌ها و دستگاه‌های اجرایی، برنامه‌هایی را در سطح محلات و مناطق مختلف استان اجرا کنند.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت فناوری‌های نوین برای معرفی هنرهای اصیل گفت: فناوری و هوش مصنوعی می‌توانند به معرفی، آموزش و گسترش هنر کمک کنند، اما جایگزین اصل هنر و خلاقیت انسانی نمی‌شوند. باید از ابزارهای جدید برای تقویت فعالیت‌های فرهنگی استفاده کنیم، نه اینکه تصور کنیم فناوری به‌تنهایی می‌تواند جایگاه هنرمند و تجربه و مهارت او را بگیرد.
مظفری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیوندهای فرهنگی خراسان با کشورهای منطقه بیان کرد: در سفرها و گفت‌وگوهای فرهنگی، شباهت‌ها و پیوندهای تاریخی میان ملت‌ها بیش از پیش آشکار می‌شود. برای نمونه، میان حماسه «ماناس» در قرقیزستان و روایت‌های حماسی ایران، از جمله داستان‌های مربوط به رستم، شباهت‌ها و زمینه‌های مشترکی وجود دارد. این پیوندها نشان می‌دهد که میراث فرهنگی خراسان تنها به مرزهای جغرافیایی امروز محدود نیست و می‌تواند زمینه‌ای برای گسترش ارتباطات فرهنگی و معرفی ظرفیت‌های تاریخی ایران باشد.
جایگاه شاهنامه در هویت فرهنگی ایران
وی با تأکید بر جایگاه شاهنامه در هویت فرهنگی ایران افزود: در حوزه‌های تمدنی و تاریخی، مسئولیت ما در خراسان سنگین‌تر است؛ زیرا با نام فردوسی و شاهنامه پیوندی مستقیم داریم. در عین حال، باید بپذیریم که در معرفی و ترویج این میراث در منطقه‌ای که فردوسی در آن جایگاهی ویژه دارد، آن‌گونه که باید عمل نکرده‌ایم. لازم است شاهنامه‌خوانی و آشنایی با داستان‌ها و مفاهیم آن را به مدارس، محلات و فضاهای عمومی ببریم و از ظرفیت شاهنامه‌خوانان و روایتگران برجسته برای احیای این سنت استفاده کنیم.
استاندار خراسان رضوی ادامه داد: در تاجیکستان، امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور این کشور، بنا بر آنچه مطرح شده، دو میلیون نسخه شاهنامه را چاپ و میان خانواده‌ها توزیع کرده است. چنین اقدام‌هایی می‌تواند در تقویت پیوندهای فرهنگی و هویتی نسل‌های مختلف مؤثر باشد. ما نیز باید در سرزمین فردوسی برای آشنایی بیشتر مردم با شاهنامه برنامه‌ریزی کنیم و این کار را به یک مراسم یا مناسبت محدود نکنیم. ایجاد خانه‌های شاهنامه، برگزاری نشست‌های شاهنامه‌خوانی در محلات و استفاده از ظرفیت مدارس و مراکز فرهنگی می‌تواند بخشی از این مسیر باشد.
تاسیس دانشکده هنر در مشهد
مظفری با اشاره به درخواست جمعی از اهالی فرهنگ و هنر برای تأسیس دانشکده هنر در مشهد گفت: در این مراسم، هنرمندان طوماری را با خطی زیبا تهیه کرده و به امضای جمعی از فعالان فرهنگی و هنری رسانده بودند که در آن درخواست ایجاد دانشکده هنر در مشهد مطرح شده بود. من در این زمینه گفت‌وگوی مفصلی با وزیر مربوطه داشتم و ایشان از این پیشنهاد استقبال کردند. نامه این درخواست نیز برای ارسال و پیگیری آماده شده است و امیدواریم زمینه تأسیس دانشکده هنر در دانشگاه فردوسی مشهد فراهم شود.
