به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، حجتالاسلام محمدحسن زنجیری، استادیار دانشگاه بیرجند، در میز دانشگاهیان و مردم با موضوع «سلسله جلسات سیره مبارکه نبوی» که در حاشیه تجمع خیابان معلم بیرجند برگزار شد، با اشاره به جایگاه پیامبر اکرم(ص) در قرآن کریم، اظهار کرد: خداوند متعال در قرآن کریم از پیامبر عظیمالشأن اسلام دفاع کرده و ایشان را بر صراط مستقیم معرفی میکند و از مسلمانان خواسته است که پیامبر(ص) را به عنوان الگو و اسوه زندگی خود قرار دهند.
وی با بیان اینکه سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) مجموعهای از روشهای عملی و علمی برای زندگی انسان است، افزود: با بررسی سیره اهل بیت(ع) و پیامبر اکرم(ص) میتوان به خطوط کلی و اصولی دست یافت که انسان میتواند آنها را به عنوان زاد و توشه زندگی خود قرار دهد.
حجت الاسلام زنجیری ادامه داد: سیره علمی شامل معارف و مطالبی است که پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) بیان کردهاند و وقتی میبینیم موضوعی در سخنان آنان به شکلهای مختلف و مکرر مورد تأکید قرار گرفته، نشاندهنده اهمیت آن موضوع در زندگی انسان است.
وی با اشاره به روایت امام حسین(ع) درباره سیره پیامبر اکرم(ص) گفت: امام حسین(ع) درباره رفتار پیامبر(ص) در محیط خانه، ارتباط با خانواده و نحوه معاشرت ایشان با مردم از امیرالمؤمنین(ع) سؤال کردند و حضرت نیز جزئیات رفتار پیامبر(ص) را برای ایشان بیان کردند.
استادیار دانشگاه بیرجند با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) در هنگام ورود به خانه، زمان خود را به سه بخش تقسیم میکردند، گفت: بخشی از زمان حضرت برای ارتباط با خدا، بخشی برای خانواده و بخشی نیز برای امور شخصی اختصاص داشت و حتی از بخش شخصی نیز اگر فردی برای انجام کاری مراجعه میکرد، پیامبر(ص) او را میپذیرفت و مشکلش را پیگیری میکرد.
وی تصریح کرد: این رفتار پیامبر(ص) یک درس مهم درباره مدیریت زمان و مدیریت رفتار در محیط خانواده است؛ زیرا مدیریت زمان با مدیریت رفتار پیوند دارد و اگر انسان نتواند رفتار خود را مدیریت کند، در مدیریت زمان نیز موفق نخواهد بود.
حجت الاسلام زنجیری با تأکید بر اینکه تقسیم زمان پیامبر(ص) به معنای تقسیم مساوی نبود، بیان کرد: پیامبر(ص) در عین توجه به عبادت و ارتباط با خدا، نسبت به وظایف خانوادگی نیز غافل نبودند و این جامعیت در سیره پیامبر(ص) اهمیت فراوانی دارد.
وی با اشاره به اهتمام پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) به عبادت، نماز و مناجات، افزود: یکی از ویژگیهای سیره اهل بیت(ع)، عشق و انس با عبادت است و در روایات نیز بر اهمیت شبزندهداری و عبادت به عنوان وسیلهای برای تقرب به خداوند تأکید شده است.
خانواده نباید به خوابگاه تبدیل شود
استادیار دانشگاه بیرجند با تأکید بر ضرورت توجه به خانواده، اظهار کرد: برخی افراد بهویژه کسانی که مسئولیتهای فرهنگی و اجتماعی دارند، به دلیل مشغله فراوان ممکن است از رسیدگی به خانواده غافل شوند؛ در حالی که این غفلت میتواند آثار و آسیبهایی برای خانواده به دنبال داشته باشد.
حجت الاسلام زنجیری با بیان اینکه خانواده باید کانون گرم عاطفه و محبت باشد، افزود: نباید خانواده به محلی شبیه خوابگاه تبدیل شود که اعضای آن فقط برای استراحت به آن مراجعه کنند. محیط خانواده باید سرشار از محبت، عاطفه و توجه متقابل باشد.
وی چهار محور را در رسیدگی به خانواده مورد توجه قرار داد و گفت: نخستین وظیفه، توجه به امور دنیوی، معیشتی و مادی اعضای خانواده است که در این زمینه باید از افراط و تفریط پرهیز کرد؛ افراط ممکن است انسان را به اسراف، تجملگرایی و تبذیر بکشاند و تفریط نیز میتواند موجب سختگیری و ایجاد نارضایتی در خانواده شود.
