خبرگزاری شبستان _ خراسان جنوبی؛ فاطمه رحیم‌زاده- مسجد در فرهنگ اسلامی تنها مکانی برای اقامه نماز و راز و نیاز با پروردگار نیست، بلکه قلب تپنده محله و کانونی برای همدلی، تربیت نسل آینده و گره‌گشایی از مشکلات مردم به شمار می‌رود. هرجا که درهای مسجد به روی کودکان، نوجوانان و جوانان گشوده می‌شود و آنان فرصت نقش‌آفرینی در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی را پیدا می‌کنند، چراغ امید و پویایی در آن محله روشن‌تر می‌شود.
مسجد، این خانه امن الهی، از دیرباز نه‌تنها مأمن دل‌های خسته و سجده‌گاه بندگان خدا، بلکه قلب تپنده محله‌ها و خاستگاه بزرگترین تحولات فرهنگی، اجتماعی و تربیتی بوده است، جایی که نوای دلنشین اذان، جان‌ها را به آرامش دعوت می‌کند و در سایه‌سار معنویت آن، بذر همدلی، نوع‌دوستی و مسئولیت‌پذیری در دل‌ها جوانه می‌زند.
مساجد در فرهنگ غنی اسلامی، فراتر از مکانی برای اقامه نماز، سنگر بصیرت‌افزایی، مدرسه انسان‌سازی و پایگاهی برای گره‌گشایی از مشکلات مردم به شمار می‌روند؛ خانه‌هایی از جنس نور و امید که درهایشان باید همواره به روی نسل‌های مختلف، به‌ویژه نوجوانان و جوانان گشوده باشد تا پیوند ایمان، آگاهی و خدمت به جامعه در آن‌ها معنا پیدا کند.
امروز که جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت سرمایه‌های اجتماعی، تحکیم پیوندهای انسانی و تربیت نسلی مؤمن، آگاه و مسئولیت‌پذیر است، بازگشت به کارکردهای اصیل مسجد ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود.
مسجد تراز اسلامی، مسجدی است که چراغ آن تنها به وقت نماز روشن نمی‌شود، بلکه در تمام لحظات زندگی مردم حضوری اثرگذار دارد؛ از آغوش گرم برای کودکان و نوجوانان و میدان نقش‌آفرینی جوانان گرفته تا پناهگاهی برای نیازمندان، پایگاهی برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری، بستری برای توانمندسازی خانواده‌ها و کانونی برای حل مسائل محله، بی‌تردید هر اندازه مساجد از حصار فعالیت‌های صرفاً عبادی فراتر روند و با بهره‌گیری از ظرفیت امام جماعت، هیئت امنا، کانون‌های فرهنگی هنری و مشارکت مردم به متن زندگی اجتماعی بازگردند، مسیر تحقق مسجد تراز اسلامی و شکل‌گیری محله‌ای پویا، همدل و سرشار از معنویت هموارتر خواهد شد.
در این میان، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد با بهره‌گیری از ظرفیت نسل جوان و مشارکت اهالی، می‌توانند نقش مؤثری در احیای کارکردهای اصیل مسجد ایفا کنند، کارکردهایی که از آموزش قرآن و برگزاری برنامه‌های فرهنگی و هنری تا رسیدگی به نیازمندان، تقویت روحیه همبستگی و مشارکت اجتماعی را دربرمی‌گیرد. کانون فرهنگی هنری شهدای مسجد جامع چاج نیز با اجرای برنامه‌های متنوع تلاش می‌کند مسجد را به پایگاهی پویا برای حضور خانواده‌ها و نقش‌آفرینی نوجوانان و جوانان تبدیل کند.
نرگس چاجی، مدیر کانون فرهنگی هنری شهدای مسجد جامع چاج در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان‌جنوبی اظهار کرد: این کانون با مشارکت و همراهی اهالی روستا، برنامه‌های متنوع فرهنگی، هنری، مذهبی و اجتماعی را برگزار می‌کند و تلاش دارد زمینه حضور بیشتر نوجوانان و جوانان را در مسجد فراهم کند.
