به گزارش خبرنگار گروه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان، نشست خبری تشریح برنامه های هفته وقف اداره اوقاف و امور خیریه استان تهران عصر امروز(۹ شهریورماه) در این اداره برگزار شد.
سیدحسن میرکریمی، مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران در نشست تشریح برنامههای هفته وقف با اشاره به فلسفه و جایگاه وقف اظهار کرد: وقف در تعاریف قانونی، حقوقی و فقهی، مالی است که با نیت مشخص برای استمرار یک خدمت و رفع نیاز جامعه اختصاص مییابد و واقف با این اقدام، اثری ماندگار از خود برجای میگذارد
وی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) در انفاق و صدقات افزود: در سیره اهلبیت(ع) نمونههای متعددی از احداث باغ، حفر چاه و اختصاص اموال برای رفع نیاز مستمندان و جامعه وجود دارد که نشان میدهد وقف و انفاق تنها یک اقدام فردی نیست، بلکه رویکردی مسئولانه نسبت به جامعه است. انسان میل به جاودانگی دارد و اگرچه عمر مادی انسان محدود است، اما میتواند با باقی گذاشتن آثار خیر، نام و اثر خود را در جامعه ماندگار کند؛ وقف یکی از مهمترین راههای تحقق این نگاه است.
بیش از ۸۰۰ عنوان نیت وقف در کشور
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران با اشاره به تنوع نیازهای جامعه و نیتهای واقفان گفت: امروز بیش از ۸۰۰ عنوان نیت وقف در کشور شناسایی شده است از برگزاری مراسم مذهبی و اطعام در مناسبتهای مختلف گرفته تا حوزههایی مانند درمان، آموزش، حمایت از ایتام و سایر نیازهای اجتماعی. این تنوع نشان میدهد وقف میتواند متناسب با نیازهای هر دوره و شرایط جامعه حرکت کند و به همین دلیل لازم است ظرفیتهای جدید برای واقفان معرفی و تسهیل شود.
میرکریمی با اشاره به تجربه دوران کرونا گفت: در پایان سال ۱۳۹۸ و آغاز شیوع کرونا، موقوفهای با نیت مقابله با این بیماری وجود نداشت، چراکه چنین مسئلهای پیش از آن تجربه نشده بوداما پس از شکلگیری این بحران، وقفهایی با نگاه به نیازهای درمانی و مقابله با چنین مشکلاتی ایجاد شد. امروز نیز با توجه به شرایط کشور، در حوزه دفاعی، مقاومت، امنیت غذایی، اقتصاد، صنعت، دانشگاه، تجهیزات پزشکی و دیگر عرصههای مورد نیاز جامعه، ظرفیت وقف در حال توسعه است.
وقف در خدمت خودکفایی تجهیزات پزشکی
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران با اشاره به ورود موقوفات به حوزه تجهیزات پزشکی گفت: در برخی تجهیزات پزشکی، شرکتهای وقفی یا شرکتهایی که بخش قابل توجهی از سهام آنها متعلق به موقوفات است، توانستهاند محصولاتی را که پیش از این در تعداد محدودی از کشورهای جهان تولید میشد، در داخل کشور تولید کنند. این اقدام علاوه بر کمک به خودکفایی کشور، از خروج ارز و وابستگی به خارج جلوگیری کرده و در برخی موارد حتی ظرفیت صادراتی نیز ایجاد شده است.
میرکریمی تأکید کرد: تلاش ما این است که جریان وقف متناسب با نیازهای روز جامعه حرکت کند و با ایجاد زمینههای جدید، واقفان بتوانند در حوزههایی که کشور به آن نیاز دارد، نقشآفرینی کنند.
مدیریت رقبات مساجد
وی در ادامه در پاسخ به سوال خبرنگار شبستان درباره وضعیت رقبات مساجد و نحوه نظارت اوقاف بر آنها گفت: بخشی از موقوفات مرتبط با مساجد، موقوفاتی هستند که عواید آنها برای هزینههای مسجد اختصاص یافته است. این موقوفات معمولاً متولی دارند و اگر متولی نداشته باشند، سازمان اوقاف وظایف مربوط به تصدی، نگهداری، صیانت، اجاره و مسائل حقوقی آنها را انجام میدهد. عواید این موقوفات نیز مطابق نیت واقف در اختیار محل مورد نظر، از جمله مسجد، قرار میگیرد.
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران درباره رقبات واقع در پیرامون و بدنه مساجد اظهار کرد: بر اساس توافق میان سازمان اوقاف و مرکز رسیدگی به امور مساجد، این رقبات با معرفی ائمه جماعات از سوی مرکز رسیدگی به امور مساجد ساماندهی میشوند. پس از معرفی امام جماعت مسجد، حکمی در ارتباط با موقوفه صادر میشود و امام جماعت موظف است قوانین و مقررات مربوط به رقبات را رعایت کرده و در چارچوب ضوابط، امور مربوط به آنها را پیگیری کند.
