به گزارش خبرگزاری شبستان، سید عباس صالحی در گفتوگوی زنده تصویری با مسکو در برنامه «جهان امروز» درباره رویدادهای فرهنگی در حال برگزاری در روسیه، صحبت کرد. در ادامه مشروح این گپوگفت از نظر میگذرد:
درباره رویدادی که در روسیه در حال برگزاری است و البته فردا یک افتتاح رسمی هم این رویداد فرهنگی دارد، برای ما بفرمایید.
صالحی: این اتفاق ویژهای که رقم خورد و هنرمندانی که در این رویداد حاضر هستند. هفته فرهنگی ایران در روسیه؛ پاسخ متقابلی است به حضور هنرمندان روسیه در تهران که سال گذشته داشتند و امسال میزبان هنرمندان ما؛ وزارت فرهنگ دولت فدراسیون روسیه است. کاروان ۱۶۸ هنرمند ایرانی که یادآور شهدای مدرسه میناب هستند، کمک میکند به اینکه بر خلاف اینکه ما در جنگ تحمیلی رمضان بودیم و ادامه آن همچنان شبه آن برقرار است، اما فضای زندگی و هنر جاری است و هنرمندان، سفیران ملت ایران در این فضا هستند. هفته فرهنگی ایران در روسیه، همانطور که اشاره کردید در چهار شهر برگزار میشود، هم از نظر تنوع مضمونی ما در فضای این هفته فرهنگی، البته بیشتر از یک هفته است؛ ۱۰ تا ۱۲ روز طول میکشد، در فضای موسیقی؛ ارکستر ملی موسیقی ایران حضور دارند. در مرکز معروف مسکو؛ بالشویتئاتر که یکی از مکانهای خاطرهبرانگیز برای اجراهای بزرگ است، این اجرا صورت میگیرد و البته در چند شهر دیگر. در حوزه هنرهای تجسمی، ما در ۹ شاخه نمایشگاه داریم. در صنایع دستی؛ حدود ۱۳ عنوان و شاخه هنرمندان ما شرکت کردند. در بخش هنرهای نمایشی و تصویری در تئاتر، سینما، بازیهای ویدیویی و پویانمایی حضور دارند، در حوزه فرهنگ و ادب در بخش نسخ خطی، کتابخانهها، شعر، ادبیات داستانی و زبان فارسی ما برنامههایی را داریم، هفته فیلم در سنپترزبورگ با ۱۴ فیلم برگزار شد. همچنین، هفته دوستی کودک و نوجوان را در همین ایام داریم. از یک طرف شهرهای متعددی در این رویداد حضور دارند و منحصر به پایتخت نیست و هم از طرف دیگر اینکه مکانهای قابل توجهی را ما در این گفتوگوها و فضاهای فرهنگی داریم.
چه شد که به این جمعبندی رسیدید و این اقدام بهطور ویژهتر نسبت به هفتههای فرهنگی که ما تا حالا دیده بودیم، برگزار شد؟
صالحی: به نظر میآمد که دو تا سه نکته در این قضیه دخالت داشتند؛ یک نکته هم که اشاره کردیم، زمان مسأله بود، اینکه ما در یک وضع پساجنگ؛ اینکه ایران و هنر ایرانی زنده است، در وضع سخت بالندهتر میشود، این نیست که یک فتور و ضعف و فترتی، روی دهد. خود این زمان برای ما اهمیت داشت که پر و پیمانتر شرکت کنیم. نکته دوم هم فضای خود روسیه است؛ به نظر ما، روسیه یک فرصت قابل توجه در دیپلماسی فرهنگی و اجتماعی ما است. سیاست رویکرد توجه به کشورهای همسایه، توجهی بوده که رهبر شهید انقلاب ما و خلف صالح ایشان، مقام معظم رهبری در پیامهای مختلف بر آن تأکید داشتهاند. در کشورهای همسایه ما، پهناورترین کشور، روسیه است با بیش از ۱۷ میلیون کیلومتر مربع، از لحاظ جمعیتی هم گرچه پس از پاکستان از لحاظ جمعیت با حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ میلیون جمعیت است، اما جمعیت روسزبان ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون، یک جامعه اینچنینی را در مخاطب خودمان داریم، از طرف دیگر تعاملهای فرهنگی ـ هنری که ما با روسیه در سدههای مختلف داشتیم، قابل توجه است.