وی با بیان اینکه بخش عمده اعضای ثبت‌شده کانون در سامانه بچه‌های مسجد را نوجوانان و جوانان (بالغ بر ۲۰۰ نفر) تشکیل می‌دهند، افزود: حدود ۹۰ درصد اعضای ثبت‌شده کانون از نسل نوجوان و جوان هستند و دختران و پسران نیز در میان اعضا حضور دارند.
تلاش می‌کنیم نوجوانان و جوانان تنها شرکت‌کننده در برنامه‌های مسجد نباشند، بلکه در اجرای فعالیت‌ها نیز مشارکت داشته باشند و مسئولیت‌هایی متناسب با توانایی و علاقه خود برعهده بگیرندمدیر کانون فرهنگی هنری مسجد جامع چاج با تأکید بر ضرورت واگذاری مسئولیت به نسل جوان تصریح کرد: تلاش می‌کنیم نوجوانان و جوانان تنها شرکت‌کننده در برنامه‌های مسجد نباشند، بلکه در اجرای فعالیت‌ها نیز مشارکت داشته باشند و مسئولیت‌هایی متناسب با توانایی و علاقه خود برعهده بگیرند.
وی ادامه داد: مشارکت در برگزاری نمایشگاه‌ها، اجرای برنامه‌های فرهنگی، فعالیت در فضای مجازی و مکبری نماز جماعت از جمله مسئولیت‌هایی است که زمینه حضور و نقش‌آفرینی نوجوانان و جوانان را در مسجد فراهم می‌کند.
مدیر کانون فرهنگی هنری مسجد جامع چاج با اشاره به برنامه‌های اوقات فراغت این کانون گفت: در راستای غنی‌سازی اوقات فراغت کودکان، نوجوانان و جوانان، کلاس‌های مختلف هنری از جمله نقاشی، بافتنی و...برگزار، که با استقبال اعضای کانون همراه است.
چاجی افزود: نمایشگاهی از فعالیت‌ها و آثار هنری اعضا در مسجد برپا می‌شود تا علاوه بر معرفی توانمندی‌های آنان، زمینه تشویق و افزایش انگیزه برای حضور در برنامه‌های فرهنگی و هنری فراهم شود.
وی برپایی اردوهای تفریحی و گردشگری را از دیگر برنامه‌های کانون عنوان کرد و یادآورشد: اردوهایی در باغ‌ها و مناطق اطراف روستا برگزار می‌کنیم و در کنار آن، سفرهای زیارتی و فرهنگی نیز در برنامه‌های کانون قرار دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به اردوی قم در کمتر از یک سال گذشته اشاره کرد.
وی پیاده‌روی و کوهنوردی را از دیگر فعالیت‌های مستمر کانون برشمرد و گفت: برنامه پیاده‌روی بانوان به‌صورت هفتگی، عصرهای سه‌شنبه برگزار می‌شود و فرصتی برای نشاط، تحرک و تقویت ارتباط میان بانوان روستا فراهم می‌کند.
برگزاری دوره‌ها و کلاس‌های آموزش قرآن کریم از برنامه‌های مستمر مسجد است و تلاش داریم کودکان و نوجوانان را از سنین پایین با معارف قرآنی آشنا کنیممدیر کانون فرهنگی هنری مسجد جامع چاج با اشاره به جایگاه برنامه‌های قرآنی در فعالیت‌های این مسجد بیان کرد: برگزاری دوره‌ها و کلاس‌های آموزش قرآن کریم از برنامه‌های مستمر مسجد است و تلاش داریم کودکان و نوجوانان را از سنین پایین با معارف قرآنی آشنا کنیم.
چاجی ادامه داد: علاوه بر برنامه‌های قرآنی، مراسم دعا، محافل مذهبی و آیین‌های ویژه مناسبت‌های ملی و مذهبی، اعیاد و سالروز شهادت ائمه اطهار علیهم‌السلام نیز با مشارکت اهالی در مسجد برگزار می‌شود.
وی با اشاره به برگزاری برنامه‌های مذهبی با حضور اهالی روستا افزود: برنامه‌های مسجد تنها به اعضای کانون محدود نمی‌شود، بلکه خانواده‌ها و دیگر اهالی نیز در مراسم مختلف حضور دارند و همین مشارکت موجب تقویت پیوند میان مسجد و مردم شده است.
