آیت‌الله رجبی: نیازمند عزم همگانی در موضوع نماز هستیم/ باید بین مسجد و مراکز آموزشی ارتباط ایجاد شود

آیت‌الله رجبی عضو خبرگان رهبری در گفتگو با خبرگزاری شبستان در استان قم، با اشاره به جایگاه نماز در منظومه فکری و سیره عملی رهبر شهید اظهار کرد: در سیره ایشان تقید بسیار زیادی به نماز، به‌ویژه نماز اول وقت وجود داشت و همه کسانی که نمازهای ایشان را مشاهده کرده بودند، توجه، خضوع و حضور قلب ایشان را در نماز به‌خوبی به یاد دارند.

وی افزود: در سیره عملی رهبر شهید، هم نماز اول وقت و هم نماز همراه با توجه و حضور قلب جایگاه ویژه‌ای داشت و ایشان نماز را مظهر کامل یاد خدا می‌دانستند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به یکی از تعابیر رهبر شهید درباره نماز تصریح کرد: ایشان معتقد بودند نماز «جان را آزاد می‌کند و جامعه را آباد می‌کند»؛ این تعبیر نشان می‌دهد که نماز از یک سو در عرصه فردی و در آزادسازی جان انسان نقش دارد و از سوی دیگر می‌تواند در عرصه اجتماعی، زمینه آبادانی و اصلاح جامعه را فراهم کند.

وی ادامه داد: در بیانات ایشان آمده است که پیوندهای حیاتی در یک جامعه خوشبخت و خوش‌فرجام، به برکت رواج و اقامه نماز استحکام می‌یابد؛ بنابراین اگر بخواهیم یک جامعه اسلامی از زندگی اجتماعی و سیاسی سالم و پایداری برخوردار باشد، تقویت فرهنگ نماز می‌تواند در استحکام روابط و پیوندهای اجتماعی مؤثر باشد.

نماز؛ عامل تقویت ایمان، امید و اراده در جامعه

آیت‌الله رجبی در ادامه با اشاره به نقش نماز در تحقق نظام دینی مطلوب و تقویت پایداری اجتماعی اظهار کرد: از نگاه رهبر شهید، اگر نماز به‌درستی اقامه شود، اراده‌ها را مستحکم می‌کند، ایمان را عمق می‌بخشد و امید را در دل‌ها زنده نگه می‌دارد.

وی افزود: اگر قرار باشد جامعه‌ای از یک نظام دینی مطلوب برخوردار باشد، مؤلفه‌هایی مانند ایمان عمیق، امید و اراده مستحکم باید در آن وجود داشته باشد و نماز می‌تواند در تقویت این عناصر نقش‌آفرین باشد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به آثار اجتماعی نماز گفت: یکی از مؤثرترین راه‌ها برای کاهش آسیب‌های اجتماعی، ترویج نماز است و از این جهت نماز نقش مهمی در سلامت معنوی و روحی مردم و جامعه دارد.

عضو خبرگان رهبری تصریح کرد: اگر بخواهیم عوامل پایداری حیات سیاسی و اجتماعی جامعه را تقویت کنیم، ایمان عمیق، امید و اراده مستحکم از عناصر اساسی آن هستند و نماز می‌تواند زمینه تقویت این عناصر را فراهم کند.

مسجد تراز اسلامی؛ پایگاه نظام‌سازی اجتماعی

آیت‌الله رجبی در بخش دیگری از سخنان خود به جایگاه مسجد در اندیشه رهبر شهید اشاره کرد و گفت: در سلسله قدرت نرم در نظام اسلامی، نماز یک حلقه بسیار مهم است و مسجد نیز پایگاه مهم فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی به شمار می‌آید.

وی افزود: مسجدی که در تراز اسلامی قرار داشته باشد، می‌تواند در نظام‌سازی اجتماعی، تربیت دینی و شکل‌گیری جامعه تراز نقش بسیار مهمی ایفا کند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ادامه داد: رهبر شهید مسجد را «خانه خدا و خانه مردم» می‌دانستند و این تعبیر نشان‌دهنده پیوند وثیق میان مسجد و مردم است.

