به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از یاسوج، امر به معروف و نهی از منکر، اگر از یک تذکر فردی فراتر دیده شود، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های مسئولیت اجتماعی و مشارکت مردم در اصلاح جامعه تبدیل شود که در آن، بی‌تفاوتی جای خود را به احساس مسئولیت، مطالبه‌گری جای خود را به سکوت و نقد مسئولانه جای خود را به تخریب می‌دهد , در چنین نگاهی، مردم، نخبگان، رسانه‌ها و مدیران هرکدام بخشی از مسئولیت ساختن جامعه را برعهده دارند و هیچ‌کس نمی‌تواند نسبت به سرنوشت محیط پیرامون خود بی‌تفاوت باشد.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور از همین زاویه از مسئولیت مردم در برابر یکدیگر و نظارت بر عملکرد مسئولان تا نقش نخبگان در گفتمان‌سازی، وظیفه رسانه در روایت واقعیت‌های جامعه، ضرورت رعایت عدالت و لزوم همراهی مردم و مسئولان برای عبور از مشکلات به این فریضه نگاه می‌کند.
وی معتقد است جامعه‌ای که اعضای آن تنها به بیان مشکلات و ایراد گرفتن بسنده کنند، به مقصد نمی‌رسد؛ زیرا هنر واقعی آن است که افراد در کنار نقد و مطالبه‌گری، برای اصلاح امور نیز دست به دست هم دهند و از نگاه وی، جامعه مطلوب جامعه‌ای است که در آن مردم نسبت به یکدیگر احساس مسئولیت کنند، نخبگان امید و انگیزه ایجاد کنند، مدیران خود را پاسخگو بدانند و رسانه‌ها نیز بتوانند میان جامعه، حاکمیت و میدان عمل ارتباط برقرار کنند.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج به جایگاه امر به معروف و نهی از منکر اشاره و اظهار کرد: موضوع امر به معروف و نهی از منکر، موضوع جدیدی نیست، بلکه یک تکلیف همیشگی مسلمانان بوده و جامعه اسلامی با انجام این تکلیف زنده می‌ماند.
حجت‌الاسلام والمسلمین «محمدحسین طاهری آکردی» با بیان اینکه امر به معروف و نهی از منکر را باید عامل بسیاری از فرایض و زمینه‌ساز حفظ خوبی‌ها و زیبایی‌ها در جامعه دانست، افزود: این موضوع فقط یک مسئله مذهبی نیست، بلکه از نظر عقلانی و اجتماعی نیز اهمیت دارد و انسان نباید نسبت به محیط اطراف خود بی‌تفاوت باشد؛ اگر در جامعه بدی، کجی، اختلاف، تبعیض یا هر آسیب دیگری می‌بیند، نمی‌تواند با گفتن «به من چه» یا «به تو چه» از کنار آن عبور کند.
وی ضمن اشاره به اینکه این مسئولیت از فرد آغاز می‌شود و در خانواده، مدرسه، مسجد، حوزه، محله، محیط کار، شهر، استان و کشور ادامه پیدا می‌کند، ادامه داد: همان‌گونه که در یک چهارراه اگر چراغ راهنمایی وجود داشته باشد و کسی بگوید «به من چه» و مقررات را رعایت نکند، نظم اجتماعی آسیب می‌بیند، در مسائل اجتماعی نیز بی‌تفاوتی می‌تواند زمینه‌ساز فساد و نابسامانی شود.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی با بیان اینکه امر به معروف و نهی از منکر از اصول مهم عملی دین است، بیان کرد: همان‌طور که نماز، روزه و جهاد مورد توجه قرار گرفته‌اند، امر به معروف و نهی از منکر نیز یک اصل اساسی بوده و اگر این فریضه از جامعه حذف شود، حتی ممکن است بسیاری از دیگر ارزش‌ها و فرایض نیز در طول زمان به فراموشی سپرده شوند.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور با اشاره به اینکه در جوامع مختلف نیز مسئولیت اجتماعی مورد توجه قرار گرفته، یادآور شد: در غرب نیز نهادها و سازمان‌هایی برای مسئولیت اجتماعی شکل گرفته‌اند، اما اسلام قرن‌ها پیش بر این موضوع تأکید کرده و مسئولیت را تنها بر عهده یک نهاد یا دستگاه نگذاشته است.
