خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در روزگاری که جامعه بیش از همیشه در معرض بمباران خبر، شایعه، روایتهای متناقض و جنگ روانی قرار دارد، «وحدت» دیگر صرفاً یک توصیه اخلاقی یا شعاری مناسبتی نیست؛ بلکه به یکی از مهمترین ضرورتهای اجتماعی و امنیت روانی جامعه تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، یک جمله نسنجیده، یک تیتر تحریککننده یا بازنشر یک خبر بیاساس میتواند شکافی را عمیقتر کند که دشمن سالها برای ایجاد آن برنامهریزی کرده است.
نگاه به سیره امیرالمؤمنین(ع) نشان میدهد که وحدت به معنای حذف اختلاف نظر نیست، بلکه هنر مدیریت اختلاف، گفتوگو، رعایت حرمتها و ترجیح مصالح امت اسلامی بر منافع فردی و جناحی است؛ الگویی که امروز میتواند چراغ راه جامعهای باشد که در میانه جنگ روایتها و عملیات روانی دشمن، بیش از هر زمان دیگری به عقلانیت و گفتوگوی مؤمنانه نیاز دارد.
حجتالاسلام علی محقی، مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی، در گفتوگو با خبرنگار شبستان با اشاره به جایگاه وحدت و برادری در نهجالبلاغه اظهار کرد: امیرالمؤمنین(ع) تأکیدات فراوانی درباره وحدت و انسجام جامعه اسلامی دارند و نگاه ایشان به وحدت، فراتر از صرفاً چسبیدن به نقاط مشترک و کنار گذاشتن اختلافات است.
وحدت علوی؛ پذیرش اختلاف و حل آن با گفتوگوی علمی
وی افزود: در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، در عین تأکید بر مشترکات، اختلافات نیز باید از مسیر گفتوگوی علمی و منطقی حل شود در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، در عین تأکید بر مشترکات، اختلافات نیز باید از مسیر گفتوگوی علمی و منطقی حل شود؛ چراکه اختلاف نظر، امری طبیعی در جامعه انسانی است و نمیتوان جامعهای را تصور کرد که هیچ اختلافی در آن وجود نداشته باشد.
حجت الاسلام محقّی با اشاره به برخی مواضع امیرالمؤمنین(ع) در مقاطع حساس تاریخ اسلام ادامه داد: در آستانه جنگ جمل، فردی درباره یکی از خلفای پیش از حضرت سؤال کرد، اما امیرالمؤمنین(ع) متناسب با شرایط پاسخ دادند که اکنون زمان مناسبی برای طرح چنین پرسشی نیست.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی بیان کرد: دلیل این نگاه روشن است؛ وقتی جامعه در آستانه یک بحران و درگیری قرار دارد، اولویت باید حفظ انسجام و جلوگیری از ریخته شدن خون مسلمانان باشد، حتی اگر پرسش مطرحشده، قابلیت گفتوگوی علمی و اعتقادی داشته باشد.
وی گفت:امیرالمؤمنین(ع) در نقد برخی شخصیتها، عملکرد آنها را مورد نقد قرار میدادند، نه اینکه شخصیت افراد را تخریب کنند امیرالمؤمنین(ع) در نقد برخی شخصیتها، عملکرد آنها را مورد نقد قرار میدادند، نه اینکه شخصیت افراد را تخریب کنند؛ این موضوع میتواند امروز نیز برای فعالان فرهنگی، سیاسی و اجتماعی یک الگوی مهم باشد.
حجت الاسلام محقّی با تأکید بر اینکه حضرت امیر(ع) حتی از برخی حقوق مسلم خود برای حفظ وحدت اسلامی گذشتند، تصریح کرد: این همان نگاه آرمانی و متعالی به وحدت است؛ یعنی انسان برای حفظ اصل اسلام و انسجام جامعه اسلامی، از برخی منافع و حقوق شخصی خود عبور کند.