وی اظهار کرد: مسجد در نگاه ایشان تنها محل اقامه نماز نیست، بلکه در عرصه‌های علمی، جهاد، مسائل معنوی و حتی تدبیر امور دنیوی مردم نیز می‌تواند نقش‌آفرین باشد.

آیت‌الله رجبی خاطرنشان کرد: در مسجد اسلامی، شور و بهجت عبادت خالص با نشاط زندگی پاک و خردمندی و سلامت درهم می‌آمیزد و فرد و جامعه را به تراز مطلوب نزدیک می‌کند.

وی افزود: از همین رو رهبر شهید مسجد را پایگاه انواع فعالیت‌های اجتماعی می‌دانستند و نگاه ایشان به مسجد، نگاهی جامع و فراتر از یک مکان صرفاً عبادی بود.

صفوف نماز؛ زمینه‌ساز شکل‌گیری فعالیت‌های اجتماعی

وی با اشاره به نقش نماز در بعثت ملت ایران و شکل‌گیری اتحاد اجتماعی گفت: یکی از تعابیر بسیار مهم رهبر شهید این است که «صفوف نماز، صفوف به‌هم‌پیوسته فعالیت‌های اجتماعی پدید می‌آورند».

آیت‌الله رجبی افزود: اگر بخواهیم ملتی در عرصه‌های مختلف اجتماعی حضور مؤثر داشته باشد و اتحاد اجتماعی در جامعه شکل بگیرد و حفظ شود، یکی از راه‌های مهم آن تقویت صفوف نماز جماعت در مساجد است.

وی ادامه داد: هنگامی که مردم در مسجد و در قالب نماز جماعت در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، در یک فضای معنوی و یک عبادت جمعی، ارتباط نزدیک و چهره‌به‌چهره میان آنها شکل می‌گیرد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم گفت: مردم در چنین فضایی یکدیگر را می‌بینند، با هم گفت‌وگو می‌کنند، مشکلات را مطرح می‌کنند و زمینه همکاری و فعالیت اجتماعی فراهم می‌شود.

وی تصریح کرد: چون این ارتباط در یک فضای معنوی و بر محور یک عمل عبادی شکل می‌گیرد، می‌تواند به شکل‌گیری یک اتحاد اجتماعی عمیق منجر شود و از این جهت، صفوف پرشور نماز جماعت در مساجد از ظرفیت مهمی برای شکل‌گیری و تقویت همکاری‌های اجتماعی برخوردار است.

نماز باید در رفتار مدیران و کارگزاران اثر بگذارد

آیت‌الله رجبی در ادامه با اشاره به نقش نماز در معنویت، مسئولیت‌پذیری، کارآمدی و سلامت اخلاقی مدیران و کارگزاران نظام اظهار کرد: نماز مطلوب، نمازی است که در عمل فردی و اجتماعی انسان اثر بگذارد.

وی افزود: نمازی که هیچ تأثیری بر رفتار فردی و اجتماعی انسان نداشته باشد، از آثار مورد انتظار نماز برخوردار نیست؛ بنابراین نماز باید در رفتار کارگزار، مسئول، مدیر، معلم و همه افراد جامعه اثرگذار باشد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ادامه داد: اگر نماز با همان دو ویژگی مهم، یعنی توجه و حضور قلب و اقامه در وقت خود، مورد توجه قرار گیرد، می‌تواند در اعمال فردی و اجتماعی انسان اثر بگذارد و در معنویت، مسئولیت‌پذیری، کارآمدی و سلامت اخلاقی او نقش‌آفرین باشد.

وی با اشاره به جایگاه مسجد در شکل‌گیری همکاری‌های اجتماعی گفت: رهبر شهید، مساجد گرم و پرشور را کانون همکاری در عرصه اجتماعی می‌دانستند و معتقد بودند کانون‌های گرم و پرشور مساجد می‌توانند همکاری‌های اجتماعی را رونق دهند.

آیت‌الله رجبی خاطرنشان کرد: در صدر اسلام، مسجد محل انجام بسیاری از امور اجتماعی بود و در دوران دفاع مقدس نیز مسجد تنها محل اعزام نیرو به جبهه نبود، بلکه در امور معیشتی مردم، کمک‌رسانی، تصمیم‌گیری‌های اجتماعی، فعالیت‌های فرهنگی و رسیدگی به آسیب‌های اجتماعی نیز نقش داشت.