وی اصل هشتم قانون اساسی را مورد اشاره قرار داد و گفت: در این اصل، امر به معروف و نهی از منکر در روابط مردم با یکدیگر، مردم نسبت به دولت و دولت نسبت به مردم مورد توجه قرار گرفته، بنابراین نظارت اجتماعی فقط وظیفه دستگاه‌های دولتی نیست و پلیس، دستگاه قضایی و سایر نهادهای نظارتی وظایف مشخصی دارند، اما مردم نیز در قبال جامعه و مسئولان مسئولیت دارند.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی به نامه امیرالمؤمنین(ع) به مالک اشتر اشاره و تصریح کرد: حاکم باید صدای مردم را بشنود و اگر کسی در جمهوری اسلامی نسبت به یک ضعف یا اشکال انتقاد می‌کند، نباید فوراً وی را مخالف نظام دانست؛ ممکن است این انتقاد از سر دلسوزی، مسئولیت‌پذیری و احساس تکلیف باشد.
وی آیه «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ» را یادآور شد و اظهار کرد: یکی از دلایل خیر بودن امت، دعوت به معروف و نهی از منکر بوده و معروف نیز فقط یک موضوع فردی نیست؛ عدالت یکی از مهم‌ترین مصادیق معروف بوده و عدالت یعنی هر چیزی در جای خود قرار بگیرد و حق کسی تضییع نشود؛ ضمن اینکه عدالت در جامعه، سیاست، فرهنگ، اقتصاد و حتی در روابط فردی باید مورد توجه باشد.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور ادامه داد: وقتی قرار است بودجه‌ای تخصیص پیدا کند، باید بررسی شود که این بودجه بر اساس عدالت توزیع شده یا اینکه به سمت رانت و طبقاتی شدن جامعه رفته و اگر امکانات و امتیازات به شکلی توزیع شود که حق عده‌ای نادیده گرفته شود، این مسئله نیز باید مورد مطالبه قرار گیرد.
وی در ادامه، بر ضرورت قرار گرفتن جامعه و حکومت در مسیر الهی تأکید کرد و گفت: جامعه نباید بر اساس منافع شخصی، خانوادگی یا حزبی اداره شود و اگر قدرت تبدیل به مسئله شخصی شود، ممکن است فرد در تصمیم‌گیری بین منافع عمومی و منافع خانواده یا اطرافیان خود دچار تعارض شود که برای نمونه ممکن است کسی به دلیل اینکه فرزندش خارج از کشور زندگی می‌کند، در برابر یک مسئله مهم کوتاه بیاید.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی افزود: یکی از دلایلی که در نظام اسلامی بر عدالت حاکم جامع‌الشرایط تأکید می‌شود، همین مسئله بوده که حاکم نباید منافع شخصی را بر مصالح عمومی ترجیح دهد؛ زیرا در حکمرانی اسلامی، مسئولیت یک امانت بوده و جایگاه مدیریتی نباید ملک شخصی مدیر تلقی شود.
وی با بیان اینکه امر به معروف و نهی از منکر نباید فقط به موضوعات سطح جامعه محدود شود، اظهار کرد: گاهی تصور می‌شود امر به معروف یعنی فقط درباره حجاب، قیمت کالا یا مصرف آب تذکر بدهیم، در حالی که یکی از مهم‌ترین سطوح امر به معروف، حکمرانی بوده و اگر دولت و مدیران عادلانه عمل کنند، حقوق مردم رعایت شود و بیت‌المال درست مصرف شود، این خود از مهم‌ترین مصادیق معروف است.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور درباره ساختار این ستاد نیز گفت: ستاد یک مجموعه عریض و طویل و صفی نیست که تعداد بسیاری نیروی اجرایی داشته باشد، در استان‌ها نیز تعداد نیروهای دبیرخانه محدود بوده، اما دستگاه‌های مختلف عضو این مجموعه هستند و هرکدام وظایف خود را برعهده دارند.
وی ادامه داد: بر اساس مواد ۱۹ و ۲۰ قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر، دستگاه‌ها باید مسائل فرهنگی و اجتماعی استان را شناسایی، وظایف خود را مشخص کنند و برای حل مسائل وارد عمل شوند و در سطح ملی نیز دستگاه‌هایی مانند وزارت کشور، سازمان صداوسیما، وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، فراجا، بسیج و سپاه، دستگاه قضایی و سایر مجموعه‌ها نقش دارند و در استان نیز معادل‌های استانی آنها مسئولیت دارند.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی خاطرنشان کرد: ستاد نیروی انسانی گسترده و بودجه‌ای که بخواهد همه این امور را خود اجرا کند، ندارد و نقش ستاد بیشتر سیاست‌گذاری، راهبری، هماهنگی و حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر است.
