به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، حجت الاسلام والمسلمین احمد واعظی امشب در جلسه اعضای پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با آیتالله سید کاظم نورمفیدی اظهار کرد: امروز در حوزههای علمیه شاهد حضور گسترده فضلایی هستیم که در عرصههای مختلف علمی، پژوهشی و اجتماعی فعالیت میکنند و این ظرفیت علمی در مقایسه با دوران پیش از انقلاب اسلامی رشد چشمگیری داشته است.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم افزود: پیش از انقلاب اسلامی در کشور حدود ۲۴ دانشگاه و نهاد آموزش عالی فعال بود اما امروز شمار دانشگاهها و نهادهای علمی کشور به حدود ۴۰۰ مجموعه رسیده است و تعداد استادان دانشگاه نیز از حدود چهار هزار نفر در آن دوران به جمعیت گستردهای از استادان در رشتههای مختلف افزایش یافته است.
وی ادامه داد: در فضای حوزههای علمیه نیز تحولات قابل توجهی شکل گرفته است و اگر پیش از انقلاب تنها شمار محدودی از چهرههای حوزوی در عرصه عمومی و مسائل فکری و اجتماعی جامعه مورد خطاب بودند، امروز جمعیت بزرگی از اهل فضل به پژوهش و تولیدات علمی در حوزههای متنوع مشغول هستند و بخشی از این فعالیتها به مسائل اجتماعی و نیازهای روز جامعه معطوف شده است.
واعظی این تحولات را از برکات انقلاب اسلامی دانست و گفت: رونق نهاد علم در کشور و توسعه ظرفیتهای علمی دانشگاهها و حوزههای علمیه، حاصل معماری و پایهگذاری دو شخصیت بزرگ انقلاب اسلامی است و به ویژه حمایتهای امام راحل و رهبر شهید انقلاب از نهاد علم کشور در شکلگیری اقتدار و سربلندی امروز جمهوری اسلامی نقش بسزایی داشته است.
وی با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله افزایش کمی تولیدات علمی بیان کرد: هر دورهای از رشد علمی کشور متناسب با دستاوردهای خود موجب خرسندی و امیدواری است اما نباید در همان مرحله متوقف شد و باید برای برداشتن گام بعدی، هدفهای جدیدی را دنبال کرد.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم افزود: در مقطعی یکی از اهداف مهم نهاد علمی کشور، افزایش شمار مقالات علمی و ارتقای جایگاه ایران در نمایههای علمی بینالمللی از جمله ISI و ISC بود و با حمایتهایی که صورت گرفت، رشد قابل توجهی در این زمینه به دست آمد و رتبه علمی کشور ارتقا یافت.
وی تصریح کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران با وجود برخورداری از حدود یک درصد جمعیت جهان، بیش از دو درصد تولید علم جهان را به خود اختصاص داده است و این دستاورد، آوردهای مثبت و قابل توجه برای کشور محسوب میشود.
واعظی ادامه داد: در حوزههای علمیه نیز شرایط مشابهی شکل گرفته است و امروز مجموعههای علمی و پژوهشی متعددی در زمینههایی همچون مباحث اعتقادی، کلامی، فلسفی، تطبیقی، اجتماعی و فقهی فعالیت میکنند و نیروهای علمی توانمندی برای پرداختن به موضوعات جدید و تولید دانش در اختیار حوزه قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه افزایش تولیدات علمی به تنهایی هدف نهایی نیست، اظهار کرد: حتی اگر تعداد مقالات علمی پژوهشی کشور بیش از دو برابر وضعیت موجود شود اما این تحقیقات به عرصه کاربرد و راهبرد پیوند نخورد، نمیتوان آن را نقطه مطلوب و مقصد نهایی حرکت علمی دانست.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: حوزههای علمیه نیز با وجود برخورداری از مؤسسات و نهادهای علمی متعدد و تولید پژوهشهای فراوان، باید گام بعدی را با تمرکز بر حل مسائل کشور بردارند و ظرفیت علمی خود را بیش از گذشته در مسیر نیازهای واقعی جامعه قرار دهند.
وی تأکید کرد: معاصرت پژوهش تنها به معنای پرداختن به موضوعات جدید نیست بلکه پژوهش باید از نظر اثربخشی نیز با مسائل روز جامعه پیوند داشته باشد و در نهایت بتواند لبه راهبردی پیدا کند.
واعظی افزود: منظور از لبه راهبردی آن است که دانش تولیدشده بتواند در چرخه حکمرانی کشور مؤثر واقع شود و در زمینههای مختلفی مانند اقتصاد، فرهنگ، امنیت، تجارت و دیگر حوزههای حکمرانی، پشتوانه علمی تصمیمگیری و سیاستگذاری قرار گیرد.
وی با اشاره به نیاز بخشهای مختلف حکمرانی به دانش تخصصی بیان کرد: هر چرخه حکمرانی برای حرکت صحیح، در مراحل گوناگون از سیاستگذاری و تدوین راهبرد گرفته تا تنظیمگری، قانونگذاری، مقررهنویسی و تسهیل امور به دانش نیازمند است.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم ادامه داد: حتی در مرحله تسهیلگری و رفع موانعی که بر سر راه اجرای سیاستها و راهبردها قرار دارد نیز دانش میتواند نقش مؤثری ایفا کند و بنابراین ارتباط میان نهاد علم و چرخه حکمرانی باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی با تأکید بر جایگاه دانش فقه در این عرصه گفت: فقه تنها دانش مورد نیاز در فرآیند حکمرانی نیست اما از مؤثرترین دانشها در این چرخه به شمار میرود زیرا بخشی از مسائل حکمرانی به صورت مستقیم فقهی است و بسیاری از مسائل دیگر نیز دارای وجه و لبه فقهی هستند.
واعظی افزود: حتی تصمیمات اجرایی و اقدامات کلان در حوزههای مختلف، در بسیاری از موارد دارای جنبه فقهی هستند و از این جهت توجه به فقه و توسعه ظرفیت آن برای مواجهه با مسائل روز میتواند در فرآیند حکمرانی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به روند تحول در حوزههای علمیه اظهار کرد: توجه حوزه به موضوعات جدید و فاصله گرفتن از تمرکز صرف بر مباحثی که سابقه تاریخی طولانی دارند، گام مهم و ارزشمندی بوده است و میتوان این تحول را نخستین گام بلند در مسیر معاصرت فقه و پژوهشهای حوزوی دانست.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم تصریح کرد: گام نخست معاصرت، انتخاب موضوعات جدید و پرداختن به مسائل نوپدید است اما گام دوم باید معطوف به اثربخشی باشد تا پژوهشهای حوزوی بتوانند در مسیر حل مسائل کشور و تأثیرگذاری اجتماعی قرار گیرند.
وی خاطرنشان کرد: اگر پژوهشهای جدید تنها به تولید آثار علمی محدود بمانند و به مرحله اثرگذاری و حل مسئله نرسند، بخشی از ظرفیت این حرکت علمی بلااستفاده خواهد ماند و ضرورت دارد مسیر پژوهش به سمت نیازهای واقعی کشور و عرصه حکمرانی امتداد پیدا کند.
واعظی در پایان با تبریک به آیتالله نورمفیدی به مناسبت شش سال فعالیت مجموعه علمی مربوطه گفت: در این مدت رشد خوبی در این مجموعه مشاهده شده است و امیدواریم با اخلاص ایشان، سیدمجتبی نورمفیدی و دیگر همکاران، این مجموعه بیش از پیش بدرخشد و در خدمت مؤثر به جامعه اسلامی باشد.
نظر شما