بیش از ۲۰۰ شب پرچم‌گردانی با مشارکت اهالی روستا
وی در ادامه با اشاره به برنامه‌های مذهبی و اجتماعی برگزارشده در روستا اظهار کرد: یکی از برنامه‌هایی که با همراهی مردم استمرار دارد، مراسم پرچم‌گردانی است که بیش از ۲۰۰ شب از برگزاری آن می‌گذرد.
مدیر کانون فرهنگی هنری شهدای مسجد جامع چاج افزود: این مراسم هر شب با حضور بانوان و آقایان برگزار می‌شود و شرکت‌کنندگان با حرکت از کنار مسجد به سمت میدان بالای روستا، در این برنامه معنوی حضور پیدا می‌کنند.
چاجی با اشاره به برنامه‌های برگزارشده پس از شهادت رهبر انقلاب گفت: اهالی روستا و اعضای کانون علاوه بر استمرار مراسم پرچم‌گردانی، در اجتماع «جان‌فدا» در بیرجند نیز حضور فعال داشتند و در برگزاری و اجرای برنامه‌های این اجتماع مشارکت کردند.
وی خاطرنشان کرد: حضور مردم در این برنامه‌ها نشان‌دهنده پیوند عمیق اهالی با مسجد و مشارکت آنان در فعالیت‌های مذهبی و اجتماعی است.
کمک‌های مؤمنانه؛ گره‌گشایی بی‌نام‌ونشان از مشکلات نیازمندان
مدیر کانون فرهنگی هنری شهدای مسجد جامع چاج با تأکید بر ضرورت توجه به مشکلات خانواده‌های کم‌برخوردار اظهار کرد: یکی از کارکردهای مهم مسجد، رسیدگی به نیازمندان و حمایت از خانواده‌هایی است که با مشکلات اقتصادی مواجه هستند.
چاجی افزود: در همین راستا با همراهی خیران و افراد نیکوکار، بسته‌های معیشتی شامل اقلام ضروری از جمله برنج، روغن و حبوبات تهیه و میان خانواده‌های نیازمند توزیع می‌کنیم.
چاجی با بیان اینکه ارزش بسته‌های معیشتی توزیع‌شده حدود دو تا دو و نیم میلیون تومان بوده است، گفت: تلاش می‌کنیم این کمک‌ها با حفظ کامل شأن و کرامت خانواده‌ها و به‌صورت محرمانه انجام شود.
وی تأکید کرد: بسیاری از خانواده‌های نیازمند، آبرومند هستند و تمایلی ندارند دیگران از شرایط اقتصادی آنان اطلاع پیدا کنند، به همین دلیل تلاش ما بر این است که کمک‌ها بدون اطلاع دیگران و با رعایت احترام و حفظ آبروی افراد انجام شود.
مدیر کانون فرهنگی هنری مسجد جامع چاج خاطرنشان کرد: هدف از این اقدامات، کمک به رفع بخشی از مشکلات معیشتی خانواده‌ها و تقویت روحیه همدلی و نوع‌دوستی در میان اهالی روستا است.
چاجی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت اقامه نماز جماعت در مسجد جامع چاج گفت: نماز جماعت در این مسجد برقرار است و با وجود نداشتن روحانی مستقر، اهالی تلاش می‌کنند این فریضه الهی تعطیل نشود.
وی با بیان اینکه در پایان هفته و مناسبت‌های ملی، مذهبی یکی از روحانیون بومی برای برگزاری جلسات به روستا می آید، افزود: در وعده‌های مختلف نماز، از جمله نماز صبح، یکی از آقایان نمازگزار پیش‌نماز می‌شود و مردم نماز جماعت را اقامه می‌کنند.
مدیر کانون فرهنگی هنری مسجد جامع چاج با اشاره به حضور نمازگزاران در مسجد اظهار کرد: در نماز جماعت مغرب، گاهی حدود ۴۰ تا ۵۰ نفر از اهالی روستا حضور پیدا می‌کنند که نشان‌دهنده جایگاه مسجد در زندگی مذهبی مردم است.
چاجی با بیان اینکه نبود روحانی مستقر یکی از نیازهای مسجد است، ادامه داد: برای برگزاری برخی مراسم مذهبی، از جمله برنامه‌های ماه محرم و شب‌های شهادت، با مشارکت و کمک مالی مردم از روحانیان دعوت می‌کنیم تا در مسجد حضور پیدا کنند.