وی افزود: بسیاری از افرادی که در میدان امر به معروف فعالیت می‌کنند، از مردم، بسیج یا سایر مجموعه‌ها هستند و کسی برای تذکر دادن به دیگری از ستاد حقوق نمی‌گیرد که این یک مسئولیت دینی و اجتماعی بوده و ممکن است کسی درباره حجاب تذکر بدهد، فرد دیگری درباره گران‌فروشی گزارش ارائه کند و فرد دیگری یک تخلف اداری را مطرح کند.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور ادامه داد: اگر کسی به دلیل گزارش یک تخلف با مشکل مواجه شود، مثلاً از محل کار خود کنار گذاشته شود یا مورد فشار قرار گیرد، ستاد تلاش می‌کند از وی حمایت کند و در صورت امکان زمینه بازگشت وی را فراهم کند و در کنار این موارد، آموزش، تولید محتوا، فعالیت فرهنگی و رسانه‌ای و گفتمان‌سازی نیز از وظایف مهم ستاد است.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی هدف نهایی این اقدامات را شکل‌گیری جامعه‌ای دانست که در آن قانون‌گریزی، فساد، بی‌تفاوتی، هرج‌ومرج و منفعت‌طلبی شخصی کاهش یابد و گفت: مدیر باید بداند جایگاهی که در اختیار وی قرار گرفته، امانت بوده و نباید با ورود به یک مسئولیت، دوستان و بستگان خود را بر سر کار بیاورد یا تصور کند این جایگاه متعلق به شخص وی است و هرچه مسئولیت بالاتر باشد، ضرورت پاسخگویی و نظارت نیز بیشتر می‌شود.
وی با اشاره به اینکه نظارت بر مدیران فقط به موضوعاتی مانند حجاب محدود نیست، خاطرنشان کرد: باید دید مدیر وظایف قانونی خود را انجام می‌دهد یا نه، با مردم چگونه برخورد می‌کند، خدمات را چگونه ارائه می‌دهد و بیت‌المال چگونه مصرف می‌شود و در موضوع تسهیلات بانکی، امکانات و امتیازات نیز باید عدالت رعایت شود.
این مسئول به ضرورت شکل‌گیری فرهنگ تذکر متقابل اشاره کرد و گفت: اگر مدیری اشتباه کرد، کارمند و زیرمجموعه وی نیز باید بتواند با رعایت چارچوب‌ها به وی تذکر دهد و اگر فردی در جایگاه پایین‌تر اشتباه کرد، مدیر نیز باید وظیفه خود را انجام دهد که این همان نظارت متقابل و مسئولیت اجتماعی است.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور در ادامه با اشاره به تجربه فعالیت نیروهای انتظامی در شرایط سخت، اظهار کرد: در جریان جنگ اخیر، حتی یک کلانتری در تهران تعطیل نشد و نیروهای پلیس برای انجام وظایف خود در شرایط دشوار، از چادرها و خودروها در سطح شهر استفاده کردند؛ بنابراین اگر یک مأمور در شرایط خستگی رفتار نامناسبی انجام داد، نباید به دلیل رفتار یک فرد، تمام مجموعه را متهم کرد.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی افزود: اینکه تمام خدمات و زحمات یک مجموعه را نادیده بگیریم و تنها یک خطا را برجسته کنیم، خود نیازمند اصلاح بوده و ما باید اخلاق مطالبه‌گری را یاد بگیریم؛ زیرا مطالبه‌گری با تخریب تفاوت دارد و برای همین ستاد در زمینه آموزش و تبیین این موضوع نیز برنامه‌هایی دارد.
