به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از همدان، اجلاسیه روز جهانی مسجد و برنامه اقدام شبکه مدیریت محله محور امروز پنجشنبه ۲۹ مرداد ماه با حضور مسئولان کشوری و استانی همدان ب در استانداری همدان رگزار شد.
معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی ضمن گرامیداشت روز جهانی مسجد اظهار کرد :مسجد در جامعه اسلامی فقط محل عبادت نیست بلکه باید به عنوان کانون اجتماعی و مرجع حل مسائل محلات باشد.
سید محمد بطحایی با بیان اینکه مسجد باید برای همه اقشار جامعه جذاب باشد؛ گفت: انسجامبخشی به ظرفیتهای مردمی و دستگاههای اجرایی در همین مسیر شکل گرفته است.
وی با گریزی به کارکرد مسجد در صدر اسلام تصریح کرد : در زمان هجرت پیامبر اکرم(ص) و مسلمانان به مدینه، در حاشیه مسجدالنبی محلی برای اسکان اصحاب ایجاد شد که تعداد آنان در برخی مقاطع از حدود ۷۰ نفر تا چند صد نفر ذکر شده است.
بطحایی افزود: شکلگیری اصحاب صفه در صدر اسلام نشان داد که مسجد تنها محلی برای عبادت نیست، بلکه میتواند یک پایگاه اجتماعی و خدماتی باشد و به حل مسائل جامعه کمک کند.
وی بیان کرد: در شهرهای بزرگ اسلامی نیز مسجد فقط محل عبادت نبود، بلکه مرجعی برای ارائه خدمات مختلف اجتماعی از آموزش و بهداشت و درمان گرفته تا حمایت از نیازمندان، مقابله با آسیبهای اجتماعی و سایر نیازهای جامعه محسوب میشد.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با بیان اینکه این کارکرد مسجد در دورههایی از تاریخ کمرنگ شد، گفت: تلاش ما این است که مسجد به آن راهبرد و کارکردهای متنوع اجتماعی خود در کنار کارکرد عبادی بازگردد.
وی تاکید کرد: رویکرد محلهمحور به معنای انتقال وظایف حکمرانی به مساجد نیست، بلکه هدف این است که مسجد به کارکردهای اصلی خود نزدیک شود؛ چرا که کانونیت و مرجعیت مسجد برای حل مسائل اجتماعی، یکی از اثربخشترین راهکارها در جامعه ماست.
بطحایی با اشاره به شکلگیری شبکه مدیریت محلهمحور گفت: این ظرفیت با هدف ایجاد یک نظم جدید و کنار گذاشتن فعالیتهای گذشته ایجاد نشده است، بلکه قرار است تلاشهای نهادهای مردمی، تشکلها، گروههای جهادی، مساجد، هلال احمر و دستگاههای مختلف که تاکنون انجام شده، در کنار یکدیگر قرار گرفته و اثربخشی آنها در محلات افزایش یابد.
وی افزود: شبکه مدیریت محلهمحور به دنبال این است که همه تلاشهایی که در بخشهای مختلف صورت میگیرد، منسجم و مکمل یکدیگر شود تا خدمات اثربخشتری در محلات و جامعه ارائه شود.
معاون وزیر کشور با اشاره به ابلاغ رویکرد محلهمحوری در وزارت کشور، گفت: پس از مباحث و نشستهای متعدد رئیسجمهور با استانداران، در مهرماه سال ۱۴۰۴ این رویکرد طی بخشنامهای با امضای وزیر کشور ابلاغ شد.
بطحایی یکی از حلقههای مفقوده در شیوههای موجود مدیریت محله را نبود ضمانت اجرایی برای نظام مسائل شناساییشده در محلات دانست و گفت: اگر در شورای محله، بسیج یا مسجد به یک نظام مسائل مشخص رسیدیم، باید روشن باشد که این مسائل در دستگاه حکمرانی پیرامون ما چه میزان ضمانت اجرایی دارد.
وی ادامه داد: باید به سمتی حرکت کنیم که دستگاههای اجرایی در خدمت نظام تصمیمسازی شوراهای محله باشند؛ چرا که این مردم و فعالان محلی هستند که در میدان میدانند کدام خدمت نسبت به سایر خدمات اولویت بیشتری دارد.
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور تاکید کرد: بر اساس نظام مسائلی که در محلات شناسایی میشود، باید منابع نیز اختصاص پیدا کند و مسیر فعالیت شهرداری، فرمانداری، آموزش و پرورش، مراکز درمانی و سایر دستگاهها با نیازهای واقعی محله همراستا شود.
