به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، نزدیک به ۲۰۰ شب است که تجمعات شبانه در سراسر کشور برگزار میشود، تجمعاتی که مردم در آن با هدف تقویت انسجام ملی، حفظ وحدت و نشان دادن پایبندی خود به میهن و نظام حضور یافتهاند و مساجد و هیأتها نیز همچون بسیاری از مقاطع حساس تاریخ کشور، اینبار هم در کنار مردم ایستاده و میداندار حضور اجتماعی آنان شدهاند.
در این شبها، آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید، حضور مردمی است که فارغ از تفاوتهای سنی و اجتماعی، در کنار یکدیگر گرد آمدهاند تا بر یک نقطه مشترک تأکید کنند، ایران، حفظ وحدت و ایستادگی در برابر تهدیدهایی که امنیت و تمامیت کشور را نشانه گرفته است.
این تجمعات صرفاً یک برنامه آیینی یا مناسبتی نیست، بلکه فرصتی برای نشان دادن همبستگی و انسجام ملی است. مردم با حضور خود تلاش کردهاند نشان دهند در شرایط حساس، اختلاف سلیقهها و تفاوت دیدگاهها نمیتواند مانع از شکلگیری یک اراده مشترک برای دفاع از میهن و حفظ وحدت ملی شود.
در این میان، مسجد و هیأت نقشی فراتر از برگزاری مراسم مذهبی بر عهده گرفتهاند. این دو نهاد مردمی در طول دهههای گذشته، در مقاطع مختلف اجتماعی و تاریخی، محل اجتماع مردم و شکلگیری حرکتهای مردمی بودهاند. از روزهای مبارزه با رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی تا دوران دفاع مقدس، حوادث و بحرانهای مختلف و فعالیتهای اجتماعی، مسجد و هیأت همواره یکی از بسترهای اصلی حضور مردم بودهاند.
اکنون نیز در تجمعات شبانه، همین ظرفیت اجتماعی دوباره خود را نشان داده است. مسجد، به عنوان خانه مردم و محل پیوند اقشار مختلف محله، زمینه حضور خانوادهها، جوانان و نوجوانان را فراهم کرده و هیأتها نیز با بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی، فرهنگی و آیینی خود، به این حضور شکل و انسجام بیشتری بخشیدهاند.
در واقع، بخش مهمی از شکوه این شبها را باید در حضور خودجوش و مشارکت مردم جستوجو کرد. مردم آمدهاند تا بگویند در بزنگاههای حساس، حفظ ایران و امنیت کشور برای آنان اهمیت دارد و میتوانند حول نقاط مشترک، کنار یکدیگر قرار گیرند.
مساجد و هیأتها نیز در این میان تلاش کردهاند این حضور را تقویت کنند. از فراهم کردن فضای تجمع و اجرای برنامههای فرهنگی و آیینی گرفته تا استفاده از ظرفیت مداحان، سخنرانان، گروههای سرود و فعالان نوجوان و جوان، مجموعهای از فعالیتها در این شبها شکل گرفته است که هدف اصلی آن، تقویت روحیه همبستگی و مشارکت عمومی بوده است.
حضور نوجوانان و جوانان در این برنامهها نیز جلوه دیگری از این مشارکت است. نسلی که قرار است آینده کشور را بسازد، در کنار نسلهای پیشین حضور پیدا کرده و از نزدیک تجربه میکند که مسجد و هیأت تنها محل برگزاری مناسک عبادی نیستند، بلکه میتوانند در زمان نیاز جامعه، پایگاه همدلی و حضور اجتماعی مردم باشند.
در این میان، خانوادهها نیز سهم مهمی در استمرار این برنامهها داشتهاند. حضور پدران و مادران در کنار فرزندانشان، فضای تجمعات را به یک حضور خانوادگی و اجتماعی تبدیل کرده است، حضوری که در آن مفهوم وطن و تعلق به سرزمین، در کنار مفاهیم دینی و انقلابی مورد توجه قرار گرفته است.
مسجد در چنین شرایطی بار دیگر نقش تاریخی خود را به نمایش گذاشته است، نقشی که در آن مردم برای یک هدف مشترک گرد هم میآیند و از طریق ارتباطات محلهای و شبکههای مردمی، زمینه حضور گستردهتر فراهم میشود. هیأت نیز به عنوان یکی از مهمترین تشکلهای مردمی، این ظرفیت را دارد که در کوتاهترین زمان، نیروهای خود را برای فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی بسیج کند.