در همین نمایشگاه مجازی امسال کتاب ما، کتاب مرگ ایوان ایلیچ تولستوی، دومین کتاب پرفروش بود. همینطور آثاری که از نویسندگان روس در ایران عرضه میشود و از آن طرف، شاعران و نویسندگان ایرانی که در روسیه مطرح هستند، قابل توجه است. در هنرهای دیگر؛ در سینما، باز معادلههای قابل توجهی با هم داریم؛ هم سینمای ایران و هم روسیه دارای دو سبکی هستند که با هم تعامل بسیار داشتهاند. همچنین موافقتنامههای فرهنگی که بین ایران و روسیه بهطور پیوسته مبادله شده و آخرین آن، معاهده راهبردی سال ۲۰۲۵ که دو رئیس جمهور امضا کردند؛ بخشی در حوزه فرهنگ است و همینطور مسلمانان روسیه، ۱۰ درصد جمعیت این کشور هستند که یک رابطه و علقه دینی را با ایران ایجاد میکند و نکتههای دیگر؛ بنابر این، روسیه به نظر میآمد و در واقع اینطور است، بهخصوص در وضعی که ما در فضای تحریم و جنگ قرار داشتیم، یک محیط بسیار قابل توجه، هم برای ارتباطهای فرهنگی و هم اقتصاد و هنر میتواند بخشی از روابط فرهنگی و اقتصادی صنایع خلاق ما را جدیتر پیش ببرد؛ از این جهت به نظر آمد که امسال با یک قوت بیشتر حضور پیدا کنیم و البته این تازه آغاز راه است.
حالا چند روزی را به نوعی میتوان گفت از افتتاح غیر رسمی هفته فرهنگی روسیه گذراندیم، اما دوشنبه به شکل رسمیتر این برنامه قرار است در مسکو افتتاح شود. درباره برنامههای دوشنبه به ما اطلاع بدهید؟
صالحی: البته به نحوی، پیشمقدمههای این روزهای فرهنگی آغاز شده، اما دوشنبه به شکل رسمی در مسکو انجام میشود؛ دو برنامه اصلی را داریم؛ یکی افتتاح نمایشگاه فرهنگی و هنری ایران در مسکو است که بعدازظهر انجام میشود و دیگری هم اجرای موسیقی در مجموعه عظیم بالشویتئاتر مسکو است؛ سالن مشهور هم در مسکو، هم در روسیه و هم به نحوی خاطرهساز برای خیلی از هنرمندان جهان و رویدادهایی که در این سالن بوده؛ فردا این دو برنامه اصلی است، البته برنامههای دیگری هم مجموعههای مختلف ما در سطح شهر دارند، خود من یک نشستی را در دانشگاه مسکو دارم و با دانشجویان این دانشگاه مسکو صحبت میکنیم. برنامههای متراکمی را انشاءالله داریم که درباره آن صحبت خواهیم کرد.
در صحبتهای خود اشاره کردید به اینکه گرد آمدیم به نام ایران و برای ایران؛ این حضور چقدر برای اعتلای نام ایران و شناساندن آن در این زمانه به دنیا میتواند مهم و مؤثر باشد؟
صالحی: من بارها این تعبیر را به کار بردم که به نظر من، تاریخ و تمدن هزاران ساله ما یک روح و کالبدی دارد و روح این تمدن هزار ساله، فرهنگ و هنر ایران است. این کالبد ممکن است رنگها و سختافزارهای مختلف پیدا کرده، اما آنچه رشته پیوستگی این تمدن را در هزاران سال ایجاد کرده، فرهنگ و هنر ایرانی است. وقتی ما در این وضع که جهان به ایران متوجه است و میبینیم هم در فضای سازمان ملل، هم در مجامع جهانی، هم در فضای رسانههای جهان، هم در فضای آزادیخواهان و آزاد اندیشان جهان، ایران مطرح است، آن خط ارتباطی و کانون اصلی که میتواند ارتباط را پدید بیاورد، آن حوزه فرهنگ و هنر است؛ به نظر میآید که حضور عزیزان ما در رشتههای مختلفی که عرض کردم، فرصتی ایجاد میکند که هم مردم روسیه و همه آنان که از طریق تاریخ، هنر ایرانی را میبینند، با روح و معنای تمدن ایرانی آشناتر و نزدیکتر شوند.
دوازدهمین مجمع بینالمللی فرهنگهای متحد در سنپترزبورگ برگزار شد با حضور مقامها و شخصیتهای تأثیرگذار فرهنگ و هنر و ۷۰ کشور، میدانم رئیسجمهور روسیه آقای پوتین هم شرکت داشته و نکتههایی را گفته درباره اینکه فرهنگ میتواند پل ارتباطی باشد در وضع تحریم و مناقشه؛ نگاه شما به این دیدگاه چیست؟
صالحی: مجمع فرهنگهای متحد، دوازدهمین دوره خود را برگزار کرد که به خودی خود، این توالی و تداوم آن نشاندهنده این است که در نگاه دولتمردان روسیه و شخص رئیس جمهور این کشور، فرهنگ جایگاهی دارد که در استمرار این برنامه به چشم میخورد و اهمیت حوزه فرهنگ را خود همین به مقدار زیادی در فضای سیاستگذاری حکمرانی روسیه نشان میدهد. خوب سخن ایشان، سخن قابل توجهی است که سیاست و اقتصاد، حوزههایی هستند که میتوانند فراز و نشیب داشته باشند، اما آنچه پایدار است، حوزه فرهنگ هست و از این راه، روابط ملتها تداوم مییابد. کشورهایی که زیر فشار جنگ و تحریم قرار میگیرند، ممکن است که روابط سیاسی و اقتصادی آنها گرفتار اختلال شود، اما فرهنگ مثل یک آب روان است که سنگ را میشکافد و جلو میرود؛ قطره قطره، حرکت و راه خود را باز میکند و چیزی مانع حرکت، جریان و سیلان آن نخواهد شد. فرهنگ چنین جایگاهی را داد و بهطبع، برای کشورهایی مثل ایران که در فضای تحریمها و تهاجمهای ظالمانه قرار گرفتهاند، راه تنفس و ارتباط و بقا، حوزه فرهنگ و هنر است که بخشهای دیگر را هم میتواند زندهتر کند. به نظر میآید که برای ایران و همه ملتهایی که از یک فرهنگ و تمدن کهن برخوردارند، تشدید فشارهای اقتصادی و نظامی مانع نمیشود که آنان را از مسیر خود، باز بدارد. تجربه نزدیک به ۵۰ سال انقلاب اسلامی، این را نشان داده و در یک سال و نیم اخیر هم بهطور روشنتری، آن را نمایان کرده است.
