به گزارش خبرگزاری شبستان از یاسوج، مسجد در فرهنگ اسلامی، تنها بنایی برای اقامه نماز و انجام مناسک عبادی نیست، بلکه از آغاز شکلگیری جامعه اسلامی، به عنوان یکی از مهمترین پایگاههای هدایت، تربیت، همدلی و حل مسائل مردم شناخته شده که اگر کارکرد واقعی خود را پیدا کند، میتواند از مسائل فرهنگی و تربیتی گرفته تا مشکلات اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی مردم را در دل خود سامان دهد و به پناهگاهی برای جامعه مؤمنان تبدیل شود.
سیره پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) نیز نشان میدهد که مسجد همواره محل حضور مردم، رسیدگی به نیازمندان، گرهگشایی از مشکلات و تقویت پیوندهای اجتماعی بوده و محدود کردن آن به اقامه نماز، فاصله گرفتن از فلسفه اصلی مسجد است.
اهمیت این جایگاه در شرایط امروز، بهویژه پس از حوادث و جنگهای اخیر، بیش از گذشته خود را نشان داده که مساجد علاوه بر نقش عبادی، در عرصه جهاد تبیین، روشنگری و ارائه تحلیل صحیح از حوادث به مردم وارد شدند و در کنار آن، ظرفیت خیرین، نمازگزاران، هیئتهای مذهبی، کانونهای فرهنگی و پایگاههای بسیج را برای کمک به خانوادههای نیازمند و آسیبدیده به میدان آوردند.
مسجد بار دیگر نشان داد که میتواند همزمان پایگاه ایمان و معنویت و پناهگاه اجتماعی مردم در روزهای سخت باشد و از سوی دیگر، تحقق «نهضت بازگشت به مسجد» نیازمند آن است که همه ارکان مسجد، از امام جماعت و هیئت امناء گرفته تا کانونهای فرهنگی و هنری، پایگاه بسیج، هیئتهای مذهبی و مؤسسات خیریه، در کنار یکدیگر قرار داشته باشند و هرکدام بخشی از مسئولیت احیای کارکرد مسجد را بر عهده بگیرند.
سند راهبری مسجد میتواند زمینهای برای هماهنگی این ظرفیتها و استفاده از توان حوزههای علمیه، مبلغین و حتی دستگاههای اجرایی در جهت تقویت جایگاه مسجد و حل مسائل مردم فراهم کند و در کنار این مسائل، پیوند دوباره نوجوانان و جوانان با مسجد یکی از مهمترین دغدغههای امروز بوده که بیش از هر چیز به نوع مدیریت مسجد، توانمندی امام جماعت و شناخت درست اقتضائات نسل جدید بستگی دارد.
مسجدی که بتواند زبان نسل جوان را بشناسد، برای نیازهای فکری و تربیتی آنان برنامه داشته باشد و محیطی برای رشد، نشاط، معنویت و مشارکت اجتماعی فراهم کند، میتواند ارتباط نسل جدید با مسجد را از یک حضور مقطعی به یک پیوند عمیق و ماندگار تبدیل کند.
در همین راستا و به مناسبت روز جهانی مسجد، درباره جایگاه واقعی مسجد در جامعه اسلامی، تجربه مساجد در جنگ اخیر، نقش آنها در جهاد تبیین و خدمترسانی، الزامات نهضت بازگشت به مسجد و چگونگی جذب نوجوانان و جوانان، با حجتالاسلام والمسلمین سید مصطفی واهبیزاده، امام جمعه شهرستان دنا، به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانید.
امام جمعه شهرستان دنا در این گفتوگو با اشاره به اینکه مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محل اقامه نماز نیست، گفت: مسجد در نگاه قرآن و سیره پیامبر اکرم(ص)، جایگاهی فراتر از عبادت دارد و باید به پایگاهی برای هدایت، تربیت، خدمترسانی و حل مشکلات مردم تبدیل شود.
حجتالاسلام والمسلمین «سید مصطفی واهبیزاده»به واقعه به آتش کشیده شدن مسجدالاقصی اشاره و اظهار کرد: مسجدالاقصی نخستین قبله مسلمانان و از مکانهای برگزیده الهی بوده و در سوره مبارکه اسراء نیز جایگاه ویژه این مسجد مورد توجه قرار گرفته، از این رو، به آتش کشیده شدن مسجدالاقصی توسط جریانهای منحرف و خرافی، حادثهای تلخ و مصیبتبار برای جهان اسلام بود و نامگذاری ۳۰ مرداد به عنوان روز جهانی مسجد، علاوه بر گرامیداشت این واقعه، یادآور ضرورت حفاظت از بیتالمقدس و مسجدالاقصی است.