دشمن اختلاف را از رسانه تا کف جامعه دنبال میکند
وی با اشاره به تلاش دشمن برای ایجاد اختلاف میان مردم اظهار کرد: دشمن در طول تاریخ همواره به دنبال ضربه زدن به جهان اسلام و ایجاد شکاف میان مسلمانان بوده و امروز نیز این هدف از مسیر رسانهها، شبکههای اجتماعی و عملیات روانی دنبال میشود.
حجت الاسلام محقّی ادامه داد: بخشی از اختلافاتی که در جامعه ایجاد میشود، مستقیم از بیرون مرزها هدایت میشود بخشی از اختلافاتی که در جامعه ایجاد میشود، مستقیم از بیرون مرزها هدایت میشود و بخشی نیز ممکن است به دلیل مواضع نسنجیده برخی خواص، تیترهای رسانهای یا سخنان تحریککننده در جامعه شکل بگیرد.
وی افزود: گاهی یک فرد میداند سخنی که مطرح میکند موجب اختلاف میشود، گاهی نمیداند و سطح و پیامد سخن خود را بررسی نکرده است و گاهی نیز تصور میکند این مسئله صرفاً مصرف داخلی دارد؛ اما باید بدانیم تکرار چنین مواضعی میتواند در نهایت به ایجاد انحراف و شکاف در جامعه منجر شود.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی با بیان اینکه اختلاف نظر میان کشورهای اسلامی نیز وجود دارد، گفت: نباید تصور کنیم اگر همه مسلمانان اهل سنت یا همه پیروان یک مذهب هستند، هیچ اختلافی میان آنها وجود ندارد؛ اختلاف نظر بخشی از زندگی اجتماعی و فکری بشر است، اما مسئله زمانی خطرناک میشود که دشمن بتواند از این اختلافات بهرهبرداری کند.اختلاف نظر بخشی از زندگی اجتماعی و فکری بشر است، اما مسئله زمانی خطرناک میشود که دشمن بتواند از این اختلافات بهرهبرداری کند.
وی با بیان اینکه اختلاف علمی باید در میان علما و اندیشمندان باقی بماند، افزود: دشمن زمانی موفق میشود که اختلافات علمی را از حوزه علما، اندیشمندان و اساتید دانشگاه و حوزه به کف جامعه بکشاند.
اختلافات علمی را به کف خیابان نکشانیم
حجت الاسلام محقّی تصریح کرد: وقتی مباحث پیچیده فقهی، اعتقادی و تاریخی که نیازمند مطالعه و تخصص است، بدون زمینهسازی و بدون ادبیات علمی وارد فضای عمومی جامعه شود، بسیاری از مردم که مطالعات تخصصی ندارند، براساس شنیدهها و برداشتهای ناقص موضعگیری میکنند و همین مسئله میتواند زمینهساز اختلاف و کینه شود.
وی با اشاره به موضوع اهانت به مقدسات و شخصیتهای مورد احترام مسلمانان اظهار کرد: ما ممکن است درباره برخی شخصیتهای تاریخی اختلاف نظر داشته باشیم و نقد سیاسی یا تاریخی خود را مطرح کنیم، اما این اختلاف نظر نباید به اهانت و هتک حرمت تبدیل شود.
حجت الاسلام محقّی ادامه داد: امیرالمؤمنین(ع) حتی زمانی که عایشه پس از جنگ جمل در اختیار حضرت قرار گرفت، اجازه ندادند به همسر پیامبر(ص) اهانت شود. این رفتار نشان میدهد که حتی در اوج اختلاف و درگیری سیاسی نیز باید حرمتها حفظ شود.
وی گفت: کسی که تصور میکند با اهانت به مقدسات دیگران میتواند دل امیرالمؤمنین(ع) را شاد کند، در اشتباه است کسی که تصور میکند با اهانت به مقدسات دیگران میتواند دل امیرالمؤمنین(ع) را شاد کند، در اشتباه استچنین رفتاری در واقع دشمنتراشی و کمک به جبهه دشمن در نبرد تمدنی امروز است.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی افزود: این موضوع تنها متوجه یک جریان نیست؛ هم در میان شیعه و هم در میان اهل سنت ممکن است افرادی برای جذب مخاطب، سخنان تحریکآمیز مطرح کنند، در حالی که مخاطبپسندی به قیمت ایجاد کینه و دشمنی، نه با منطق اسلام سازگار است و نه با سیره علمای بزرگ اسلامی.
