خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در روزگاری که یک جستوجوی ساده در تلفن همراه میتواند در چند ثانیه صدها آیه، تفسیر، صوت تلاوت، کلیپ و محتوای قرآنی را پیش روی انسان قرار دهد، شاید در نگاه نخست تصور شود که نسل امروز بیش از هر زمان دیگری به قرآن نزدیک است؛ اما مسئله مهمتر از دسترسی، کیفیت این ارتباط است؛ اینکه قرآن تا چه اندازه از صفحه تلفن همراه و جلسات مناسبتی عبور کرده و به قلب، فکر و رفتار انسان راه پیدا کرده است.
نسل نوجوان و جوان امروز در میان انبوهی از پیامها، تصاویر، ویدئوها و روایتهای مختلف زندگی میکند؛ نسلی که از یک سو با محتوای گسترده قرآنی در فضای مجازی مواجه است و از سوی دیگر هر روز با موجی از شبهات، پرسشهای اعتقادی، سبکهای مختلف زندگی و محتوای ضدفرهنگی روبهرو میشود. در چنین فضایی، صرفاً افزایش حجم محتوای قرآنی نمیتواند تضمینکننده شکلگیری ارتباط عمیق با قرآن باشد؛ چراکه ممکن است مخاطب آیات بسیاری را ببیند و بشنود، اما فرصت اندیشیدن، فهمیدن و پیوند دادن آن با زندگی روزمره خود را پیدا نکند.
شاید یکی از مهمترین پرسشهای امروز همین باشد که چرا با وجود دسترسی آسان و گسترده به آیات و معارف قرآن، هنوز فاصله میان «دانستن» و «عمل کردن» وجود دارد و چرا قرآن در بسیاری از موارد همچنان در محدوده تلاوت، مراسم و مناسبتها باقی میماند و کمتر به عنوان یک راهنمای زنده برای انتخابها، روابط، دغدغهها و تصمیمهای روزمره مورد مراجعه قرار میگیرد.
در نگاه امیرالمؤمنین امام علی(ع)، قرآن کتابی برای قرار گرفتن در حاشیه زندگی نیست؛ بلکه باید در متن زندگی انسان حضور داشته باشد. از نگاه حضرت، تلاوت زمانی ارزش واقعی خود را پیدا میکند که با تدبر همراه شود و تدبر زمانی به ثمر مینشیند که آیات الهی در رفتار و عمل انسان ظهور پیدا کند. به همین دلیل، هشدارهای حضرت درباره بسنده کردن به ظاهر قرآن و توصیههای ایشان درباره تدبر، یادگیری و عرضه کردن زندگی به قرآن، میتواند پاسخی راهگشا برای بسیاری از دغدغههای امروز جامعه باشد.
اکنون که بخش قابل توجهی از ارتباط نسل جوان با محتوا از مسیر فضای مجازی شکل میگیرد، جامعه قرآنی نیز با یک مأموریت مهم روبهرو است؛ مأموریتی فراتر از افزایش تعداد جلسات و تولید محتوای بیشتر. مسئله این است که چگونه میتوان محتوای قرآن را به زبان امروز بیان کرد، چگونه میتوان جوان را با مفاهیم قرآن همراه کرد و چگونه میتوان آیات الهی را از یک محتوای عبوری در میان انبوه پیامهای روزانه، به چراغی برای تصمیمها و انتخابهای زندگی تبدیل کرد.
قرآن از تلاوت تا زندگی؛ تأکید رئیس سازمان دارالقرآن بر پیوند جوانان با مفاهیم قرآن
حجتالاسلام علی تقیزاده، رئیس سازمان دارالقرآن الکریم در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان با اشاره به اینکه ارتباط سطحی با محتوای قرآنی میتواند مانع شکلگیری ارتباط عمیق با قرآن شود، اظهار کرد: یکی از مشکلات امروز، با وجود انباشت اطلاعات در فضای مجازی، کاهش دقت، توجه و تحمل برای مطالعه و فهم عمیق مطالب است.
وی با اشاره به نگاه امیرالمؤمنین(ع) به قرآن افزود: حضرت امیر(ع) میفرمایند «لا خیر فی قرائة لیس فیها تدبر»؛ یعنی در قرائتی که تدبر در آن نباشد، خیری نیست.
حضرت امیر(ع) میفرمایند «لا خیر فی قرائة لیس فیها تدبر»؛ یعنی در قرائتی که تدبر در آن نباشد، خیری نیست.
حجت الاسلام تقی زاده افزود: بنابراین حتی ارتباط با ظاهر قرآن کریم اگر به عمق معنا، مفهوم و تلاش برای عملیاتی کردن آموزههای آن در زندگی نرسد، نمیتواند اثر مطلوب را بر جای بگذارد.