میرکریمی با بیان اینکه این روند هنوز به طور کامل اجرایی نشده اما در حال سامان گرفتن است، گفت: در همین روزهای اخیر نیز چند معرفینامه از سوی مرکز رسیدگی به امور مساجد برای معرفی ائمه جماعات مساجد دریافت کردهایم و این روند میتواند به ساماندهی بهتر رقبات مساجد کمک کند.
وی تأکید کرد: لازم است ائمه جماعات و روحانیون مساجد با سازمان اوقاف هماهنگی داشته باشند و آموزشها و اطلاعات لازم را دریافت کنند تا موقوفات مرتبط با مساجد به شکل منطقی و مطابق ضوابط قانونی و شرعی اداره شود.
عواید موقوفات مساجد برای خود مسجد هزینه میشود
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران با تأکید بر اینکه درآمد موقوفات مساجد باید در مسیر نیت واقف هزینه شود، خاطرنشان کرد: عواید این موقوفات در اختیار خود مسجد قرار میگیرد و سازمان اوقاف از درآمد موقوفات مربوط به مساجد، بابت حقالنظاره یا هزینههای مدیریتی و نگهداری سهمی برای خود برنمیدارد و عواید مربوطه به حساب مسجد واریز میشود.
راهاندازی دفاتر مشاوره وقف برای تسهیل وقفهای جدید
میرکریمی با اشاره به راهاندازی دفاتر مشاوره وقف در ادارات کل اوقاف سراسر کشور گفت: یکی از اقدامات مهم آغاز هفته وقف، افتتاح دفاتر مشاوره وقف بود که در ادارات کل اوقاف استانها به صورت وبیناری و با حضور رئیس سازمان اوقاف افتتاح شد.
وی هدف از راهاندازی این دفاتر را انجام امور اداری ندانست و افزود: مأموریت اصلی این دفاتر، مشاوره به افرادی است که قصد وقف مال خود را دارند اما درباره نیازهای جامعه، نحوه انجام وقف و حوزه مناسب برای اختصاص مال خود اطلاعات کافی ندارند، این دفاتر تلاش میکنند با ارائه مشاوره تخصصی، مسیر وقف را برای افراد با سرمایههای مختلف تسهیل کنند تا هر فرد بتواند متناسب با امکانات خود و نیازهای جامعه، موقوفهای مؤثر ایجاد کند.
بررسی ظرفیت وقف پول
میرکریمی همچنین از بررسی موضوع وقف پول در شورای فقهی سازمان اوقاف خبر داد و گفت: موضوع وقف مبالغ خرد و وقف پول یکی از مباحث مهمی است که در دستور کار قرار دارد و به دلیل وجود ملاحظات فقهی، در شورای فقهی سازمان با حضور صاحبنظران حوزوی در حال بررسی است. تلاش میشود با رعایت ضوابط شرعی و رفع موانع موجود، زمینهای فراهم شود که افراد بتوانند مبالغ مورد نظر خود را در حوزههای مورد علاقه و نیاز جامعه اختصاص دهند و از گردش این منابع، نیت واقف محقق شود.
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران با تأکید بر ماهیت عمومی و مستقل وقف گفت: وقف نه مال خصوصی است و نه مال دولتی، بلکه مال وقف است و باید مطابق نیت واقف اداره شود و سازمان اوقاف خود را امانتدار این جریان میداند و وظیفه دارد در چارچوب قانون و شرع، نیت واقف را محقق کند تا همانگونه که موقوفات قرنهای گذشته امروز منشأ اثر هستند، موقوفات امروز نیز برای نسلهای آینده باقی بمانند.
وی در پاسخ به سوالی پیرامون شکلگیری رویکردهای جدید در حوزه وقف اظهار کرد: یکی از نگاههای جدید این است که وقف را صرفاً محدود به ملک، زمین یا سرمایه مالی ندانیم، بلکه افراد میتوانند بخشی از توان و تخصص خود را نیز در مسیر خدمت به جامعه اختصاص دهند.
وی افزود: برای نمونه، فردی که پزشک است میتواند بخشی از خدمات و ظرفیت حرفهای خود را برای انجام خدمتی که مورد نظر اوست اختصاص دهد و از این طریق در قالب یک نگاه نوین، بخشی از توان تخصصی خود را در مسیر امور عامالمنفعه قرار دهد.
میرکریمی با بیان اینکه این رویکرد میتواند دامنه مشارکت مردم در وقف را گستردهتر کند، گفت: وقف زمانی میتواند متناسب با نیازهای روز جامعه حرکت کند که ظرفیتهای مختلف مردم را مورد توجه قرار دهد، چراکه همه افراد الزاماً سرمایه یا ملک قابل توجهی برای وقف ندارند، اما بسیاری از آنها از تخصص، مهارت، زمان و توان حرفهای برخوردارند.
