به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، داود زرین‌پور، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مصر، در نشستی پیرامون تحولات اخیر در مصر پس از جنگ ۴۰ روزه، به بررسی موضع‌گیری‌های این کشور در قبال جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران پرداخت.
زرین‌پور با استناد به رصد میدانی و گفت‌وگوهای صورت‌گرفته با شخصیت‌های مصری گفت: در ابتدای جنگ، شاهد همدلی فراگیری در بدنه سیاسی، پارلمان، شخصیت‌های رسانه‌ای و عموم مردم بودیم.
کارشناسان و تحلیلگران مستقل در رسانه‌ها، روایت غالب را مبتنی بر «تجاوز آمریکا و اسرائیل» تعریف می‌کردند و روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای با حساسیت بالا، از ادبیات «دفاع مشروع» برای ایران استفاده می‌کردند.
وی افزود: شبکه‌های اجتماعی مصر نیز مملو از محتوایی بود که به اقدامات آمریکا واکنش نشان می‌داد و پاسخ جمهوری اسلامی ایران را طبیعی می‌دانست. این همدلی در تعاملات روزمره نیز آشکار بود به طوریکه بسیاری از مصری‌ها به محض فهمیدن تابعیت ایرانی افراد، حمایت خود را از مقابله با اسرائیل اعلام می‌کردند.
رایزن فرهنگی کشورمان در مصر ادامه داد: با این حال، این بازه زمانی بسیار محدود بود و با ورود کشورهای حاشیه خلیج فارس به فضای فرهنگی و اجتماعی مصر از طریق فضای مجازی، چرخشی در مهندسی رسانه‌ای و تغییر گفتمان شکل گرفت. تلاش‌هایی صورت گرفت تا روایت «تجاوز آمریکا و اسرائیل» به «تجاوز ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس» تغییر یابد و ایران به عنوان تهدید علیه همسایگان عرب معرفی شود.
زرین‌پور اظهار کرد: به موازات تحولات میدانی، یک فضای رسانه‌ای موازی در مصر شکل گرفت که با بازنشر گسترده محتوای مربوط به جنگ همراه بود. در همین چارچوب، برخی چهره‌های شاخص نظیر عباس شومان و محمدسعید عشماوی موضع‌گیری کردند و تأکید داشتند که این جنگ ربطی به مذهب ندارد و مسئله‌ای مربوط به امت اسلامی است. این مواضع باعث شد نگاه دوگانه شیعه و سنی نتواند در فضای فکری، فرهنگی و رسانه‌ای مصر پیوست شود و عملاً مدیریت شد. روند تحولات رسانه‌ای مصر در قبال جنگ را می‌توان در چند فاز مشخص خلاصه کرد: ابتدا فاز همدلی با ایران شکل گرفت، سپس مهندسی فضای رسانه‌ای برای تغییر این فضا آغاز شد، بیانیه‌های رسمی مهندسی شدند و تلاش برای مدیریت افکار عمومی صورت گرفت؛ در نهایت، با صدور بیانیه شورای گذار رسانه عرب، این نوع نگاه تثبیت شد و وزارتخانه نیز در پایان از این بیانیه حمایت کرد.
زرین‌پور افزود: با این حال، یک شکاف کلیدی میان بدنه اجتماعی مصر و موضع‌گیری‌های رسمی وجود دارد. با وجود تمام تغییرات محسوس در سیاست رسمی، گفتمان رسانه‌ای و مواضع نهادهای دینی، افکار عمومی همچنان تا حد زیادی با ایران همراه ماند.
ظرفیت‌های فرهنگی و روایت درست از ایران
وی خاطرنشان کرد: نکته کلیدی این است که با وجود تغییر قرائت رسمی به سمتی که کشورهای حاشیه خلیج فارس مدنظر داشتند، افکار عمومی مصر همچنان به طور قابل توجهی با جمهوری اسلامی ایران همدل باقی مانده است.
وی افزود: یکی از برجسته‌ترین علل این همراهی، یهودی‌ستیزی در مصر است؛ حتی فراتر از بحث صهیونیستی. در جریان دیدار با جمعی از فرهنگیان مصری، محمد سیف تأکید داشت که در هر خانه و خانواده مصری، شهیدی در مبارزه با رژیم اشغالگر وجود دارد و هرگونه درگیری میان اسرائیل و ایران، آورده‌ای به نفع جمهوری اسلامی ایران دارد و همین مسئله باعث تداوم همدلی می‌شود.
زرین‌پور توضیح داد: میان دولت و رسانه رسمی مصر از یک سو و جامعه مصری از سوی دیگر، ظرفیتی وجود دارد که باید هوشمندانه در فضای فرهنگی مورد استفاده قرار گیرد. در این میان، مسئله «چهره ایران»، «تصویر ایران» و «روایت درست از ایران» همواره باید مورد توجه باشد.
فلسطین؛ قضیه‌ای فراتر از جهان عرب
زرین‌پور با تأکید بر مسئله فلسطین گفت: ما سعی کردیم مسئله فلسطین را بسیار جدی دنبال کنیم و در همین چارچوب، نشستی در مصر به مناسبت ۱۶۸ روز شهادت دانشجویان برگزار شد. کتابی نیز برون‌سپاری شد و در آن جلسه، ۱۷ تن از اسرای آزاده فلسطینی به همراه سفیر فلسطین در مصر حضور یافتند.
وی افزود: بحث فلسطین، مسئله‌ای است که ما به‌شدت بر آن تأکید داریم و آن را یک مسئله عربی نمی‌دانیم و امیدواریم با کمک‌هایی که کشور مصر انجام می‌دهد، به نتیجه برسد.
در پاسخ به صحبت سفیر فلسطین در این نشست گفته شد: «فلسطین قضیه عربی نیست؛ وقف عام امت اسلامی است.» دقیقاً با همین واژه «وقف عام» و «امت اسلامی» تأکید شد که همه امت اسلامی باید پای کار بیایند.
حساسیت بر فضای فکری و نقش دوگانه مصر
وی گفت: باید روی این مسئله بسیار حساسیت به خرج داد؛ اما واقعیت این است که تا مادامی که طرف مقابل رژیم اشغالگر باشد، فضای مصر بیشتر حامی ما است. اما لازم به ذکر است مادامی که ارتباطات صرفاً از طریق دوستان و میانجی‌ها باشد، این همدلی پنهان به موضع‌گیری رسمی تبدیل نمی‌شود. آنچه می‌تواند اثرگذاری واقعی ایجاد کند، ارتباطات مستقیم و نهادی است، نه صرفاً روابط غیررسمی و فردی.
نظر شما