به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از مسلمون حول العالم، در گستره شهرها و روستاهای بلغارستان، مساجد همچون شاهدانی بر حضور تاریخی مسلمانان، بخشی از سیمای معماری و فرهنگی این کشور را شکل دادهاند. در میان گنبدها، منارهها و تزئینات داخلی این بناها، تنها مکانهایی برای عبادت دیده نمیشود، بلکه بخشی از حافظه جوامعی است که طی قرنها در پیرامون آنها شکل گرفته و تحولات تاریخی گوناگونی را پشت سر گذاشتهاند.
در همین راستا، با هدف پیوند میان مستندسازی میراث فرهنگی و گردشگری فرهنگی، ریاست شورای اسلامی جمهوری بلغارستان آلبومی دانشنامهای و مصور منتشر کرده است که ۱۴۰ مسجد از مناطق مختلف این کشور را معرفی میکند.
این آلبوم در قالب اثری نفیس منتشر شده و در کنار تصاویر حرفهای، اطلاعاتی درباره تاریخ هر مسجد، ویژگیهای معماری، مراحل مرمت و فعالیتهای دینی کنونی آن ارائه میدهد.
محتوای این اثر به چهار زبان بلغاری، ترکی، انگلیسی و عربی تهیه شده است تا دامنه دسترسی به این میراث را گسترش دهد و پژوهشگران، خوانندگان و بازدیدکنندگان از داخل و خارج بلغارستان بتوانند با بخشی از تاریخ معماری اسلامی این کشور آشنا شوند.
دو سال در میدان؛ از ۲۷۸ مسجد تا انتخاب ۱۴۰ بنا
این آلبوم حاصل یک کار دفتری و آرشیوی نیست، بلکه نتیجه پروژهای میدانی است که دو سال به طول انجامیده است. در جریان این پروژه، تیمی از ریاست شورای اسلامی بلغارستان به شهرها و روستاهای مختلف این کشور سفر کرد و از ۲۷۸ مسجد بازدید و تصویربرداری کرد.
در نهایت، ۱۴۰ مسجد برای قرار گرفتن در آلبوم انتخاب شدند؛ مجموعهای که نمونههای متنوعی از معماری اسلامی را در بر میگیرد و در آن، هم مساجد دارای ارزش تاریخی و هم بناهایی که همچنان کارکرد دینی و اجتماعی خود را در زندگی مسلمانان امروز حفظ کردهاند، مورد توجه قرار گرفتهاند.
برهمین اساس، این پروژه فراتر از یک کتاب تصویری، به سندی بصری و معرفتی درباره مساجد پراکنده در جغرافیای بلغارستان تبدیل شده است؛ سندی که تنوع این بناها را در محیطهای شهری و روستایی و همچنین در تلفیق میان معماری تاریخی و نوسازیهای معاصر به نمایش میگذارد.
مسجد در سیمای فرهنگی بلغارستان؛ میراثی زنده
اهمیت این اثر در آن است که مسجد را بهعنوان یک بنای معماری تاریخی و جدا از جامعه پیرامونش معرفی نمیکند، بلکه تاریخ ساختمان را در کنار وضعیت کنونی آن به تصویر میکشد؛ از معماری و تزئینات گرفته تا مرمت و فعالیتهای دینی.
از این رو، مسجد یکی از عناصر سیمای فرهنگی و اجتماعی جامعه مسلمان بلغارستان به شمار میرود؛ مکانی که عبادت، آموزش و پیوندهای اجتماعی در آن به یکدیگر میرسند و در عین حال میتواند برای بازدیدکنندگان، دریچهای به سوی بخشی از تاریخ و تنوع فرهنگی این کشور باشد.
آلبوم جدید نیز پلی میان میراث، دانش و گردشگری فرهنگی ایجاد میکند و مساجد اسلامی بلغارستان را در چارچوبی گستردهتر از تاریخ و تنوع تمدنی این کشور به مخاطب معرفی میکند.
میراث اسلامی در جغرافیای بلغارستان
بلغارستان در جنوب شرق اروپا و در منطقه بالکان قرار دارد و از نظر جغرافیایی مجموعهای از کوهستانها، تپهها و دشتها را دربر میگیرد. شهرها و روستاهای این کشور نیز بناها و نشانههای معماری و فرهنگی متعلق به دورههای مختلف تاریخی را در خود جای دادهاند.
در این میان، میراث اسلامی یکی از مؤلفههای تاریخی و فرهنگی بلغارستان است. مساجد در مناطق مختلف این کشور پراکندهاند و بخشی از حافظه تاریخی شهرها و روستاهایی را تشکیل میدهند که مسلمانان طی نسلهای متوالی در آنها زندگی کردهاند.
آلبوم جدید با گردآوری تصاویر و اطلاعات در قالبی واحد، این حضور را از طریق معرفی موقعیت، تاریخ، ویژگیهای معماری و کارکرد اجتماعی و دینی مساجد به تصویر میکشد.
مسجد؛ پیوند گذشته و زندگی امروز مسلمانان
مسلمانان یکی از مؤلفههای دینی جامعه بلغارستان را تشکیل میدهند و بیشتر آنان از میان ترکهای بلغار، پوماکها و کولیهای مسلمان هستند و در مناطق مختلف این کشور زندگی میکنند.
ریاست شورای اسلامی جمهوری بلغارستان نیز مسئولیت اداره بخشی از امور و نهادهای دینی جامعه مسلمان این کشور را برعهده دارد و مساجد همچنان به فعالیتهای عبادی، آموزشی، اجتماعی و بشردوستانه خود ادامه میدهند.
از این رو، مستندسازی مساجد تنها ثبت بناهایی متعلق به گذشته نیست، بلکه ثبت بخشی از حضور اسلامی در زندگی امروز بلغارستان نیز محسوب میشود. حفظ یک بنا، بخشی از حافظه مرتبط با آن را نیز حفظ میکند و ثبت تاریخ آن میتواند زمینه آشنایی نسلهای جدید با ریشهها و میراث جامعه خود را فراهم آورد.
روایتی تصویری از میراث اسلامی در قلب اروپا
آلبوم منتشرشده داستان ۱۴۰ مسجد را به مجموعهای از تصاویر و اطلاعات محدود نمیکند، بلکه روایتی بصری از میراث اسلامی حاضر در قلب اروپا ارائه میدهد و از گنبدها، منارهها، تزئینات و معماری این بناها برای بازخوانی بخشی از تاریخ مسلمانان بلغارستان بهره میگیرد.
این پروژه مستند، مسجد را به نقطه تلاقی تاریخ، مکان و انسان و همچنین پیوندی میان حافظه، زندگی امروز و آینده تبدیل میکند؛ تا این بناها نه تنها بهعنوان ساختمانهایی قدیمی، بلکه بهعنوان بخشی از داستان یک جامعه، فرهنگ و هویت در حافظه جمعی باقی بمانند.
نظر شما