به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از الشرق اونلاین، سازمان میراث عربستان سعودی امروز یکشنبه اعلام کرد تیمهای باستانشناسی این سازمان در جریان کاوشهای فصل چهارم در محوطه «المعلّمه» در منطقه الباحه، موفق به کشف یک مسجد تاریخی متعلق به قرن نخست هجری شدهاند.
این مسجد در بخش غربی محدوده مسکونی محوطه قرار دارد و با استفاده از سنگهای گرانیت تراشخورده ساخته شده است. نقشه معماری بنا در عین سادگی، از دقت قابل توجهی برخوردار است و این ویژگی بهویژه در طراحی محراب، ورودیها و مناره آن مشاهده میشود.
معماری ساده و دقیق یک مسجد کهن
بر اساس گزارشهای منتشرشده، طول مسجد از شمال به جنوب حدود ۱۶ متر و عرض آن از شرق به غرب حدود ۱۰ متر است.
در اطراف مسجد نیز مجموعهای از اتاقهای سنگی به بنا متصل است که با توجه به شواهد موجود، احتمال میرود کارکردهای اجتماعی و اقتصادی داشتهاند. از جمله این کارکردها میتوان به نگهداری و انبار کردن مواد و کالاها اشاره کرد.
وجود حوضها و سازههای پشتیبان نیز از دیگر یافتههای این محوطه است که اطلاعاتی درباره شیوههای ساختوساز و معماری بومی در آن دوره در اختیار باستانشناسان قرار میدهد.
یافتههایی که زندگی روزمره ساکنان را روایت میکنند
اهمیت کاوشهای باستانشناسی در «المعلّمه» تنها به کشف مسجد محدود نشده است. تیم علمی همچنین مجموعهای از اشیای تاریخی را شناسایی و مستندسازی کرده که میتواند به شناخت بهتر زندگی روزمره ساکنان این منطقه در گذشته کمک کند.
در میان این یافتهها، قطعاتی از ظروف ساختهشده از سنگ صابونی و سفال و همچنین ابزارهای سنگی به چشم میخورد. آسیابهای دستی، دستهها و ابزارهای کوبش و بخشهایی از سنگهای آسیاب از جمله این آثار هستند.
این یافتهها به پژوهشگران امکان میدهد درباره فعالیتهای خانگی و حرفهای ساکنان محوطه و نحوه تأمین نیازهای روزمره آنان اطلاعات دقیقتری به دست آورند.
محوطه باستانی «المعلّمه» از جمله محوطههای مهم تاریخی منطقه الباحه به شمار میرود؛ چرا که این منطقه در طول تاریخ با فعالیتهای مرتبط با استخراج طلا، نقره و مس ارتباط داشته است.
نتایج آزمایشهای آزمایشگاهی روی نمونههای آلی که در فصلهای پیشین کاوش از این محوطه به دست آمده، نشان میدهد فعالیتهای معدنی در «المعلّمه» به دوران پیش از اسلام بازمیگردد.
بر اساس این بررسیها، فعالیتهای معدنی در این منطقه از اواخر قرن ششم تا قرن نهم میلادی به اوج خود رسیده است؛ دورهای که شاهد گسترش تدریجی سکونتگاهها و مراکز اقتصادی مرتبط با معدنکاری بوده است.
مطالعات انجامشده در این محوطه همچنین روند تحول الگوهای سکونت مرتبط با فعالیتهای معدنی را آشکار کرده است؛ روندی که از معادن سطحی آغاز شده و سپس به شکلگیری سکونتگاههای موقت و مراکز منطقهای ذوب فلزات و در نهایت شهرهای اقتصادی اولیه منجر شده است.
کشف مسجد تاریخی در کنار سایر یافتههای باستانشناسی، تنها یک کشف معماری نیست، بلکه بخشی از تصویری گستردهتر از تحول اجتماعی، اقتصادی و مذهبی این منطقه در دورههای مختلف تاریخی را پیش روی پژوهشگران قرار میدهد.
کشف این مسجد در چارچوب برنامههای سازمان میراث عربستان سعودی برای ادامه عملیات بررسی، کاوش و مستندسازی محوطههای باستانشناسی در مناطق مختلف این کشور انجام شده است.
این سازمان اعلام کرده است که حفاظت و ثبت یافتههای باستانشناختی، علاوه بر کمک به شناخت مراحل مهم تاریخ تمدنی عربستان، زمینه حفظ میراث فرهنگی این کشور و انتقال آن به نسلهای آینده را فراهم میکند.
نظر شما