وی در پایان بر ضرورت تبدیل پیشنهادهای فرهنگی و هنری به برنامه‌های اجرایی تأکید کرد و گفت: باید از ظرفیت انجمن خوشنویسان آغاز کنیم و با همکاری دیگر انجمن‌ها و مجموعه‌های فرهنگی، زمینه فعالیت گسترده‌تر هنرمندان را فراهم آوریم. هدف این است که فضاهای موجود دوباره فعال شوند، آموزش هنر به محیط‌های عمومی و مدارس راه پیدا کند و استعدادهای جوان در سراسر استان شناسایی و حمایت شوند. میراث فرهنگی و هنری زمانی زنده می‌ماند که در زندگی مردم جریان داشته باشد و نسل جدید فرصت پیدا کند آن را بشناسد، بیاموزد و ادامه دهد.
سپس حسین مسگرانی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی اظهار کرد: با توجه به درخواست انجمن خوشنویسان مشهد، فرهنگ‌سراهای شهرداری و مجموعه‌های آموزش‌وپرورش که فضاهایی برای آموزش فرهنگی و هنری دارند، می‌توانند با اختصاص اتاق‌هایی برای برگزاری کلاس‌های خوشنویسی، به حل بخشی از مشکلات این انجمن کمک کنند. همچنین به‌روزرسانی امکانات و حمایت از فعالیت‌های انجمن با همت دستگاه‌های مربوطه قابل پیگیری است و امیدواریم این اقدامات با حمایت و دستور استاندار به نتیجه برسد.
وی افزود: مشهد و خراسان در کنار هرات و نیشابور، از پیشینه و مکتب هنری ارزشمندی برخوردارند و در حوزه‌های خوشنویسی و نگارگری جایگاه ویژه‌ای دارند. برگزاری دوسالانه خوشنویسی ایران و معرفی مکاتب خوشنویسی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به معرفی این ظرفیت‌ها کمک کند. همچنین پیشنهاد برگزاری دوسالانه نگارگری ایران در مشهد ارائه خواهد شد تا با حمایت استانداری، زمینه برگزاری این رویداد در استان فراهم شود.
اتصال هنر خوشنویسی به معماری و صنعت
در ادامه سعید رضادوست، مشاور استاندار و دبیرکل اتاق اندیشه‌ورزی استانداری خراسان رضوی اظهار کرد: در سفر به هرات، دوستان هراتی ما با اشاره به علاقه استاندار خراسان رضوی به فرهنگ و هنر، درخواست داشتند برای تسهیل رفت‌وآمد میان دو کشور، روادید فعالان فرهنگی و هنری حذف شود یا در این زمینه اصلاحاتی صورت گیرد.
همچنین محمدعلی فراستی، رئیس انجمن خوشنویسان مشهد، با اشاره به فعالیت‌های این انجمن اظهار کرد: انجمن خوشنویسان مشهد به لطف هم‌جواری با ولی‌نعمتمان حضرت رضا (ع)، یکی از ارکان خوشنویسی در کشور است. این انجمن در سال گذشته از سوی انجمن خوشنویسان ایران و در میان بیش از ۳۵۰ شعبه در کشور، به‌عنوان انجمن برتر شناخته شد و لوح سپاس و تندیس دریافت کرد. ما در طول سال سه نوبت آزمون در میان‌دوره، پایان‌دوره و تابستان برگزار می‌کنیم و نشست‌های صمیمی و تخصصی و سخنرانی نیز به مناسبت‌های مختلف در برنامه‌های انجمن قرار دارد. جلسات شورا هم هر دو تا سه هفته یک‌بار برگزار می‌شود تا مسائل مهم و روز انجمن مطرح شود و در خدمت هنرمندان و هنرجویان باشیم.