وی ضمن بیان اینکه برای درک جایگاه مسجد باید به فلسفه وجودی آن در نگاه دین توجه کنیم، افزود: مسجد محل اتصال عبد با معبود و مخلوق با خالق بوده و انسان در این مکان مقدس، مسیر رشد و تعالی خود را به سوی پروردگار طی میکند؛ حتی در نگاه وحیانی، کعبه به عنوان خانه خدا و نخستین بنای مقدس، نقطه آغاز گسترش زمین معرفی شده و این موضوع نشاندهنده جایگاه ویژه مسجد در فرهنگ دینی است.
حجتالاسلام واهبیزاده به سیره پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) اشاره و بیان کرد: مسجد در صدر اسلام محل حضور و تربیت کودکان، رسیدگی به امور خانوادهها، رفع مشکلات مردم و گرهگشایی از مسائل جامعه بود، پیامبر اکرم(ص) حتی هنگام شنیدن گریه کودک در نماز جماعت، نماز را کوتاه میکردند تا حضور کودک و آرامش خانواده برایشان اهمیت داشت؛ این رفتار باید برای امروز ما درس باشد که مسجد باید محل حضور و انس کودکان و نوجوانان با دین باشد.
امام جمعه شهرستان دنا با اشاره به اینکه در مسجد کوفه، امیرالمؤمنین علی(ع) به امور مردم و قضاوت میان آنان میپرداخت و این نشان میدهد مسجد میتواند محل دادخواهی و حل اختلافات مردم باشد، ادامه داد: در سیره پیامبر اکرم(ص)، مسجد محل توجه به افراد نیازمند، کمک به بیماران، رسیدگی به مشکلات مالی مردم و حتی زمینهسازی برای ازدواج و تشکیل خانواده بوده است.
وی یادآور شد: مسجد باید محل حیات طیبه و کانونی باشد که مردم در آن بتوانند مشکلات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی و حتی سیاسی خود را مطرح و برای حل آن از ظرفیتهای جامعه ایمانی استفاده کنند که اگر فردی مشکلی دارد، مسجد باید نخستین جایی باشد که برای حل آن به ذهنش برسد.
حجتالاسلام واهبیزاده نقش مساجد در جنگ اخیر و ضرورت جهاد تبیین را یادآور شد و گفت: در حوادث اخیر و جنگ، مسجد یکی از پایگاههایی بود که توانست در عرصه روشنگری، تحلیل درست شرایط و مواجهه صحیح با جنگ نقشآفرینی کند، سخنرانان، طلاب و روحانیون، اساتید حوزه، دانشگاه، فرهنگیان و دیگر افراد صاحبنظر در بسیاری از مساجد حضور یافتند و برای تقویت فضای صحیح تحلیل و تبیین مسائل روز به مردم کمک کردند.
امام جمعه شهرستان دنا افزود: مسجد در این عرصه سربلند بود و توانست در کنار جهاد تبیین، تحلیل درست و قابل فهمی از شرایط جنگ در اختیار مردم قرار دهد و ظرفیتهایی که در دوران کرونا برای خدمترسانی و کمک به مردم در مساجد فعال شده بود، در شرایط جنگ نیز به میدان آمد.
وی ضمن بیان اینکه در این مدت اگر خانوادهای با مشکل مالی، اجاره مسکن یا مشکلات معیشتی مواجه میشد، خیرین و نمازگزاران مسجد دست به دست هم میدادند و برای رفع مشکل آن خانواده اقدام میکردند، بیان کرد: در مناطقی که مستقیماً در معرض جنگ بودند نیز هیئتهای مسجدی، کانونهای فرهنگی، پایگاههای بسیج و امامان جماعت با شناسایی نیازها و ظرفیتهای موجود، از توان افراد مختلف در زمینههایی مانند جوشکاری، در و پنجره، بنایی و سایر مشاغل برای کمک به خانوادههای آسیبدیده استفاده کردند.