روز دوشنبه قرار است که ارکستر ملی ما قطعهای اجرا کند به نام ایران استوار؛ آنطور که من صحبت میکردم با رهبر ارکستر، اشاره کردند که با توجه به همه آنچه روی داده، بعد از جنگ ۱۲ روزه و بعد از جنگ رمضان و شهدایی که تقدیم شد و شهدایی که از دست دادیم، این کار انجام شده، اما اسم آن به نظر من اسم خیلی ویژه و خوبی بوده که انتخاب شده است؛ چقدر هفته فرهنگی ایران در روسیه، ایران استوار را هم میخواهد تصویر کند؟
صالحی: ببینید در وضعی که تصور دشمنان ایران، این بود که اگر به ایران حمله کنند، در چند روز طومار ایران را به هم میپیچند، اینکه نهتنها آن روی نداد، بلکه ملت مبعوثشده در میدانها و خیابانها حضور پیدا کردند، نیروهای نظامی قهرمان ما، ارتش و سپاه پاسداران، پایدار ماندند، نظام خدمترسانی، حکمرانی و دولت کشور توانست آنچه بر عهده او بود، ادامه دهد و از این طرف هم آن بخشهایی که به عنوان نخبه و خواست جامعه تلقی میشوند که خیلی وقتها تصور میشود که آن بخش نخبه و خاص در این مواقع عقبنشینی میکند و حداقل همراهی نمیکند، اما میبینیم هنرمندان ایران عزیز ما هم در جنگ ۱۲ روزه، هم در جنگ تحمیلی رمضان و پس از آن، چنین حضور یافتهاند در همراهی ملت و همگامی با مردم، این ایران استوار، ایرانی است که این چند ضلع را با هم دارد؛ مردم قهرمان، نیروهای نظامی و انتظامی قهرمان، قدرت خدمت و اداری با حکمرانی قهرمان و نیروهای نخبه قهرمان که از مردم فاصله نمیگیرند. هنرمندان در برنامه هفته فرهنگی روسیه در ایران که دعوت کردیم هم آمدند. هر کس که قرار بود بیاید، آمد. هیچ استنکافی نبود. شرایط کشور را هم میبینیم که خاص است در حمل و نقل، ارتباطها و سختیهایی که وجود دارد در تصور تهدیدها، اما وقتی پای ایران به میان میآید، هیچکس احساس ضعف و عقبنشینی نمیکند. هر کس به سهم خود، گامی را به جلو برمیدارد. این همان ایران استوار است.
میدانم که دیدارهایی هم با وزیر فرهنگ روسیه داشتید و هم با معاون نخستوزیر این کشور؛ درباره این دیدارها هم به ما میگویید؟
صالحی: دیدارهایی بود و برخی از این دیدارها هنوز ادامه دارد. نشستی که با وزیر فرهنگ روسیه داشتیم، بیشتر کاری بود. در کمیسیون (گروه) فرهنگی وزارت فرهنگ ایران و وزارت فرهنگ روسیه، حدود یک ساعت و نیم نشست داشتیم. کارگروههای زیرمجموعه، پیشنهادهای خوبی را ارائه کردهاند به نشست که به عنوان مبنای کار آینده ما قرار گیرد و موضوعهای قابل توجهی در پیشنهادهای کارگروهها بود؛ همانطور که مطلع هستید، سند و تفاهمنامه تولیدهای مشترک سینمایی ایران و روسیه امضا شد، سندی که مدتی گفتوگوهایی بوده و مقدمههای آن گذرانده شد، خود این میتواند بسیار کمک کند به مسیری که در حوزه سینما، هم در تولید و هم بازار آن داریم. فرایند دقیقی برای موضوعهای بعدی آن گذرانده شد و نکتههای دیگری که در گفتوگو با وزیر فرهنگ روسیه داشتیم در حاشیه نشست فرهنگهای متحد و با معاون نخستوزیر روسیه، گفتوگوهایی صورت گرفت، بهویژه اینکه چگونه میتوانیم فرهنگ و هنر را به عنوان پل ارتباطی قدیم دو کشور قرار دهیم و البته ایشان در کنار بحثهای کاری، نگاه مثبتی به مقاومت ملت ایران داشتند.
نظر شما