وی افزود: این انجمن ظرفیت بالایی برای تبدیل‌شدن به یک مرکز مطالعاتی و نمایشگاهی دارد، اما تحقق این هدف به ارتقای زیرساخت‌های فیزیکی نیازمند است تا بتوانیم ظرفیت پذیرش هنرمندان و گردشگران را افزایش دهیم. با چالش پیوند میان هنر اصیل و صنعت فرهنگی مواجه هستیم و اگر با حمایت استانداری بتوانیم این هنر را به بخش‌های معماری و صنایع کاربردی استان متصل کنیم، علاوه بر حمایت از درآمدزایی هنرمندان، به ارتقای سطح زیبایی‌شناسی فضاهای عمومی استان نیز کمک خواهیم کرد. به دنبال ایجاد مدل‌های مشارکت مردمی و جذب حمایت‌های ویژه هستیم تا پروژه‌های بزرگ هنری را بدون تحمیل فشار بر بودجه عمومی به انجام برسانیم.
رئیس انجمن خوشنویسان مشهد با اشاره به مشکلات مالی و زیرساختی این انجمن گفت: انجمن نهادی غیردولتی است و بودجه‌ای دریافت نمی‌کند و برای تأمین هزینه‌های فعالیت خود، اتکای زیادی به شهریه و کلاس‌های آموزشی دارد. یکی از مشکلات اصلی ما نداشتن فضای آموزشی ثابت برای برگزاری کلاس‌هاست و ناچاریم از مکان‌های اجاره‌ای استفاده کنیم؛ در نتیجه، بخش قابل‌توجهی از درآمد آموزشی صرف پرداخت اجاره‌بها می‌شود و سهم محدودی برای حق‌التدریس استادان باقی می‌ماند؛ سهمی که با توجه به تجربه و جایگاه این عزیزان تناسب کافی ندارد.
وی افزود: این شرایط، حفظ انگیزه مدرسان و جذب و نگهداشت استادان توانمند را با مشکل مواجه کرده و مانع افزایش تعداد هنرجویان می‌شود. استادان ما تاکنون با عشق به کار، این مسیر سخت و طاقت‌فرسا را با حق‌التدریس بسیار اندک ادامه داده‌اند و همچنان ادامه می‌دهند. همچنین از خوشنویسانی که در شرایط بحرانی کشور به‌صورت خودجوش در خیمه‌های برپاشده به مناسبت‌های مختلف حضور یافتند و برای مردم و ایران نوشتند، قدردانی می‌کنم.
مطالبات انجمن خوشنویسی
فراستی ادامه داد: با توجه به این مسائل، درخواست داریم ساختمانی مستقل در مرکز شهر، ترجیحاً از میان ساختمان‌های مازاد اداری، برای برگزاری کلاس‌های خوشنویسی و فراهم‌کردن فضایی مناسب و پایدار با نشاط اجتماعی و هنری در اختیار انجمن قرار گیرد. همچنین تشکیل کارگروه هنری با حضور نمایندگانی از استانداری، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش‌وپرورش و انجمن خوشنویسان مشهد برای برنامه‌ریزی بلندمدت مناسبت‌هایی همچون اعیاد اسلامی، دهه‌های کرامت و ولایت، ایام محرم و صفر و بزرگداشت مفاخر خراسان بزرگ، برقراری ارتباط با آموزش‌وپرورش برای جذب دانش‌آموزان مقاطع مختلف به آموزش خط تحریری و قلمی، معرفی فعالیت‌ها و کلاس‌های انجمن از طریق رسانه‌های محلی و تبلیغات شهری، حمایت از طراحی و چاپ اقلام تبلیغاتی و محیطی، اختصاص بودجه برای برگزاری جشنواره بزرگ خوشنویسی کشور در خراسان به نام سلطانعلی مشهدی در سال آینده و ساخت سردیس این استاد در محل مجتمع و دیگر فضاهای فرهنگی و هنری مشهد با حمایت مالی استانداری و نظارت کارگروهی تخصصی را خواستاریم. امیدواریم حاصل این بازدید، گامی عملی برای تقویت آموزش خوشنویسی در استان و تداوم حضور نسل جوان در این عرصه باشد.
لازم به ذکر است؛ در حاشیه این آیین از پوستر گرامیداشت هفته خوشنویسی استان و فراخوان نخستین جشنواره ملی خط تحریری رونمایی شد.
نظر شما