انباشت اطلاعات، جای تدبر در قرآن را نگیرد
رئیس سازمان دارالقرآن الکریم ادامه داد: امروز با حجم گستردهای از اطلاعات در فضای مجازی مواجه هستیم و همین مسئله موجب شده دقت و توجه افراد کاهش پیدا کند و تحمل برای پرداختن عمیق به یک موضوع کمتر شود؛ در نتیجه، بسیاری از مطالب به زندگی و رفتار انسان گره نمیخورند.
حجت الاسلام تقیزاده یکی از راهکارهای مورد تأکید امیرالمؤمنین(ع) را اختصاص دادن زمان جدی برای یادگیری قرآن دانست و گفت: حضرت امیر(ع) میفرمایند «فتعلم القرآن فإنه أحسن الحدیث»؛ بنابراین خودِ یادگیری قرآن و اختصاص دادن زمان جدی برای آموزش آن میتواند بخشی از مشکل امروز را برطرف کند.حضرت امیر(ع) میفرمایند «فتعلم القرآن فإنه أحسن الحدیث»؛ بنابراین خودِ یادگیری قرآن و اختصاص دادن زمان جدی برای آموزش آن میتواند بخشی از مشکل امروز را برطرف کند.
وی بیان کرد: اگر آموزش قرآن صرفاً به شنیدن یا تلاوت چند آیه محدود شود و فرد فرصت کافی برای فهم و تدبر در آیات نداشته باشد، طبیعی است که ارتباط او با قرآن در سطح باقی بماند و به مرحلهای نرسد که آموزههای قرآنی در تصمیمها و سبک زندگی او اثرگذار باشد.
هشدار امیرالمؤمنین(ع) درباره بسنده کردن به ظاهر قرآن
رئیس سازمان دارالقرآن الکریم با اشاره به هشدارهای امیرالمؤمنین(ع) درباره فاصله گرفتن از قرآن گفت: حضرت امیر(ع) بارها نسبت مسئله فاصله گرفتن از قرآن کریم هشدار دادهاند که مبادا دیگران در عمل به قرآن از شما سبقت بگیرند.حضرت امیر(ع) بارها نسبت مسئله فاصله گرفتن از قرآن کریم هشدار دادهاند که مبادا دیگران در عمل به قرآن از شما سبقت بگیرند.
حجت الاسلام تقیزاده افزود: یکی از هشدارهای مهم حضرت، توجه دادن جامعه به این موضوع است که نباید تنها به ظاهر قرآن بسنده کرد. ایشان هشدار میدهند که زمانی فرا خواهد رسید که از قرآن جز رسم و ظاهر آن باقی نمیماند و این مسئله میتواند یکی از آسیبهای جدی در مواجهه با قرآن باشد.
وی با اشاره به برخی جلوههای ظاهرگرایی در مواجهه با قرآن بیان کرد: گاهی ممکن است توجه به چاپهای بسیار گرانقیمت قرآن کریم، خودنمایی در حاشیه برخی مسابقات و جشنوارهها و یا پرداختن به ظواهر فعالیتهای قرآنی، جای توجه به معنا، محتوا و عمل به قرآن را بگیرد.
رئیس سازمان دارالقرآن الکریم تأکید کرد: اصل مسئله این است که قرآن نباید تنها در ظاهر و مناسک باقی بماند؛ بلکه باید به متن زندگی انسان وارد شوداصل مسئله این است که قرآن نباید تنها در ظاهر و مناسک باقی بماند؛ بلکه باید به متن زندگی انسان وارد شود و در رفتار و تصمیمهای او خود را نشان دهد.
قرآن را از کتاب ذهنی به راهنمای واقعی زندگی تبدیل کنیم
حجت الاسلام تقیزاده با اشاره به یکی دیگر از راهکارهای مطرحشده در کلام امیرالمؤمنین(ع) گفت: حضرت در مورد قرآن بر مسئله «استنطاق قرآن» تأکید دارند؛ یعنی مفاهیم ذهنی را از حالت ذهنی خارج کنیم و به فضای عینی و عملیاتی بیاوریم.
وی ادامه داد: انسان باید از قرآن سؤال بپرسد و خودش را در برابر قرآن قرار دهد؛ یعنی ببیند در موقعیتهای مختلف زندگی، قرآن چه پاسخی برای او دارد. این رویکرد میتواند قرآن را از یک کتاب ذهنی به یک کتاب واقعی برای زندگی تبدیل کند.
رئیس سازمان دارالقرآن الکریم با اشاره به توصیف امیرالمؤمنین(ع) از اهل تقوا در خطبه متقین اظهار کرد: حضرت علی(ع) درباره اهل تقوا میفرمایند که در دل شب قرآن را با ترتیل تلاوت میکنند و هنگامی که به آیات عذاب میرسند، خود را متوجه و بیمناک میکنند حضرت علی(ع) درباره اهل تقوا میفرمایند که در دل شب قرآن را با ترتیل تلاوت میکنند و هنگامی که به آیات عذاب میرسند، خود را متوجه و بیمناک میکنندو زمانی که به آیات بهشت میرسند، با شوق و توجه به آن مینگرند.
