خبرگزاری شبستان-مازندران؛ در روزگاری که پیوند دین و زندگی، و گره زدن باورهای عمیق دینی با پویایی اقتصادی و اجتماعی، از مهمترین راهکارهای پایداری کانونهای مساجد به شمار میرود، مساجد به عنوان پایگاههای اصیل مردمی بار دیگر اثبات کردهاند که میتوانند فراتر از محل اقامه جماعت، کانون امیدآفرینی، حل مسئله و تحول در محلات باشند. استان سرسبز چهارمحال و بختیاری با پیشینهای درخشان در کشاورزی، برخورداری از گیاهان دارویی بینظیر و مردمی سختکوش و ریشهدار، بستر مناسبی برای تجلی این الگوهای نوین است. در حاشیه رویداد ملی حل مسئله در اردوگاه شهدای خرماکلا سوادکوه، پای صحبتهای زهرا طاهریان، مدیرکانون فرهنگی هنری توحید مسجد امام صادق(ع) فرخ شهر استان چهارمحال و بختیاریی نشستهایم؛ مدیر توانمندی که از دل ظرفیتهای بومی فرخشهر، الگویی عملیاتی از مسجد کارآفرین، مولد و گرهگشا را به تصویر کشیده است. در ادامه، شرح این گفتوگوی خواندنی را از نظر میگذرانید:
بازتعریف نقش مسجد در عصر حاضر، نه در شعار که در کارآمدی محلهمحور نهفته است؛ این باورِ فعالان کانونی است که توانستهاند با پیوند زدن ظرفیتهای خدادادی زاگرس با دانش گلخانهای و فروش دیجیتال، مساجد فرخشهر را به کانونهایی برای اشتغالزایی و همبستگی اجتماعی بدل کنند. این گزارش، روایتی است از بومیسازی الگوی موفق «حل مسئله مسجد محور» در استان چهارمحال و بختیاری که نشان میدهد چگونه میتوان با تکیه بر مدیریت معتمدان و آموزشهای نوین، مسجد را به موتور محرک اقتصاد محلی و کانون تراز پیشرفت تبدیل کرد.
سرکار خانم طاهریان، ضمن معرفی اجمالی خود و پیشینه فعالیتهایتان در کانون فرهنگی هنری مسجد در استان چهارمحال و بختیاری، بفرمایید ایده گره زدن کارکردهای سنتی مسجد با ظرفیتهای بومی و اقلیمی منطقه از کجا شکل گرفت و در حال حاضر کانون شما با چه مدل اجرایی توانسته مسجد را به کانون امید، حل مسئله و تحول در محله تبدیل کند؟
مسجد همواره در طول تاریخ پناهگاه مردم و کانون حل مسائل محله بوده است. ما نیز در کانون فرهنگی هنری مسجدمان در شهر فرخشهر، تلاش کردیم علاوه بر فعالیتهای مذهبی و تربیتی، به معیشت و پویایی اقتصادی محله کمک کنیم. نقطه آغاز این حرکت، تجمیع ظرفیتهای بومی و هدایت آنها به سمت خودکفایی بود. مدل اجرایی ما مبتنی بر فعالسازی نیروهای کانون و پیوند آنها با تولیدکنندگان خرد محله است؛ به این صورت که با استفاده از اعتبار معنوی مسجد، ظرفیتهای محلی را شناسایی و سازماندهی کرده و در قالب فروشگاه و بسترهای اقتصادی، چرخه تولید تا مصرف را تقویت کردیم تا مسجد به نقطه اتکا و مرکز امیدآفرینی برای اهالی تبدیل شود.
چهارمحال و بختیاری دارای ظرفیتهای کمنظیری در حوزه گیاهان دارویی و محصولات طبیعی است؛ کانون مسجد شما چگونه توانسته این پتانسیلهای بومی را با آموزش و ساماندهی پیوند بزند تا ارزش افزوده آن مستقیماً به سفره خانوادههای منطقه بازگردد؟
یکی از تجارب موفق چند سال اخیر ما، راهاندازی و اداره یک فروشگاه اختصاصی برای محصولات ارگانیک بود که مدیریت و مسئولیت اجرایی آن را به یکی از فعالان کانون واگذار کردیم. در این الگو، محصولات کشاورزی و بهویژه گیاهان دارویی خودرو و پرخاصیت منطقه که توسط اهالی و روستاییان جمعآوری یا تولید میشد، از طریق شبکه مسجد تجمیع و در این فروشگاه بهطور مستقیم به مردم عرضه میشد. این اقدام واسطهها را حذف کرد و درآمد حاصل از فروش گیاهان دارویی و محصولات ارگانیک منطقه را مستقیماً به اقتصاد خانوادهها بازگرداند.
