خبرگزاری شبستان، گروه بین‌الملل، مسجد القدس در محله «قوه‌ملیه»، از توابع منطقه «کارسی» در شهر بالیکسیر، در غرب ترکیه قرار دارد. این مسجد به‌واسطه معماری هشت‌ضلعی، گنبد طلایی و تزئیناتی که از سبک معماری قبةالصخره الهام گرفته‌اند، از دیگر مساجد این منطقه متمایز می‌شود.
نمای بیرونی بنا با جزئیاتی طراحی شده که یادآور یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار تاریخی و مذهبی شهر قدس است. همین ویژگی، بسیاری از بازدیدکنندگان را به گشت‌وگذار در اطراف مسجد و ثبت تصاویر یادگاری در برابر نمای چشمگیر آن ترغیب می‌کند.
ایده ساخت این مسجد از تلاش برای زنده نگه‌داشتن جایگاه دینی و فرهنگی قدس در حافظه جامعه ترکیه شکل گرفت؛ تلاشی که قرار بود به‌جای کلام و روایت، از زبان معماری سخن بگوید.
بنایی که در ۱۶ ماه ساخته شد
ساخت مسجد القدس در آوریل ۲۰۱۸ با مشارکت مالی نیکوکاران ترک آغاز شد. این پروژه با هماهنگی نهادهای دینی محلی و همراهی انجمنی که برای پشتیبانی از ساخت مسجد و امکانات جانبی آن تأسیس شده بود، پیش رفت.
عملیات ساخت بنا حدود ۱۶ ماه طول کشید و مسجد سرانجام در عید قربان سال ۲۰۱۹ به‌طور رسمی به روی نمازگزاران گشوده شد.
بر اساس اظهارات پیشین مسئولان انجمن ناظر بر این پروژه، هدف از ساخت مسجد، زنده نگه‌داشتن یاد قدس و جایگاه مذهبی آن در حافظه جمعی مردم ترکیه بود؛ هدفی که قرار بود با الهام از معماری قبةالصخره و بازآفرینی عناصر شاخص آن در بنایی جدید تحقق یابد.
البته طراحان قصد نداشتند نسخه‌ای مشابه و هم‌اندازه با بنای اصلی بسازند؛ بلکه تلاش کردند مهم‌ترین ویژگی‌های معماری آن را در مقیاسی کوچک‌تر و متناسب با فضای موجود بازآفرینی کنند.
گنبد طلایی و معماری هشت‌ضلعی؛ امضای مسجد القدس
مسجد القدس حدود ۴۰۰ مترمربع مساحت دارد و ارتفاع آن به نزدیک ۱۵٫۶ متر می‌رسد. قطر گنبد بنا حدود ۱۰ متر است و فضای داخلی آن ظرفیت پذیرش نزدیک به ۷۵۰ نمازگزار را دارد.
ویژگی شاخص مسجد، گنبد طلایی‌رنگی است که بر فراز سازه‌ای هشت‌ضلعی قرار گرفته است. ترکیب این فرم معماری با رنگ‌ها و تزئینات به‌کاررفته در نمای داخلی و خارجی، تأثیرپذیری بنا از معماری اسلامی شهر قدس را به‌روشنی نشان می‌دهد.
بازتاب نور خورشید بر سطح طلایی گنبد نیز جلوه بصری ویژه‌ای به مسجد می‌بخشد؛ ویژگی‌ای که آن را به یکی از بناهای جدید و جلب‌توجه‌کننده شهر بالیکسیر تبدیل کرده است.
این مسجد نمونه‌ای از کاربرد معماری برای بازآفرینی خاطره یک مکان تاریخی است؛ بنایی که بدون قرار گرفتن در جغرافیای قدس، تلاش می‌کند بخشی از تصویر و هویت بصری آن شهر را در فضایی دیگر زنده نگه دارد.
قبةالصخره؛ الهام‌بخش معماری مسجدی در ترکیه
قبةالصخره در شهر قدس، یکی از قدیمی‌ترین و برجسته‌ترین آثار معماری اسلامی است که از دوران نخستین حکومت‌های اسلامی به‌جا مانده است. ساخت این بنا به فرمان عبدالملک بن مروان، خلیفه اموی، آغاز شد و در سال ۶۹۱ یا ۶۹۲ میلادی به پایان رسید.
این بنای تاریخی در محوطه مسجدالاقصی قرار دارد و با نقشه هشت‌ضلعی، گنبد طلایی و تزئینات چشمگیرش شناخته می‌شود. گنبد آن به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای بصری شهر قدس تبدیل شده و تصویرش در ذهن بسیاری از مردم جهان با این شهر پیوند خورده است.
قبةالصخره افزون بر اهمیت دینی و تاریخی، جایگاهی برجسته در تاریخ معماری اسلامی دارد. طراحی آن از نمونه‌های شاخص معماری اسلامی آغازین به شمار می‌رود و در طول تاریخ، الهام‌بخش بناهای مذهبی متعددی در نقاط مختلف جهان بوده است.
مسجد القدس در بالیکسیر نیز با اقتباس از عناصر شاخص این اثر تاریخی، تلاش کرده است بخشی از این میراث معماری را در قالب بنایی معاصر بازتاب دهد.
جایی برای عبادت و گردشگری
از زمان افتتاح رسمی، مسجد القدس به مقصدی برای افرادی تبدیل شده است که می‌خواهند معماری متفاوت آن را از نزدیک ببینند، با داستان شکل‌گیری بنا آشنا شوند و در فضای آن به عبادت بپردازند.
این مسجد در کنار کارکرد اصلی خود به‌عنوان مکانی برای نماز، نقشی فرهنگی نیز پیدا کرده است؛ نقشی که در طراحی الهام‌گرفته از قبةالصخره و توجه بازدیدکنندگان به جزئیات معماری آن نمود پیدا می‌کند.
مسجد القدس بالیکسیر را می‌توان نمونه‌ای از پیوند میان معماری و حافظه فرهنگی دانست؛ بنایی که با گنبد طلایی و ساختار هشت‌ضلعی خود، یاد قدس را در بخشی دیگر از جهان زنده نگه می‌دارد و نشان می‌دهد چگونه یک اثر معماری می‌تواند فراتر از کارکرد مذهبی‌اش، حامل معنا، هویت و خاطره یک مکان تاریخی باشد.
نظر شما