به گزارش خبرگزاری شبستان، نخستین دوره جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی و عمومی جمهوری اسلامی ایران در دهم شهریور ۱۴۰۵ با شعار تصویر ایران در جهان از سوی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و معاونت توسعه همکاریهای علمی و فرهنگی این سازمان که با ابتکار دکتر ایمانیپور رئیس سازمان عملیاتی شد با حضور دکتر عارف، معاون اول رئیسجمهور، وزرای فرهنگ و ارشاد اسلامی، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و علوم، تحقیقات و فناوری، معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده، سخنگوی دولت، سخنگوی وزارت خارجه، نمایندگان مجلس، برخی معاونین وزرا، نمایندگان دستگاهها، روسای دانشگاهها و بسیاری از مقامات و شخصیتهای داخلی و خارجی، معاونان، مدیران و همکاران ارجمند و جمعی از شخصیتهای داخلی و خارجی برگزار شد.
حضور این تعداد از مقامات در برنامه، نشاندهنده اهمیت این رویداد و توجه جدی به جایگاه دیپلماسی فرهنگی و عمومی در تعاملات بینالمللی کشور قلمداد شد؛ همان که برای امروز ایران نقش بسیار مهم و برجستهای را ایفا میکند، رویدادی که جای خالی آن سالها در عرصه فعالیتهای فرهنگی و بینالمللی کشور محسوس بود؛ برنامهای برای تجلیل از فعالان و روایتگران فرهنگ، هنر، میراث، تمدن و تصویر ایران در جهان؛ شخصیتها و موسساتی که در طول سال و یا در جریان جنگ تحمیلی سوم، توانستند در حوزه دیپلماسی فرهنگی و عمومی نقش مؤثری ایفا کنند و تصویری واقعیتر و شایستهتر از ایران را به جهان ارائه دهند.
این برنامه بنا بود به مناسبت ۱۰ تیر، سالروز تاسیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی که در تقویم رسمی کشور به عنوان «روز دیپلماسی فرهنگی و تعامل با جهان» به ثبت رسید، برگزار شود اما به دلیل همزمانی آن با مراسمهای بدرقه، تشییع و تدفین رهبر شهید(ره) که سازمان نیز برنامهها و مسئولیتهای مختلفی را به این منظور داشته است، به روزهای پایانی هفته دولت موکول شد و به نحو مناسب و بسیار مطلوب به اجرا درآمد.
در دوره اول، از ۴۵ شخصیت و مؤسسه، شامل ۱۶ نفر خارجی و ۲۹ نفر داخلی، در ۱۳ موضوع متنوع تجلیل شد، از جمله در حوزههای دیپلماسی فرهنگی، دیپلماسی عمومی، رسانه، فرهنگ و هنر، علمی و دانشگاهی، میراث فرهنگی، زنان، ایرانیان خارج از کشور، دینی، تبلیغی و قرآنی، ورزشی، ترجمه و نشر، تولیدات فرهنگی و رسانهای، المپیاد و …اما این رویداد تنها یک مراسم نمادین و شکلی نبوده و نباید باشد. بلکه تلاش برای ایجاد یک جریان به منظور ادامه روند تاثیرگذاری و حمایت از روایتگران ایران اسلامی و دارائیهای فرهنگی و معنوی کشور در تمامی ابعاد میباشد و فراتر از برگزاری یک مراسم و اهدای یک جایزه، این رویداد یک پیام مهم را برپروانده است؛ ایران، تنها آن چیزی نیست که در برخی رسانههای جهان روایت میشود، ایران، فرهنگی دارد که باید شنیده شود، هنری دارد که باید دیده شود، تمدنی دارد که باید شناخته شود و مردمانی بزرگ که برای ایران جان ایستادگی می کنند.
دیپلماسی فرهنگی و عمومی، عرصه گفتوگو، اعتمادسازی و ساختن تصویر واقعی ملتها و برای ملتهاست. در دنیایی که روایتها میتوانند افکار عمومی را شکل دهند و عرصههای مختلف را تصویر و تسخیر کنند، توجه به کسانی که روایتگر فرهنگ و تمدن ایران اسلامی هستند، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد و این نخستین رویداد، میتواند نقطه آغاز یک مسیر مهم باشد؛ مسیری برای شناسایی و تقدیر از سرمایههای انسانی و فرهنگی کشور، ایجاد شبکهای از ایراندوستان و روایتگران فرهنگ ایران در جهان و تقویت حضور فرهنگی ایران در عرصههای منطقهای و بینالمللی و میبایست در سالهای آینده با گستره و قوت بیشتری ادامه پیدا کند و به یکی از برنامههای معتبر و اثرگذار در حوزه دیپلماسی فرهنگی و عمومی کشور بدل گردد.
به واقع، تاریخ را در بسیاری موارد، تنها رویدادها نمیسازند بلکه روایت از رویدادها و وقایع نیز نقش مهم و اثرگذاری در ساخت تاریخ دارند و بنابراین در جهان امروز هر کشوری که روایت خود را به جهان نگوید، آن روایت را دیگران خواهند گفت. ایران باید روایتش را با زبان فرهنگ، هنر، تمدن و مردمان بزرگ و از جمله آنان که در این جایزه برگزیده شدند و دیگرانی که در عرصههای مختلف تلاش میکنند، در عرصه بین الملل و تعاملات جهانی به خوبی و در گسترهای وسیع و جهانی به نمایش درآورد.