اهتمام ویژه رهبر شهید به نوجوانان و جوانان

وی در ادامه به سیره عملی رهبر شهید در ارتباط با نسل جدید اشاره کرد و گفت: کسانی که ایشان را از طریق تلویزیون یا از نزدیک دیده‌اند، شاهد اهتمام ویژه ایشان به نوجوانان و جوانان بوده‌اند.

آیت‌الله رجبی افزود: ایشان در برخی برنامه‌ها در کنار نوجوانان و جوانان، حتی دختران نوجوان، حضور پیدا می‌کردند و در اقامه نماز جماعت با آنان همراه بودند.

وی با بیان اینکه جوانان و نوجوانان ظرفیت ویژه‌ای برای بهره‌گیری از نماز دارند، اظهار کرد: از نگاه رهبر شهید، دل جوان و نوجوان آمادگی بیشتری برای بهره‌گیری از نماز همراه با توجه، خضوع و خشوع دارد و به همین دلیل باید سرمایه‌گذاری بیشتری برای انس نسل جوان و نوجوان با نماز صورت گیرد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تصریح کرد: اهتمام ایشان به نوجوانان و جوانان، به‌خصوص در عرصه نماز، در سیره عملی ایشان به‌وضوح قابل مشاهده بود.

وی ادامه داد: حضور رهبر شهید در میان نوجوانان و جوانان و برگزاری نماز جماعت با آنان می‌توانست خاطره‌ای ماندگار و اثرگذار در زندگی آنان ایجاد کند و برای همه کسانی که در زمینه اقامه و ترویج نماز فعالیت می‌کنند، درس‌آموز باشد.

آیت‌الله رجبی خاطرنشان کرد: اینکه رهبری با وجود مشغله‌های فراوان و مسئولیت‌های گسترده، برای نوجوانان و جوانان وقت می‌گذاشتند و با آرامش در کنار آنان حضور پیدا می‌کردند، نشان‌دهنده اهمیت ارتباط با نسل جدید و سرمایه‌گذاری تربیتی بر روی آنان است.

نماز و تحقق حیات طیبه در نظام تعلیم و تربیت

وی در ادامه به رابطه نماز و نظام تعلیم و تربیت نسل آینده‌ساز اشاره کرد و گفت: در سیاست‌های کلان تحول نظام آموزش و پرورش، «حیات طیبه» به‌عنوان هدف نظام تعلیم و تربیت معرفی شده است و نماز نیز در زمره مؤلفه‌های تحول تربیتی قرار دارد.

آیت‌الله رجبی افزود: از این منظر، اگر بخواهیم حیات طیبه و نظام تعلیم و تربیت مطلوب را برای نسل آینده محقق کنیم، باید فرهنگ نماز، اقامه نماز و ترویج آن را در جامعه مورد توجه قرار دهیم.

وی تأکید کرد: نماز می‌تواند یکی از عناصر مهم در تربیت نسل آینده باشد و نظام تعلیم و تربیت باید برای تقویت ارتباط دانش‌آموزان با نماز و مسجد برنامه‌ریزی کند.

نقش زنان و خانواده در نهادینه‌سازی فرهنگ نماز

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در ادامه با تشریح جایگاه زن و خانواده در تربیت دینی و نهادینه‌سازی فرهنگ نماز اظهار کرد: همانند بسیاری از مسائل فردی و اجتماعی، عوامل مختلفی در شکل‌گیری و استمرار فرهنگ نماز مؤثر هستند.

وی افزود: پدران و مادران، معلمان، معاشران و دوستان فرزندان و همچنین مقررات و عادات زندگی، همگی در ایجاد علاقه و التزام به نماز نقش دارند.

آیت‌الله رجبی با اشاره به نقش زنان در این عرصه گفت: مادران به‌عنوان بخش مهمی از خانواده، معلمان و مربیان و همچنین خواهران و دختران جوان و نوجوان می‌توانند در تربیت دینی و نهادینه‌سازی فرهنگ نماز نقش مهمی داشته باشند.