وی افزود: همچنین در برخی مناسبت‌ها از ظرفیت روحانیانی که با روستا ارتباط دارند، برای برگزاری مراسم و برنامه‌های مذهبی استفاده می‌شود، اما مسجد در طول سال از حضور روحانی مستقر برخوردار نیست.
مدیر کانون فرهنگی هنری شهدای مسجد جامع چاج با اشاره به ضرورت حرکت مساجد به سمت تحقق مسجد تراز اسلامی بیان کرد: مسجد در گذشته تنها محل اقامه نماز نبود، بلکه بسیاری از امور اجتماعی مردم، مشورت‌ها و برنامه‌های مختلف زندگی در مسجد انجام می‌شد و مردم ارتباط گسترده‌تری با این مکان مقدس داشتند.
چاجی افزود: برای رسیدن به مسجد تراز اسلامی باید تلاش کنیم فعالیت‌های مسجد به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که همه اقشار مردم، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، احساس کنند مسجد متعلق به خودشان است و می‌توانند در اداره امور آن نقش داشته باشند.
وی با تأکید بر اهمیت ارتباط میان نسل‌ها اظهار کرد: گفت‌وگوی بزرگ‌ترها با نوجوانان، توجه به خواسته‌ها و علاقه‌مندی‌های نسل جوان و سپردن مسئولیت‌های مختلف به آنان از راهکارهایی است که می‌تواند زمینه جذب بیشتر جوانان به مسجد را فراهم کند.
وی ادامه داد: وقتی نوجوانی مسئولیت‌های مختلف شامل مکبری، برگزاری یک نمایشگاه، اجرای برنامه فرهنگی یا انجام فعالیتی در فضای مجازی را برعهده می‌گیرد، احساس تعلق بیشتری به مسجد پیدا می‌کند و برای حضور مستمر در این مکان انگیزه بیشتری خواهد داشت.
مدیر کانون فرهنگی هنری شهدای مسجد جامع چاج با اشاره به اهمیت احیای کارکردهای اجتماعی مسجد تصریح کرد: در گذشته بسیاری از مراسم و برنامه‌های مردم، با محوریت مسجد برگزار می‌شد و همین موضوع موجب حضور و ارتباط بیشتر اهالی با مسجد بود.
وی خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم زمینه برگزاری برنامه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و مذهبی را در مسجد فراهم کنیم و هزینه‌های حضور و مشارکت مردم را کاهش دهیم، بدون تردید شاهد افزایش حضور خانواده‌ها و تقویت جایگاه مسجد در زندگی روزمره اهالی خواهیم بود.
چاجی تأکید کرد: مسجد جامع چاج از نظر فضای فیزیکی و امکانات اولیه شرایط مناسبی دارد و تلاش ما این است که با استفاده از ظرفیت موجود، مشارکت اهالی و حضور فعال نوجوانان و جوانان، فعالیت‌های مسجد را گسترش دهیم و این مکان مقدس را بیش از گذشته به محور همدلی، معنویت و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی روستا تبدیل کنیم.
به گفته وی برای رسیدن به مسجد تراز اسلامی، باید نگاه به مسجد از مکانی صرفاً برای اقامه نماز فراتر رود و این خانه الهی به کانونی پویا برای فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، تربیتی و حتی اقتصادی تبدیل شود و تقویت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، جذب نوجوانان و جوانان، شناسایی و پرورش استعدادها، رسیدگی به مشکلات نیازمندان، ترویج سبک زندگی اسلامی، تحکیم بنیان خانواده و بهره‌گیری از ظرفیت بانوان و نخبگان محله از مهم‌ترین گام‌ها در این مسیر است.
بی‌تردید تحقق مسجد تراز اسلامی در گرو پیوند عمیق مسجد با زندگی روزمره مردم است؛ مسجدی که نه‌تنها مأمن عبادت و بندگی، بلکه سنگر امیدآفرینی، گره‌گشایی از مشکلات، تربیت نسل مؤمن و انقلابی و محور تحول و پیشرفت محله باشد.
نظر شما