حجت الاسلام زنجیری، دومین وظیفه را توجه به تربیت دینی و مذهبی خانواده عنوان کرد و افزود: مسئولیت نخست تربیت دینی فرزندان بر عهده پدر و مادر است و نباید والدین به دلیل وجود مدرسه، مراکز فرهنگی و دیگر متولیان تربیتی، از این مسئولیت غافل شوند.
مسجد؛ بستری برای تربیت دینی نسل جوان
وی با بیان اینکه پیوند فرزندان با مسجد یکی از راههای تقویت تربیت دینی است، گفت: وقتی نوجوان و جوان با مسجد، مؤمنان و نمازگزاران ارتباط برقرار میکند، به تدریج با آموزههای دینی و مذهبی انس میگیرد و حضور در جمع مؤمنان میتواند احساس تعلق و هویت دینی را در او تقویت کند.
استادیار دانشگاه بیرجند ادامه داد: نوجوان اگر با محیطهای دینی و جمع مؤمنان ارتباط نداشته باشد، در جامعه با الگوها و سبکهای مختلف مواجه میشود و ممکن است احساس کند در اقلیت قرار دارد؛ بنابراین پیوند دادن نسل نوجوان و جوان با مسجد باید از دوران کودکی و نوجوانی مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر اینکه این وظیفه فقط نسبت به فرزندان خود انسان نیست، افزود: حتی اگر فرزندان انسان بزرگ شده باشند، نوهها، فرزندان همسایه، دانشآموزان و دیگر کودکان و نوجوانان جامعه نیز میتوانند در دایره مسئولیت تربیتی ما قرار بگیرند.
حجت الاسلام زنجیری، ارتباط با قرآن را دومین محور مهم تربیت دینی دانست و گفت: اگر بتوانیم فرزندان خود را با قرآن مأنوس کنیم، آنها را به یک سرمایه ارزشمند متصل کردهایم؛ البته ارتباط با قرآن دارای مراتب مختلفی از تلاوت و فهم گرفته تا عمل و ترویج آموزههای آن است.
وی تصریح کرد: آموزش و انس با قرآن باید از دوران کودکی و نوجوانی آغاز شود و نباید اهمیت تلاوت قرآن را نادیده گرفت. فهم قرآن بسیار مهم است، اما تلاوت قرآن نیز جایگاه ویژهای در سیره پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) دارد و میتواند منشأ برکت در زندگی باشد.
ارتباط نوجوان با عالم دینی از نیازهای تربیتی است
استادیار دانشگاه بیرجند، پیوند نوجوان و جوان با یک عالم دینی را سومین محور تربیت دینی دانست و اظهار کرد: بسیار مهم است که فرزند انسان با یک عالم دینی ارتباط داشته باشد تا اگر پرسش یا مسئلهای داشت که نمیتوانست با پدر و مادر خود مطرح کند، بتواند با یک عالم مورد اعتماد گفتوگو کند و پاسخ پرسشهای خود را دریافت کند.
وی با اشاره به روایتی از امام صادق(ع) درباره جایگاه مسجد، قرآن و عالم دینی، افزود: این سه موضوع مجموعهای مرتبط با تربیت انسان هستند و در کنار معلم و کتاب، محیط تعلیم و تعلم نیز اهمیت دارد.
حجت الاسلام زنجیری با بیان اینکه نماز و ادب باید از محورهای اصلی تربیت فرزندان باشد، گفت: در آموزههای دینی و سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) بر نماز تأکید فراوان شده است و والدین باید فرزندان خود را به شکل صحیح و تدریجی با نماز مأنوس کنند.
وی ادامه داد: یکی دیگر از مؤلفههای مهم تربیتی، آموزش ادب است که موضوعاتی مانند حیا، حجاب و عفاف نیز در این چارچوب قابل توجه است. همچنین احترام به پدر و مادر باید از دوران کودکی به فرزندان آموزش داده شود.
محبت، نیاز مشترک همه اعضای خانواده است
استادیار دانشگاه بیرجند، سومین محور در رسیدگی به خانواده را توجه به نیازهای عاطفی عنوان کرد و افزود: محبت و عاطفه از نیازهای روحی همه انسانهاست و انسان از کودکی تا سالمندی نیاز دارد که مورد محبت و توجه قرار گیرد و بتواند محبت خود را نیز ابراز کند.