وی ادامه داد: در بسیاری از اجتماعات مذهبی و اجتماعی نیز می‌توان نقش خانواده و بانوان را مشاهده کرد؛ خانواده‌ها به‌صورت جمعی در برنامه‌ها حضور پیدا می‌کنند و بانوان در بسیاری از این فعالیت‌ها نقش محوری دارند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تصریح کرد: این مسئله نشان می‌دهد که زن و خانواده در تربیت جامعه دینی و نهادینه‌سازی فرهنگ نماز ظرفیت و نقش قابل توجهی دارند.

چگونه فرهنگ نماز را به‌ویژه در مدارس همگانی کنیم

آیت‌الله رجبی در ادامه به راهکارهای همگانی شدن نماز، به‌ویژه در مدارس، اشاره کرد و گفت: نخستین گام، تبیین ظرفیت‌ها و برکات نماز برای مردم، به‌خصوص نسل جوان و نوجوان است.

وی افزود: انسان هنگامی که فلسفه و آثار یک عمل را به‌خوبی بشناسد، نسبت به آن دلبستگی بیشتری پیدا می‌کند؛ بنابراین باید برای نسل جدید تبیین شود که چرا نماز می‌خواند و نماز چه آثار و برکاتی در زندگی فردی و اجتماعی او دارد.

آیت‌الله رجبی استفاده از ابزارها و مشوق‌های نوین را راهکار دیگری برای ترویج نماز دانست و اظهار کرد: باید ابزارهای نوین و مشوق‌های جدید را برای آموزش و ترویج نماز شناسایی و به‌کارگیری کنیم و در این زمینه نباید متوقف بمانیم.

وی تأکید کرد: هر اندازه ابزارهای جدید و روش‌های جذاب‌تری برای آموزش و ترویج نماز مورد استفاده قرار گیرد، می‌توان انتظار داشت زمینه ارتباط بیشتر نسل جوان و نوجوان با نماز فراهم شود.

خانواده نباید مسئولیت نماز را تنها بر دوش مدرسه بگذارد

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با تأکید بر نقش خانواده در کنار مدرسه گفت: نباید تصور شود که تمام مسئولیت آموزش و ترویج نماز بر عهده مدرسه و مسئولان مدرسه است.

وی افزود: خانواده‌ها باید خود را در این زمینه مسئول بدانند و در کنار مدرسه برای ترویج نماز مشارکت کنند؛ هم در محیط خانه و هم با همکاری مدرسه باید فرزندان را به انس با نماز و به‌ویژه نماز جماعت ترغیب کرد.

آیت‌الله رجبی معلمان و استادان را نیز از عوامل مهم در ترویج نماز دانست و گفت: معلمان و استادان می‌توانند هم با رفتار خود و هم با گفتار خود در ترویج نماز نقش‌آفرین باشند.

وی ادامه داد: هنگامی که معلم و استاد در رفتار خود به نماز اهتمام داشته باشد، رفتار او می‌تواند برای دانش‌آموز و دانشجو الگو باشد و از این طریق نقش تربیتی نماز تقویت شود.


آیت‌الله رجبی در پایان بر ضرورت ایجاد ارتباط میان مسجد و مراکز آموزشی تأکید کرد و گفت: باید میان مسجد و مراکز آموزشی، از دبستان و دبیرستان تا دانشگاه، پیوندی مطلوب، کارشناسانه، حکیمانه و همراه با جاذبه ایجاد شود.

وی افزود: اگر این پیوند به‌درستی برقرار شود، می‌تواند در همگانی شدن فرهنگ نماز، به‌خصوص در میان دانش‌آموزان و نسل جوان، اثرگذار باشد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: برای گسترش فرهنگ نماز، باید مجموعه عوامل مؤثر از خانواده، مدرسه، مسجد، معلم و استاد در کنار یکدیگر قرار گیرند و با استفاده از روش‌های نوین و جذاب، زمینه انس نسل جدید با نماز را فراهم کنند.

وی گفت: نماز زمانی می‌تواند در زندگی فردی و اجتماعی انسان اثر واقعی خود را نشان دهد که با توجه و حضور قلب اقامه شود و از محیط عبادت به رفتار فردی، خانوادگی و اجتماعی انسان امتداد پیدا کند؛ در این صورت مسجد نیز می‌تواند از یک محل صرفاً عبادی به کانونی برای تربیت، معنویت و همکاری‌های اجتماعی تبدیل شود.