یک هنرمند ایرانی که اثرش در خارج از کشور دیده میشود، یک استاد دانشگاه که با دانشجویان و دانشگاههای جهان ارتباط برقرار میکند، یک ورزشکار که پرچم ایران را در میدانهای بینالمللی به اهتزاز درمیآورد، یک مترجم که ادبیات ایران را به زبان دیگری منتقل میکند، یک رایزن فرهنگی که سالها برای گفتوگوی میان ملتها تلاش میکند و حتی یک ایرانی موفق که در خارج از کشور زندگی میکند، هر کدام به نوعی بخشی از تصویر ایران را با خود به جهان میبرند و از این منظر، تقدیر از این افراد و مؤسسات، در حقیقت تقدیر از سرمایهها و دارائیهای اجتماعی و فرهنگی ایران در داخل و خارج از کشور است و نخستین دوره جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی و عمومی میتواند از همین جهت اهمیت ویژهای داشته باشد؛ زیرا برای نخستین بار تلاش نمود طیف وسیع و متنوعی از این سرمایههای ارزشمند در کنار یکدیگر دیده شوند و مورد تقدیر قرار گیرند.
نکته مهم دیگر این که ارزش واقعی یک رویداد، تنها در روز برگزاری آن مشخص نمیشود؛ بلکه در اثری که پس از آن بر جای میگذارد، سنجیده میشود و اگر این جایزه بتواند در سالهای آینده استمرار پیدا کند، معیارهای حرفهای و روشن برای انتخاب برگزیدگان داشته باشد، دامنه آن به شخصیتها و موسسات بیشتری در داخل و خارج از کشور برسد و شبکهای از برگزیدگان دورههای مختلف ایجاد کند، میتواند از یک مراسم سالانه فراتر رفته و به یک برند(ویژند) فرهنگی بینالمللی برای ایران تبدیل شود و برگزیدگان دورههای مختلف میتوانند در طول سال در برنامههای مشترک فرهنگی، نشستهای بینالمللی، گفتوگوهای دانشگاهی، برنامههای رسانهای و پروژه(طرح)های مشترک میان ایران و دیگر کشورها نقشآفرینی کنند و در این صورت، جایزه تنها یک لوح تقدیر یا یک عنوان نخواهد بود؛ بلکه بهانهای برای ساختن یک شبکه گسترده از دوستداران، همراهان و روایتگران فرهنگ ایران خواهد شد.
این همان نقطهای است که دیپلماسی فرهنگی و عمومی میتواند از یک فعالیت مناسبتی به یک سیاست فرهنگی مؤثر تبدیل شود و بیتردید در شرایط امروز جهان، ما بیش از هر زمان دیگری به گفتوگو و تبیین تصویر نیاز داریم و میبایست قدرت نرم کشور را بیش از هر زمان دیگری از دریچه فرهنگ، هنر، علم، ادبیات و تاریخ و تمدن این کشور بزرگ نیز معرفی و تقویت نمائیم؛ چرا که فرهنگ میتواند راهی برای گفتوگو در جایی باشد که زبان سیاست گاهی دشوار و پرهزینه میشود. هنر میتواند پلی باشد میان انسانهایی که زبان یکدیگر را نمیدانند، دانشگاه میتواند محل گفتوگویی باشد که مرزهای جغرافیایی را پشت سر میگذارد، میراث فرهنگی میتواند یادآوری کند که ملتها، پیش از آنکه رقیب یکدیگر باشند، بخشی از تاریخ مشترک بشریت هستند و دیپلماسی فرهنگی میتواند همه این ظرفیتها را در مسیر شناخت، احترام متقابل و تعامل سازنده میان ملتها قرار دهد و بنابراین نخستین جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی و عمومی را میتوان آغاز یک مسیر دانست؛ مسیری که امیدواریم هر سال گستردهتر، حرفهایتر و اثرگذارتر شود و گامی برای حمایت از کسانی که برای فرهنگ ایران اسلامی تلاش میکنند؛ مسیر دیدهشدن همت و تلاشی که گاهی سالها دور از هیاهوی رسانهای انجام شدهاند؛ مسیر ایجاد ارتباط میان ظرفیتهای فرهنگی داخل کشور و ایرانیان و علاقهمندان به فرهنگ ایران در سراسر جهان؛ و در نهایت، مسیر ساختن روایتی واقعی، انسانی، متنوع و شایسته از ایران اسلامی که میبایست تقویت شود.
این نخستین گام بود؛ گامی که امیدواریم در سالهای آینده بلندتر، پختهتر، جهانیتر و اثرگذارتر برداشته شود؛ چرا که در جهان امروز، هر کشوری که روایت خود را به جهان نگوید، دیگران روایت آن را خواهند گفت و روایت ایران، روایت یک خبر یا یک تصویر مقطعی نیست بلکه روایت هزاران سال فرهنگ و تمدن، میراث، هنر، ادبیات، علم، معنویت و انسانهایی است که در شکلگیری تمدن بشری سهم داشتهاند و ما باید این روایت را بشناسیم، آن را دقیق و حرفهای روایت کنیم تا جهان، بر خلاف اخبار و تصویر غیر واقعی و جعلی برخی رسانهها و شبکهها، ایران را با همه تنوع، ظرفیت و واقعیتهای آن بشناسد و دیپلماسی فرهنگی و عمومی، یعنی ساختن فرصت برای دیدهشدن بهتر و دقیقتر ایران و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ماموریت و مسئولیت خود را ارائه تصویر ایران در جهان قرار داده است.
دکتر حسین دیوسالار
معاون توسعه همکاریهای علمی و فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
نظر شما