وی افزود: اگر این هماهنگی ایجاد شود، میان ظرفیتهای مختلف در محلات همافزایی و همجهتی شکل میگیرد و خدمات با اثربخشی بیشتری به مردم ارائه خواهد شد.
بطحایی با بیان اینکه مسیر اجرای شبکه مدیریت محلهمحور هنوز در ابتدای راه است، گفت: راه نرفته ما بسیار است و باید مسائل مختلف را در جلسات مشترک با فعالان محلات بررسی و منعکس کنیم تا در سطح عالی حکمرانی هماهنگیهای لازم انجام شود و آنچه از میدان و عملیات مطرح میشود نیز به شکل مناسب در فرآیند اجرا قرار گیرد.
معاون وزیر کشور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت افزایش مشارکت عمومی در مساجد اظهار کرد: اگر قرار است مسجد به جایگاه مورد انتظار جامعه اسلامی برسد، برنامههای آن باید به گونهای باشد که همه آحاد مردم انگیزه و اشتیاق حضور و مشارکت در حل مسائل محله خود را پیدا کنند.
وی افزود: خوشبختانه در سالهای اخیر گامهای خوبی در این زمینه برداشته شده و رفتارهای جاذبهآفرین برخی روحانیون و فعالان مسجدی موجب شده جوانانی که پیش از این ارتباطی با مسجد نداشتند، به این محیط نزدیک شوند.
بطحایی تاکید کرد: یکی از دلایلی که در جریان جنگ اخیر شاهد حضور گسترده مردم بودیم، همین تلاشها و رفتارهای مسجدیها برای جذب مردم و به ویژه جوانان بود.
وی با اشاره به جنگ شناختی دشمن علیه جامعه و تفکر مسجدی گفت: بسیاری از این تلاشها با رفتارهای درست و جاذبهآفرین فعالان مسجدی خنثی شد، اما این مسیر همچنان باید ادامه پیدا کند
رئیس سازمان امور اجتماعی کشور بر ضرورت شناخت دقیقتر جامعه تاکید کرد و گفت: باید محیط پیرامون و جامعه خود را بهتر بشناسیم و فاصله میان مسجد و آنچه در جامعه اتفاق میافتد را تا جایی که شرع و دین اجازه میدهد، کاهش دهیم.
وی افزود: هرچه این فاصله کمتر و جاذبه مسجد بیشتر شود، زمینه حضور و مشارکت اقشار مختلف جامعه نیز افزایش مییابد و نمونه آن را در تجمعات گسترده مردمی در جریان جنگ اخیر شاهد بودیم.
بطحایی با قدردانی از فعالان مساجد در سراسر کشور اظهار کرد: از همه کسانی که در مساجد و محلات، گمنام و بدون هیاهو برای مردم و جامعه تلاش میکنند، صمیمانه تشکر میکنم و امیدوارم بهزودی به جایگاهی برسیم که پیامبر عظیمالشأن اسلام(ص) برای مسجد ترسیم کرده و الگوی آن را به جامعه اسلامی نشان داده است.
نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی نیز با تاکید بر نقش محوری مساجد در جامعه، گفت: مسجد تنها یک فضای چهار دیواری برای اقامه نماز نیست، بلکه از گذشته قلب تپنده محلات، محل اجتماع مردم و پناهگاه آنان برای حل مشکلات بوده و باید بار دیگر این نقش اجتماعی و فرهنگی تقویت شود.
عباس صوفی اظهار کرد: مساجد همواره نقش مهمی در جامعه داشتهاند و امروز نیز باید با تقویت فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، اثرگذاری بیشتری در محلات داشته باشند.
وی با اشاره به هماهنگی میان روحانیون، بسیج محلات، هیات امنا، بزرگان و افراد اثرگذار در محلات، افزود: این هماهنگی میتواند مسجد را به محلی برای حل مشکلات مردم تبدیل کند و زمینه حضور بیشتر مردم در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی را فراهم آورد.
نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه جامعه امروز با دغدغههای مختلفی از جمله معیشت و فرهنگ مواجه است، گفت: بخشی از مسائل فرهنگی باید از مساجد آغاز شود و مسجد میتواند محور انجام فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی در محلات باشد.
صوفی با اشاره به موضوع حجاب و ضرورت توجه جدی به این مساءله ادامه داد: موضوع حجاب تنها یک مساله ساده نیست و نیازمند یک فکر اساسی است؛ بخشی از این موضوع فرهنگی است و باید برای آن کار فرهنگی گستردهای انجام شود و بخشی نیز نیازمند اقدامات قانونی است که مجلس نیز در این زمینه وظایفی بر عهده دارد.