حجتالاسلام واهبیزاده خاطرنشان کرد: این اقدامات نشان داد که مسجد میتواند در شرایط سخت، علاوه بر نقش دینی و فرهنگی، یک پایگاه اجتماعی برای حمایت از مردم باشد و در جنگ اخیر نیز توانست بخشی از جایگاه واقعی خود را نشان دهد.
رئیس قرارگاه مساجد شهرستان دنا بر مسئولیت ارکان مسجد تأکید کرو افزود: امام جماعت، هیئت امناء، کانون فرهنگی و هنری، پایگاه بسیج، هیئتهای مذهبی، مؤسسات خیریه، خادم و دیگر ارکان مسجد، به دلیل مسئولیتی که پذیرفتهاند، باید شرعاً و اخلاقاً نسبت به مسجد احساس تکلیف کنند و برای احیای جایگاه واقعی آن تلاش داشته باشند.
وی افزود: اگر قرار است مسجد در حاکمیت اسلامی جایگاه رفیع خود را پیدا کند، همه این ارکان باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا مسجد بتواند حلال مشکلات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی و سایر مسائل مردم باشد.
حجتالاسلام واهبیزاده در ادامه، ضرورت تحقق «نهضت بازگشت به مسجد» را یادآور شد و گفت: یکی از الزامات این نهضت، ساماندهی و تقویت مدیریت مساجد و استفاده درست از ظرفیتهای موجود بوده که در همین راستا، سند راهبری مسجد تدوین شده و برای فعال شدن ظرفیتهای مختلف مسجد، نقش ارکان و دستگاههای مرتبط در آن مورد توجه قرار گرفته است.
امام جمعه شهر سی سخت خاطرنشان کرد: در این سند، نقش امام جماعت به عنوان مدیر مسجد، هیئت امناء، کانون فرهنگی، پایگاه بسیج، مؤسسات خیریه و هیئتهای مذهبی دیده شده و در کنار آنها از ظرفیت مراکز علمی، حوزههای علمیه، مبلغان و همچنین دستگاههایی مانند فرمانداری، شهرداری، بنیاد مسکن و راه و شهرسازی که میتوانند در حل مسائل مردم از ظرفیت مسجد استفاده کنند، توجه شده است.
وی بیان کرد: اگر سند راهبری مسجد به شکل صحیح و کامل عملیاتی شود، میتوانیم در حوزه ساختاری، فرهنگی، دینی و اجتماعی شاهد رشد و شکوفایی مساجد باشیم و مسجد دوباره به جایگاه واقعی خود در جامعه اسلامی بازگردد.
حجتالاسلام واهبیزاده به ضرورت حضور نوجوانان و جوانان در مساجد اشاره کرد و افزود: یکی از مهمترین مسائل در نهضت بازگشت به مسجد، برقراری ارتباط مؤثر با نسل جدید بوده که امام جماعت به عنوان مدیر مسجد، در این زمینه وظیفه سنگینتری دارد و باید با روحیات، نیازها و اقتضائات فکری و اجتماعی نوجوانان و جوانان آشنا باشد.
رئیس قرارگاه مساجد شهرستان دنا ادامه داد: در سند راهبری مسجد، برای ارتقای توانمندی امامان جماعت و آموزش مهارتهای لازم برای ارتباط با نوجوانان و جوانان نیز برنامههایی پیشبینی شده و حوزههای علمیه و مراکز آموزشی باید در این مسیر آموزش و حمایت لازم را ارائه کنند.
وی خاطرنشان کرد: وقتی امام جماعت و دیگر ارکان مسجد مهارت ارتباط با نسل جوان را داشته باشند و همه ظرفیتهای مسجد در کنار هم قرار گیرد، نوجوان و جوان با مسجد احساس بیگانگی نخواهد کرد و مسجد میتواند بار دیگر به خانه امن تربیت، رشد، معنویت، همدلی و حل مسائل جامعه تبدیل شود.
حجتالاسلام واهبیزاده گفت: مسجد در حکمرانی اسلامی باید جایگاهی داشته باشد که مردم هنگام مواجهه با مشکلات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی، آن را پناهگاه خود بدانند، زیرا احیای مسجد تنها با ساختن بنا یا افزایش برنامههای مناسبتی محقق نمیشود، بلکه زمانی مسجد به جایگاه حقیقی خود بازمیگردد که همه ارکان آن برای خدمت به مردم، تربیت نسل جدید، تقویت ایمان و بصیرت و حل مشکلات جامعه در کنار یکدیگر قرار گیرند.
نظر شما