دژ امنیت روانی جامعه با آگاهی و عقلانیت ساخته میشود
حجت الاسلام محقّی در ادامه با تأکید بر ضرورت ارتقای آگاهی مردم در برابر شایعات و جنگ روانی دشمن اظهار کرد:یکی از ویژگیهای مکتب تشیع، دعوت انسان به اندیشیدن و تعقل است و در قرآن کریم نیز بارها انسان به تفکر، تدبر و استفاده از عقل دعوت شده است.
یکی از ویژگیهای مکتب تشیع، دعوت انسان به اندیشیدن و تعقل است و در قرآن کریم نیز بارها انسان به تفکر، تدبر و استفاده از عقل دعوت شده است.
وی افزود: پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و ائمه اطهار(ع) نیز همواره مردم را به عقلانیت و آگاهی دعوت کردهاند؛ بنابراین امروز آنچه میتواند جامعه را در برابر شایعات و جنگ روانی دشمن حفظ کند، آگاهی، عقلانیت، تأمل و تفکر عمیق است.
حجت الاسلام محقّی با تأکید بر اینکه مردم نباید هر خبری را بدون بررسی بپذیرند، بیان کرد: اگر مطلبی با عقل و منطق انسان سازگار نیست، باید درباره آن تحقیق کرد و صرفاً به دلیل اینکه در فضای مجازی یا از زبان فردی مشهور منتشر شده است، آن را نپذیرفت.
وی خطاب به فعالان فرهنگی و مذهبی گفت: مداحان و سخنرانان باید عقلانیت را در شعر، سبک سینهزنی، مداحی و سخنرانیهای خود مورد توجه قرار دهند و به جای ایجاد هیجانهای کاذب، چهره واقعی دشمن و نقشههای او را برای مردم تبیین کنند.مداحان و سخنرانان باید عقلانیت را در شعر، سبک سینهزنی، مداحی و سخنرانیهای خود مورد توجه قرار دهند و به جای ایجاد هیجانهای کاذب، چهره واقعی دشمن و نقشههای او را برای مردم تبیین کنند.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: جامعه دینی باید اهل اندیشه و تحلیل باشد و بتواند پس پرده حوادث را ببیند؛ اگر جامعه به این مرحله از آگاهی برسد، زمینه فریب مردم و ایجاد فتنه بسیار کاهش پیدا میکند.
گفتوگوی اجتماعی؛ راهکار علوی برای مدیریت اختلاف
وی با اشاره به یکی از مهمترین راهکارهای نهجالبلاغه برای حفظ وحدت گفت: نخستین گام در این مسیر، شکلگیری گفتوگوی اجتماعی است؛ یعنی اجازه بدهیم مخالفان و موافقان یک موضوع، دیدگاه خود را مطرح کنند و مردم نیز با آرامش، منطق و بدون هیجانزدگی این دیدگاهها را بشنوند.
حجت الاسلام محقّی افزود: امیرالمؤمنین(ع) در جنگ جمل نیز پیش از ورود به مرحله درگیری، بارها تلاش کردند گفتوگو شکل بگیرد و افراد مختلف برای مذاکره و گفتوگو میان دو طرف اعزام شدند.
وی ادامه داد: در نهروان نیز حضرت امیر(ع) باب گفتوگو را باز گذاشتند و نتیجه این شد که تعداد قابل توجهی از افرادی که در مقابل حضرت قرار گرفته بودند، از موضع خود بازگشتند. این نشان میدهد گفتوگو میتواند بسیاری از گرهها را پیش از رسیدن جامعه به مرحله تقابل باز کند.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی با اشاره به نمونههای تاریخی گفت: در دورههای مختلف، ائمه اطهار(ع) نیز از گفتوگو و مناظره علمی استقبال کردند و مناظرات امام رضا(ع) با اندیشمندان ادیان مختلف نمونه روشنی از این رویکرد است.