این نخستینبار نیست که مسجد و هیأت در یک مقطع حساس در کنار مردم قرار میگیرند. تجربه تاریخی کشور نشان میدهد هر زمان جامعه با یک مسئله مهم و سرنوشتساز مواجه شده، مساجد و هیأتها در کنار مردم حضور داشتهاند. مسجد در سالهای مبارزه با رژیم پهلوی، یکی از پایگاههای اصلی شکلگیری و سازماندهی اعتراضات مردمی بود و در دوران دفاع مقدس نیز بسیاری از مساجد به پایگاه پشتیبانی از جبههها و اعزام نیرو و جمعآوری کمکهای مردمی تبدیل شدند.
پس از انقلاب اسلامی نیز در حوادث و بحرانهای مختلف، ظرفیت مردمی مساجد و هیأتها بارها به کار گرفته شده است، از کمکرسانی به نیازمندان و حضور در حوادث طبیعی تا فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی. این سابقه نشان میدهد که کارکرد اجتماعی این نهادها، بخشی جداییناپذیر از هویت آنها است.
تجمعات شبانه امروز نیز در همین امتداد قابل تحلیل است. مردم با حضور خود تلاش میکنند پیام روشنی از وحدت و همبستگی ارسال کنند، اینکه در برابر تهدید علیه کشور، اصل حفظ ایران و انسجام ملی میتواند نقطه اشتراک جامعه باشد.در این میان، تأکید بر «وطن» نیز بخش مهمی از فضای این تجمعات را شکل داده است. مردم در کنار یکدیگر حاضر شدهاند تا نشان دهند دفاع از سرزمین و امنیت کشور، موضوعی متعلق به یک گروه یا جریان خاص نیست و میتواند همه اقشار جامعه را حول یک دغدغه مشترک گرد هم آورد.
مسجد و هیأت نیز در این میان نقش واسطه میان مردم و میدان اجتماعی را ایفا کردهاند، بستری که امکان حضور، گفتوگو، همدلی و مشارکت را فراهم میکند و به مردم اجازه میدهد احساس تعلق خود به کشور و جامعه را در قالب یک حضور جمعی نشان دهند.
نزدیک به ۲۰۰ شب استمرار این تجمعات، از یک سو نشاندهنده ظرفیت بالای مشارکت مردمی و از سوی دیگر بیانگر توان مسجد و هیأت برای حفظ و تقویت این جریان اجتماعی است. استمرار چنین برنامههایی بدون همراهی مردم و حضور نیروهای داوطلب و فعالان مسجدی و هیأتی امکانپذیر نیست.آنچه در این شبها شکل گرفته، در حقیقت روایتی از پیوند سه عنصر مردم، مسجد و هیأت است؛ مردم به میدان آمدهاند تا بر وحدت، انسجام ملی و دفاع از میهن تأکید کنند و مسجد و هیأت نیز به عنوان پایگاههای ریشهدار مردمی، زمینه این حضور را فراهم کردهاند.
این حضور همچنین نشان میدهد که مسجد و هیأت، برخلاف تصور برخی که کارکرد آنها را صرفاً به برگزاری مناسک مذهبی محدود میدانند، در بزنگاههای اجتماعی میتوانند به میدانداران مشارکت عمومی تبدیل شوند. همانگونه که در مقاطع مختلف تاریخ معاصر کشور در کنار مردم بودهاند، امروز نیز در کنار مردم ایستادهاند تا سهم خود را در حفظ وحدت، انسجام ملی و تقویت روحیه همبستگی ایفا کنند.
در نهایت، نزدیک به ۲۰۰ شب تجمع، تنها یک عدد در تقویم نیست؛ روایتی از شبهایی است که مردم در کنار یکدیگر ایستادند، از وطن گفتند و بر وحدت تأکید کردند. در این میان، مسجد و هیأت نیز بار دیگر نشان دادند که هرگاه جامعه به حضور و همدلی نیاز دارد، میتوانند از ظرفیت گسترده مردمی خود استفاده کرده و میدان را برای مشارکت عمومی فراهم کنند؛ همان نقشی که در بسیاری از برهههای مهم کشور بر عهده داشتهاند و امروز نیز در کنار مردم ادامه میدهند.
نظر شما