وی با بیان اینکه کمبود محبت میتواند آثار نامطلوبی در رفتار افراد داشته باشد، گفت: بخشی از ناهنجاریهای رفتاری، پرخاشگری، افت تحصیلی و برخی رفتارهای نامناسب ممکن است ریشه در کمبود عاطفه و محبت در محیط خانواده داشته باشد.
حجت الاسلام زنجیری تصریح کرد: محبت فقط به گفتن جمله «دوستت دارم» محدود نمیشود، بلکه باید در رفتار اعضای خانواده دیده شود و برآیند رفتارها در محیط خانه باید سرشار از مهر، محبت و عاطفه باشد.
وی با تأکید بر اهمیت لطافتهای کلامی در خانواده اظهار کرد: نحوه صدا زدن اعضای خانواده، استفاده از واژههای محبتآمیز، تشکر کردن از یکدیگر و توجه به خوبیهای اعضای خانواده از جمله رفتارهایی است که میتواند روابط عاطفی را تقویت کند.
سلام کردن؛ یک رفتار ساده با آثار تربیتی
استادیار دانشگاه بیرجند با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) در سلام کردن، گفت: پیامبر(ص) حتی به کودکان سلام میکردند و این رفتار ساده نشاندهنده اهمیت ایجاد ارتباط عاطفی و اجتماعی با کودکان است.
وی افزود: سلام کردن باید در جامعه توسعه پیدا کند و به یک رفتار عمومی تبدیل شود؛ چراکه سلام، علاوه بر اینکه تحیت الهی است، بار عاطفی بالایی دارد و میتواند زمینه ارتباط مثبت میان افراد را فراهم کند.
حجت الاسلام زنجیری با اشاره به تجربهای در زمینه ارتباط با کودکان و نوجوانان بیان کرد: گاهی یک سلام ساده میتواند آغازگر ارتباطی عمیق و حتی زمینهساز حضور نوجوان در مسجد و فعالیتهای قرآنی و تربیتی شود.
وی ادامه داد: در روابط خانوادگی نیز باید از لطافتهای کلامی مانند صدا زدن اعضای خانواده با عبارات محبتآمیز، تشکر از رفتارهای مثبت و توجه به تلاشهای یکدیگر استفاده کرد؛ چراکه اظهار محبت و قدردانی میتواند زمینه پذیرش تذکرات و اصلاح رفتارها را نیز فراهم کند.
استادیار دانشگاه بیرجند با تأکید بر اهمیت لطافتهای رفتاری در خانواده گفت: دست دادن، دیدهبوسی، استقبال از اعضای خانواده هنگام ورود به منزل و بدرقه هنگام خروج، رفتارهای سادهای هستند که آثار عاطفی قابل توجهی دارند.
وی افزود: گاهی یک رفتار ساده مانند استقبال از فرزند یا همسر، دست دادن و دیدهبوسی میتواند بسیاری از فاصلههای عاطفی را کاهش دهد و فضای محبت و صمیمیت را در خانواده تقویت کند.
حجت الاسلام زنجیری با بیان اینکه این رفتارها در محیطهای آموزشی نیز قابل استفاده است، گفت: معلم، استاد و مربی نیز میتواند با رفتارهایی مانند استقبال گرم، سلام کردن، توجه به دانشآموز و دانشجو و بدرقه هنگام خروج، احساس مثبت و تعلق را در آنان تقویت کند.
دعا برای فرزندان؛ سرمایهای مهم در تربیت
وی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت دعا برای فرزندان، اظهار کرد: دعا و درخواست خیر برای فرزندان از جمله وظایف مهم والدین است و دعای پدر و مادر میتواند در مسیر زندگی فرزندان اثرگذار باشد.
استادیار دانشگاه بیرجند با اشاره به ماجرای علی بن بابویه، پدر شیخ صدوق، گفت: وی در شرایطی که صاحب فرزند نمیشد، از امام زمان(عج) درخواست دعا کرد و پس از دعای حضرت، خداوند فرزندی به او عطا کرد که منشأ خیر و نفع برای دیگران شد.
حجت الاسلام زنجیری تأکید کرد: همانگونه که دعای بزرگان و اولیای الهی برای انسان اثرگذار است، والدین نیز باید برای فرزندان خود دعا کنند و از خداوند عاقبتبهخیری، هدایت، سلامت و موفقیت آنان را بخواهند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) تنها مجموعهای از مطالب تاریخی نیست، بلکه الگویی برای مدیریت زندگی، خانواده، تربیت فرزندان، ارتباط با جامعه و تقویت اخلاق است و باید تلاش کنیم این آموزهها را در زندگی فردی و اجتماعی خود جاری کنیم.
نظر شما