وی با اشاره به کتاب «المراجعات» علامه سید عبدالحسین شرفالدین جبلعاملی گفت: مکاتبات میان علامه شرفالدین و یکی از علمای بزرگ اهل سنت مصر، نمونهای ارزشمند از گفتوگوی علمی، محترمانه و برادرانه میان عالمان شیعه و سنی است.
حجت الاسلام محقّی تصریح کرد: وقتی این مکاتبات را میخوانیم، میبینیم که دو عالم با وجود اختلافات فکری و مذهبی، با احترام و ادبیاتی برادرانه با یکدیگر گفتوگو میکنند؛ این همان شیعه اصیل، شیعه علوی و شیعه ولایی است.
رسانه ملی باید از مونولوگ به دیالوگ برسد
وی با ارائه پیشنهادی برای تقویت گفتوگوی اجتماعی در کشور اظهار کرد: باید مناظرات علمی و تخصصی در رسانه ملی و فضای عمومی کشور افزایش پیدا کند و موافقان و مخالفان یک موضوع در فضایی منطقی و محترمانه در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
باید مناظرات علمی و تخصصی در رسانه ملی و فضای عمومی کشور افزایش پیدا کند و موافقان و مخالفان یک موضوع در فضایی منطقی و محترمانه در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
حجت الاسلام محقّی افزود: در حوزههای اقتصادی، سیاسی، بینالمللی و موضوعات مختلف اجتماعی میتوان مناظرات تخصصی برگزار کرد تا مردم استدلال هر دو طرف را بشنوند و خودشان با تحلیل و تفکر به نتیجه برسند.
وی با اشاره به مناظرات تلویزیونی سالهای نخست انقلاب اسلامی گفت: مناظرات شهید آیتالله بهشتی با افرادی مانند کیانوری و دیگر چهرههای سیاسی، نمونهای از گفتوگوهای جدی و استدلالی بود که میتوانست سطح آگاهی مردم را افزایش دهد.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی تأکید کرد: امروز نیز باید در هر حوزه از کارشناسان همان حوزه دعوت شود؛ در اقتصاد، کارشناس اقتصادی و در مسائل سیاسی، کارشناس سیاسی حضور داشته باشد تا مردم بتوانند سخنان هر دو طرف را بشنوند و قضاوت کنند.
وی گفت: مشکل امروز این است که گاهی به جای دیالوگ، مونولوگ شکل میگیرد؛ یعنی یک طرف سخن میگوید و طرف دیگر فرصت شنیده شدن نداردمشکل امروز این است که گاهی به جای دیالوگ، مونولوگ شکل میگیرد؛ یعنی یک طرف سخن میگوید و طرف دیگر فرصت شنیده شدن ندارد. وقتی گفتوگو شکل نگیرد، طبیعی است که بخشی از جامعه احساس کند از این جمع کنار گذاشته شده است.
حجت الاسلام محقّی با تأکید بر ضرورت بازگشت به الگوی گفتوگوی علوی خاطرنشان کرد: برای اینکه کنار هم بمانیم باید از مونولوگ به دیالوگ برسیم؛ باید اجازه دهیم مردم سؤال کنند، مخالفان سخن بگویند و پاسخها در فضایی محترمانه و منطقی ارائه شود.
وی افزود: اگر گفتوگوی اجتماعی شکل بگیرد، هم همدلی افزایش پیدا میکند، هم گرههای ذهنی مردم باز میشود و هم جامعه در برابر جنگ روانی دشمن مقاومتر خواهد شد.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی در پایان اظهار امیدواری کرد: به برکت خون شهدای جبهه مقاومت و رهبران شهید، زمینه برای شکلگیری گفتوگوهای واقعی و مؤثر در جامعه فراهم شود و مسئولان، رسانهها و فعالان فرهنگی با تکیه بر آموزههای نهجالبلاغه، عقلانیت، سعهصدر، گفتوگو و وحدت را بیش از گذشته در جامعه نهادینه کنند.
نظر شما