حجت الاسلام تقیزاده افزود: این نگاه نشان میدهد که قرآن برای انسان مؤمن صرفاً مجموعهای از الفاظ برای تلاوت نیست، بلکه با دردها، نگرانیها، امیدها و مسائل واقعی زندگی او ارتباط برقرار میکند.
وی تأکید کرد: اگر چنین نگاهی در جلسات قرآنی شکل بگیرد، تلاوت از یک فعالیت صرف خارج شده و به مسئلهای گرهخورده با زندگی تبدیل میشود؛ در این صورت قرآن میتواند در مشکلات و دغدغههای انسان نقش هدایتگر و آرامشبخش داشته باشد.
قلب جوان را پیش از انباشت شبهات با قرآن آشنا کنیم
رئیس سازمان دارالقرآن الکریم درباره نقش قرآن و نهجالبلاغه در مواجهه نسل جوان با شبهات و محتوای ضدفرهنگی فضای مجازی گفت: در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، توجه به قلب جوان اهمیت ویژهای دارد.
وی با اشاره به توصیه حضرت امیر(ع) در نامه به امام حسن مجتبی(ع) افزود: یکی از تأکیدات امام علی(ع) این است که قلب جوان پیش از آنکه با مباحث مختلف آشنا شود و حجم زیادی از اطلاعات در آن انباشته شود، با قرآن آشنا شود و محتوای قرآنی در آن جای بگیرد.یکی از تأکیدات امام علی(ع) این است که قلب جوان پیش از آنکه با مباحث مختلف آشنا شود و حجم زیادی از اطلاعات در آن انباشته شود، با قرآن آشنا شود و محتوای قرآنی در آن جای بگیرد.
حجت الاسلام تقیزاده ادامه داد: این مسئله به معنای بیتوجهی به سایر دانشها و مباحث نیست، بلکه باید توجه داشت که پایههای فکری و معرفتی نسل جوان از ابتدا با معارف قرآن شکل بگیرد تا در مواجهه با شبهات و جریانهای مختلف، از یک مبنای محکم برخوردار باشد.
وی با تأکید بر اینکه جامعه قرآنی برای جذب نسل جدید باید به «اقبال و اعتبار قلبها» توجه کند، گفت: ابتدا باید توجه و احساس مثبت جوانان نسبت به قرآن شکل بگیرد و سپس آموزش و تربیت قرآنی دنبال شود.
رئیس سازمان دارالقرآن الکریم افزود: داستانها و حوادثی که قرآن کریم نقل میکند باید به عنوان مایه عبرت و ابزاری برای تطبیق با زندگی امروز مورد استفاده قرار گیرد و جلسات صرف تلاوت، به جلسات تدبر، گفتوگو و مباحثه درباره مسائل واقعی زندگی تبدیل شود.
محتوای قرآنی در فضای مجازی؛ کوتاه، جذاب و عمیق باشد
حجت الاسلام تقیزاده با اشاره به ضرورت تغییر شیوههای تبلیغ و آموزش قرآن برای ارتباط مؤثرتر با نسل جوان گفت: در تولید محتوای قرآنی برای فضای مجازی باید به اقتضائات این فضا و ویژگیهای مخاطب جوان توجه شود.
وی بیان کرد: یکی از نکاتی که میتوان به عنوان یک راهبرد از کلام امیرالمؤمنین(ع) استخراج کرد، این است که بهترین کلام نه آنقدر طولانی و ملالآور باشد که مخاطب را خسته کند و نه آنقدر کوتاه و ناقص که مقصود را منتقل نکند.
رئیس سازمان دارالقرآن الکریم تصریح کرد: در پیامها و تولیدات محتوایی که برای فضای مجازی تهیه میشود، باید این اصل مورد توجه قرار گیرد؛ محتوا باید به اندازهای باشد که هم مخاطب را خسته نکند و هم پیام خود را کامل و دقیق منتقل کند.
حجت الاسلام تقیزاده با تأکید بر اینکه فضای مجازی صرفاً تهدید نیست، گفت: همین فضا میتواند فرصتی برای گسترش معارف قرآن باشد، به شرط آنکه تولیدکنندگان محتوای قرآنی زبان مخاطب امروز را بشناسند و محتوایی تولید کنند که در عین جذابیت، عمق و پیام قرآنی خود را حفظ کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر قرآن از حالت صرفاً مناسبتی و مراسمی خارج شود و به پرسشهای واقعی جوانان پاسخ دهد، میتواند جایگاه خود را در زندگی نسل جدید پیدا کند؛ بنابراین باید از تلاوت به سمت تدبر، از حفظ صرف به سمت فهم و از بیان مفاهیم به سمت عملیاتی کردن آموزههای قرآن در زندگی حرکت کنیم.
نظر شما