در فرهنگ بختیاری و مناطق زاگرس، پیوندهای طایفهای و همبستگی اجتماعی جایگاه ویژهای دارد؛ شما در کانون مسجد چگونه از ظرفیتهای اجتماعی و بزرگان برای حل مسائل محلی و همگرایی اهالی بهره بردهاید؟
نکتهای که لازم است توضیح دهم بافت جمعیتی استان ماست؛ نام استان ما مرکب از «چهارمحال» و «بختیاری» است و تمامی ساکنان استان، بختیاری نیستند. اهالی شهر ما، فرخشهر، بیشتر فارسزبان هستند و اگرچه برادران و خواهران بختیاری نیز در کنار ما زندگی میکنند، اما ساختار شهری ما لزوماً عشیرهای و طایفهای نیست. با این وجود، به دلیل بافت جمعیتی منسجم فرخشهر، از ظرفیت بزرگان و ریشسفیدان خاندانها که نفوذ کلام و مقبولیت عمومی دارند به بهترین شکل استفاده کردهایم. ما این چهرههای خوشنام را به عنوان ارکان مسجد و معتمدین محله پای کار آوردیم؛ معتمدانی که حضورشان در حل مسائل و تعارضات محلی، گرهگشایی از مشکلات نیازمندان و تقویت سرمایه اجتماعی محله بسیار کارگشا و تأثیرگذار بوده است.
یکی از موانع اصلی مناطق غیرمرکزی، دوری از بازارهای بزرگ مصرف است؛ کانون شما چه برنامهای برای آموزش مهارتهای نوین (نظیر فروش اینترنتی و بازاریابی در فضای مجازی) و نمایشگاههای محلی داشته است؟
برای حل مسئله بازار و توزیع محصولات، دو رویکرد موازی را دنبال کردیم؛ از یک طرف، با پیوستن به پروژههای آموزشی استانی نظیر پروژه رسانهای مساجد (قافله نور)، زمینه توانمندسازی بچههای مسجد فراهم شد. ما نیز در کانون اقدام به برگزاری کارگاههای آموزشی برای اهالی و تولیدکنندگان کردیم تا شیوه راهاندازی و مدیریت فروشگاههای اینترنتی را بیاموزند و محصولات خانگی و محلی خود را بدون واسطه در بستر فضای مجازی به فروش برسانند. از طرف دیگر، برای اتصال مستقیم تولیدکننده به خریدار در داخل شهر، اقدام به برپایی نمایشگاههای ادواری و فصلی در سطح محله کردیم که خوشبختانه با استقبال بسیار خوبی روبرو شد و فرصت مطلوبی برای بازاریابی محصولات خانگی ایجادکرد.
رویداد ملی حل مسئله در اردوگاه شهدای خرماکلای سوادکوه، تجلی موفق تلفیق کشاورزی مدرن و مسجد است؛ با توجه به تفاوتهای اقلیمی مازندران و چهارمحال و بختیاری، مهمترین ایده یا ابزاری که از این رویداد برای بومیسازی و پیادهسازی در کانونهای استان خود دریافت کردید چیست؟
اگرچه تنوع اقلیمی و نوع گیاهانی که در استان چهارمحال و بختیاری قابل کشت هستند با شرایط پرباران مازندران تفاوت دارد و استان ما نیز در سالهای اخیر با چالشهای کمآبی مواجه بوده، اما کشاورزی شغل آبا و اجدادی مردم دیار ماست و پتانسیل کشت گلخانهای در آن فوقالعاده بالاست. پیش از این، جمعی از برادران مسجد ما برای تأمین هزینههای برنامههای فرهنگی و ایجاد اشتغال برای نوجوانان، یک گلخانه راهاندازی کرده بودند که در آن محصولاتی نظیر خیار، گوجهفرنگی و فلفلدلمهای تولید میشود. اما مهمترین دستاورد و ایدهای که از الگوی موفق خرماکلا گرفتیم، لزوم توسعه شبکهای این الگو است. برنامه ما این است که کشت گلخانهای وابسته به مساجد را تکثیر کنیم و با مشارکت سایر مساجد و کانونهای شهر فرخشهر، مجتمعهای گلخانهای جدیدی ایجاد نماییم تا از این طریق، مساجد به درآمدزایی پایدار دست یافته و زمینه کارآفرینی و مهارتآموزی برای نسل جوان بیش از پیش فراهم شود.
نظر شما