وی به ویژگی‌های فرهنگی مردم کهگیلویه و بویراحمد اشاره کرد و گفت: این استان دارای بافت سنتی، قومی و مذهبی خاصی بوده و مردم آن نسبت به مسائل فرهنگی و اجتماعی حساسیت دارند، بنابراین در امر به معروف باید اخلاق و روش درست را رعایت کرد.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور با بیان اینکه اگر در جامعه با یک رفتار نادرست مواجه شدیم، نباید بلافاصله فیلم بگیریم و آن را در فضای مجازی منتشر کنیم، ادامه داد: ممکن است اصل اعتراض ما درست باشد، اما روش انجام آن نادرست باشد و خود این شیوه تبدیل به منکر شود که در یک اداره اگر فساد یا تخلفی مشاهده شد، ابتدا باید از مسیر حراست، منابع انسانی، بازرسی، دستگاه‌های امنیتی یا قضایی و سلسله‌مراتب قانونی موضوع را پیگیری کرد و رسانه باید در شرایطی وارد شود که مسیرهای قانونی طی شده و نتیجه‌ای حاصل نشده باشد.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی تصریح کرد: مطالبه‌گری باید با اخلاق، قانون و مسئولیت همراه باشد و نمی‌توان به بهانه امر به معروف، خود مرتکب رفتاری شد که خلاف قانون یا اخلاق است.
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به نامه اخیر سپاه خطاب به مردم، دانشمندان، دانشجویان و رسانه‌های آمریکا، اظهار کرد: امر به معروف و نهی از منکر فقط در سطح داخلی نیست و در سطوح بالاتر حکمرانی نیز می‌تواند مصداق داشته باشد و دعوت به عدالت و ایستادگی در برابر ظلم و هشدار نسبت به همراهی با ظلم، از مصادیق مهم امر به معروف بوده و این همان روحی است که در فرهنگ عاشورا نیز وجود دارد.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور نقش رسانه ملی را در این زمینه مهم دانست و گفت: اگر صداوسیما در معرض حمله قرار می‌گیرد، باید پرسید چرا دشمن برای آن اهمیت قائل است، زیرا صداوسیما می‌تواند بین میدان و خیابان ارتباط برقرار کند و آنچه را در میدان اتفاق می‌افتد برای مردم روایت کند.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی افزود: مردم باید بدانند در نقاط مختلف چه اتفاقی می‌افتد؛ باید بدانند نیروهای حاضر در میدان در چه شرایطی فعالیت می‌کنند، خانواده‌های شهدا چه سختی‌هایی را تحمل کرده‌اند و در مناطق مختلف چه تلاش‌هایی برای دفاع از کشور انجام می‌شود که اگر رسانه این روایت‌ها را منتقل نکند، ممکن است بخش‌هایی از جامعه از آنچه در میدان می‌گذرد بی‌خبر بمانند.
وی به مشکلات اقتصادی مردم اشاره کرد و افزود: وقتی از تاب‌آوری صحبت می‌کنیم، نباید تصور کنیم مردم مشکلات ندارند، همه ما تحت فشار هستیم و مشکلات اقتصادی، گرانی و دشواری‌های زندگی را احساس می‌کنیم و گاهی مجبور هستیم برخی کالاها را نخریم یا از برخی هزینه‌ها صرف‌نظر کنیم، اما سؤال این است که چرا با وجود این مشکلات، مردم همچنان در صحنه حضور دارند؟.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور ادامه داد: از نگاه بنده، مردم می‌دانند فشار و تحریم با هدف ایجاد نارضایتی و خارج کردن مردم از صحنه اعمال می‌شود و اگر مردم از میدان کنار بروند، گروه‌های دیگری می‌توانند جای آنها را بگیرند و انسجام اجتماعی تضعیف شود.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی ضمن تأکید بر وحدت اقوام ایرانی، اظهار کرد: مردم ایران با وجود تفاوت در قومیت، زبان، فرهنگ و سلیقه، یک ملت هستند، ترک، گیلک، فارس، کرد، لر، بختیاری، بلوچ، عرب و دیگر اقوام، همه اجزای یک ملت و یک سرزمین هستند و ممکن است اختلاف سلیقه داشته باشیم، اما این اختلاف سلیقه نباید ما را از یکدیگر جدا کند.