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران همچنین با اشاره به روند وقفهای جدید در تهران اظهار کرد: در ماه گذشته در حوزه جنوب شرق تهران چند مورد وقف در قالب ساختمانها و املاک قابل توجه به ثبت رسیده که نشاندهنده استمرار مشارکت مردم در این سنت حسنه است. نمونههایی از این موقوفات در قالب ساختمانهای دارای واحدهای متعدد و همچنین مجتمعهایی در شهریار شکل گرفته و این ظرفیت میتواند در آینده برای پاسخگویی به نیازهای اجتماعی و عمومی مورد استفاده قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: اگر وقف بتواند با نیازهای واقعی جامعه پیوند بخورد، ظرفیت آن بسیار فراتر از یک اقدام خیر فردی خواهد بود و میتواند به عنوان یک سرمایه اجتماعی ماندگار، در حوزههای مختلف از جمله مسجد، درمان، آموزش، خدمات اجتماعی و دیگر نیازهای عمومی نقشآفرینی کند.
احیای موقوفات غصبشده
وی با اشاره به ظرفیتهای قانونی برای کشف موقوفات افزود: برای شناسایی و معرفی موقوفات خارجشده از چرخه وقف نیز سازوکارهایی در نظر گرفته شده است و اگر افرادی اطلاعات یا اسنادی درباره موقوفات در اختیار دارند، میتوانند موضوع را به ادارات اوقاف اعلام کنند تا سوابق از مراجع ذیربط از جمله سازمان ثبت بررسی شود.
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران با اشاره به نمونههای اخیر احیای موقوفات گفت: در روزهای گذشته نیز شاهد اجرای نیت یک موقوفه بودیم که بیش از ۴۰ سال از چرخه وقف خارج شده بود و با پیگیریهای انجامشده، زمینه احیای آن فراهم شد. هدف این است که موقوفات پس از شناسایی، با رعایت نیت واقف و متناسب با کاربری تعیینشده، با حداکثر بهرهوری به چرخه فعالیتهای وقفی بازگردند.
کمکهای موقوفات در ایام جنگ
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران به نقش ظرفیت موقوفات در شرایط جنگ اشاره کرد و گفت: اگرچه موقوفهای با نیت مشخص کمک به آسیبدیدگان جنگ که از گذشته ایجاد شده باشد، مورد مشخصی در اختیار نداریم، اما در موقوفاتی با نیتهای عام مانند کمک به نیازمندان، امکان استفاده از عواید موقوفه برای پاسخگویی به نیازهای ایجادشده وجود داشت.
وی افزود: در روزهای آغاز جنگ، با توجه به شرایط اضطراری، کمکهایی برای پشتیبانی از بخشهای مختلفی که با مشکلات مواجه شده بودند اختصاص یافت. این کمکها حسب مورد به مجموعههایی مانند مساجد، پایگاههای بسیج، نیروهای خدمترسان و دیگر مراکز مورد نیاز اختصاص پیدا کنند. در مواردی نیز نمایندگان شهرستانهای استان تهران مشکلات و نیازهای فوری مناطق خود را اعلام میکردند و با توجه به نیت موقوفات و مجوزهای لازم، تلاش میشد در حد مقدورات از این ظرفیت برای رفع نیازهای فوری استفاده شود.
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران درباره کمک به آسیبدیدگان ناشی از جنگ نیز اظهار کرد: در تهران، مسئولیت اصلی رسیدگی به منازل آسیبدیده به شهرداری واگذار شد و در شهرستانهای استان نیز بنیاد مسکن مسئولیت مستقیم را بر عهده داشت، اما اوقاف در برخی موارد موردی که ساختمانها و اماکن دچار آسیبهای سطحی تا متوسط شده بودند، ورود کرد. در یکی از شهرستانهای اطراف تهران، برای تعمیر یک ساختمان چهارطبقه که در جریان حمله آسیب دیده بود، حدود یک میلیارد تومان هزینه شد و با همکاری بنیاد مسکن، تعمیرات این واحد انجام گرفت. در موارد دیگری نیز برای جبران خسارتهای جزئی مانند شکستن شیشه ساختمانها و موارد مشابه، کمکهایی اختصاص داده شد.
استمرار حمایت از مستأجران موقوفات در سال ۱۴۰۵
میرکریمی همچنین با اشاره به سیاست اوقاف در زمینه اجاره املاک موقوفه در سال جاری گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۵، اجارهبهای منازل مسکونی و مراکز تجاری موقوفه افزایش پیدا نکرد و قرارداد مستأجران با همان نرخ سال ۱۴۰۴ تمدید شد. حتی در مواردی که مدت پنجساله قرارداد مستأجران به پایان رسیده و مطابق ضوابط امکان تخلیه وجود داشت، با موافقت ریاست سازمان، یک سال تمدید قرارداد و همچنین محاسبه اجارهبها بر اساس نرخ سال ۱۴۰۴ انجام شد.
وقف یک ساختمان ۱۰ واحدی برای مرکز درمانی
مدیر اوقاف و امور خیریه استان تهران در ادامه با اشاره به وقفهای جدید انجامشده در استان گفت: یکی از وقفهای شاخص اخیر در شهریار، مربوط به ساختمانی ۱۰ واحدی است که در بخش تجاری آن نیز ظرفیتهایی وجود دارد و این موقوفه برای ایجاد و فعالیت یک مرکز درمانی اختصاص یافته است. این موقوفه توسط یک پزشک انجام شده و از جمله وقفهای قابل توجهی است که در سطح استان به صورت قطعی مراحل آن به پایان رسیده است.
نظر شما