وی به نگاه امام خمینی(ره) و فرهنگ شکل‌گرفته در انقلاب اسلامی اشاره کرد و افزود: حضرت امام(ره) می‌دانست این ملت چگونه تربیت شده و بر وحدت و حفظ ایران تأکید داشت و امروز نیز باید همین نگاه به نسل جوان منتقل شود؛ اینکه ایران متعلق به همه ایرانیان و حفظ انسجام کشور یک مسئولیت عمومی است.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور در ادامه، مسئولیت نخبگان را یادآور شد و بیان کرد: در یکی از جلساتی که با اعضای هیئت علمی دانشگاه داشتم، به استادان عرض کردم که انتظار ما از شما به‌عنوان نخبگان کشور این است که گفتمان ایجاد کنید و در ترویج آن نقش داشته باشید؛ زیرا جوانان ما باید با پیشرفت‌های کشور آشنا شوند، نسبت به آینده امیدوار شوند و نخبگان باید آنان را برای تلاش و ساختن کشور تشویق کنند.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی خاطرنشان کرد: کشور مشکل دارد و باید این مشکلات را دید و درباره آنها حرف زد، اما باید برای حل آنها نیز وارد میدان شد؛ اینکه بنشینیم و بنده یک ایراد بگیرم، شما یک ایراد بگیرید و نفر دیگری هم ایرادی مطرح کند، کار سختی نیست؛ هر کسی می‌تواند ایراد بگیرد، هنر این است که دست به دست هم دهیم و کشور را بسازیم.
وی به این مضمون که «دست به دست هم دهیم به مهر، میهن خویش کنیم آباد» را یادآور شد و گفت: اگر این کار را انجام دهیم، این خود یک معروف بوده و جامعه‌ای شکل می‌گیرد که افراد در آن به یکدیگر کمک می‌کنند تا رشد کنند و چنین جامعه‌ای می‌تواند جامعه منتظر باشد؛ جامعه‌ای که همه در آن تلاش می‌کنند زمینه رشد و تعالی یکدیگر را فراهم کنند.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور افزود: جامعه‌ای که دائماً درگیر اختلاف باشد، همه در آن منفی‌بین و بدبین باشند و افراد دائماً یکدیگر را متهم کنند، جامعه مطلوبی نیست. ما باید با هم مهربان باشیم، یکدیگر را دوست داشته باشیم و دست همدیگر را بگیریم.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی ضمن اشاره دوباره به تجربه دوران کرونا، گفت: در همان دوران کرونا دیدیم که مردم چگونه پای کار آمدند، بسیاری بیکار شده بودند و مشکلات اقتصادی داشتند، اما کمک‌های مؤمنانه شکل گرفت، بخشی از این کمک‌ها از سوی دولت و نظام انجام شد و بخش مهمی نیز توسط خود مردم صورت گرفت و مردم به میدان آمدند و به یکدیگر کمک کردند.
وی ادامه داد: این همان اثر دعوت به خیر است، وقتی دعوت به خیر در جامعه وجود داشته باشد، مردم در شرایط سخت کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و امر به معروف و دعوت به خیر می‌تواند جامعه را در برابر بحران‌ها مقاوم کند.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور به شرایط جنگ و دشواری‌های موجود امروز اشاره کرد و یادآور شد: این بشارت را به مردم می‌دهم که با وجود همه سختی‌ها، از نگاه بنده پیروزی در نهایت متعلق به جبهه‌ای خواهد بود که بر ایمان و مقاومت تکیه دارد، ما سختی کشیده‌ایم و هنوز هم سختی داریم، اما باید بدانیم خداوند می‌خواهد ببیند ما برای رضای او تا چه اندازه تحمل می‌کنیم.
حجت‌الاسلام طاهری آکردی آیه «فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ» را یادآور شد و اظهار کرد: این وعده الهی بوده و بالاترین معروف در عرصه حکمرانی این است که جامعه برای تحقق عدالت اجتماعی و زمینه‌سازی ظهور منجی موعود تلاش کند و ما در این مسیر حرکت می‌کنیم و البته رسیدن به قله آسان نیست.
وی افزود: رسیدن به قله یعنی باید از دامنه و گردنه‌های سخت عبور کرد، ما گردنه‌های بسیاری را پشت سر گذاشته‌ایم و در این مسیر آموخته‌ایم چگونه با سختی‌ها کنار بیاییم و چگونه در کنار هم حرکت کنیم.
سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور گفت: آنچه امروز بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، همین همدلی، مطالبه‌گری مسئولانه، دعوت به خیر، پذیرش نقد، کمک به یکدیگر و تلاش برای ساختن کشور بوده و اگر مردم، مسئولان، نخبگان، رسانه‌ها و مجموعه‌های مختلف هرکدام وظیفه خود را به‌درستی انجام دهند، جامعه می‌تواند در برابر مشکلات و فشارها تاب‌آوری بیشتری پیدا کند و در مسیر عدالت و پیشرفت حرکت کند.
نظر شما