وی تاکید کرد: اگر همانند سایر مسائل، یک کار فرهنگی بزرگ و مستمر در زمینه حجاب انجام شود، میتوان به حل این موضوع امیدوار بود و در کنار اقدامات فرهنگی، موضوعاتی که نیازمند قانونگذاری است نیز باید از مسیر قانونی دنبال شود.
نماینده مردم همدان و فامنین در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از حضور مردم در دوران جنگ تحمیلی اخیر اظهار کرد: مردم ایران با وجود همه مسائل و مشکلات، پای نظام، کشور و انقلاب ایستادند و از سرزمین، ولایت، ایران و نیروهای مسلح دفاع کردند.
صوفی افزود: نیروهای مسلح نیز مقتدرانه به وظایف خود عمل کردند و بخش مهمی از این اقتدار و انسجام اجتماعی، از حضور و همراهی مردم شکل گرفت.
وی با اشاره به نقش مساجد در ایجاد انسجام اجتماعی گفت: یکی از نمونههای موفق فعالیت مسجدی در همدان، برنامه «اجتماع قلوب» در شهرک مدنی است که با برگزاری دعای ندبه صبحهای جمعه آغاز شد و به تدریج از محدوده این شهرک فراتر رفت و در میان محلات دیگر نیز گسترش یافت.
این نماینده مجلس شورای اسلامی ادامه داد: حضور چند هزار نفر و در برخی مناسبتها حتی جمعیتی بیشتر در این برنامه، نشاندهنده ظرفیت بالای مساجد برای انجام فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی و ایجاد ارتباط میان مردم است.
صوفی با تاکید بر ضرورت وحدت میان فعالان مسجدی گفت: اگر قرار است در مساجد کار فرهنگی و برای خدا انجام شود و هدف، خدمت به جامعه باشد، باید اختلافات کنار گذاشته شود.
وی افزود: گاهی هنگام مراجعه به برخی مساجد، وجود اختلاف میان افراد و مجموعههای مختلف موجب نگرانی میشود و باید این مساله را جدی گرفت؛ چرا که ایجاد اختلاف و تفرقه از اهداف دشمن است.
نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر ضرورت همکاری همه مجموعههای فعال در مساجد اظهار کرد: باید تلاش کنیم طرح و برنامه مسجد در استان همدان به یک الگوی موفق کشوری تبدیل شود و این امر جز با همدلی، همکاری و پرهیز از اختلاف امکانپذیر نیست
صوفی در ادامه با اشاره به ضرورت حمایت مالی از فعالیتهای فرهنگی مساجد گفت: مردمی بودن مساجد به این معنا نیست که دولت هیچ وظیفهای در قبال زیرساختها و امکانات مورد نیاز فعالیتهای فرهنگی آنها ندارد.
وی افزود: بسیاری از فعالیتهای جهادی در مساجد بدون استفاده از بودجه دولتی انجام میشود؛ برای نمونه، مردم یک محله ممکن است در مدت کوتاهی برای یک فرد نیازمند خانه بسازند یا برای درمان یک بیمار نیازمند اقدام کنند، اما برای انجام فعالیتهای فرهنگی و فراهم کردن حداقل امکانات، حمایت هدفمند دولت ضروری است.
نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: گاهی به مسجدی مراجعه میکنیم که حتی یک رایانه، میز یا صندلی مناسب برای انجام فعالیتهای فرهنگی ندارد و نمیتوان از مردم انتظار داشت همه هزینههای این امکانات را تامین کنند.
صوفی تاکید کرد: دولت باید در حوزه حمایت از مساجد و فعالیتهای فرهنگی آنها توجه بیشتری داشته باشد و منابع موجود در حوزه فرهنگ را به سمت مجموعههای فرهنگی اثرگذار هدایت کند.
وی با اشاره به اعتبارات فرهنگی کشور اظهار کرد: در حوزه فرهنگی اعتبارات قابل توجهی وجود دارد و انتظار میرود در لایحه بودجه، سهم مناسبی برای حوزه فرهنگی مساجد در نظر گرفته شود.
نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی افزود: بخشی از اعتبارات باید از مجموعههای فرهنگی کماثر کاسته و به مجموعههای فرهنگی پُراثر، بهویژه مساجد، اختصاص یابد و این موضوع باید در تدوین لایحه بودجه مورد توجه قرار گیرد.
صوفی گفت: مجلس شورای اسلامی نیز در صورت ارائه پیشنهاد مناسب برای تقویت اعتبارات فرهنگی مساجد، از این موضوع حمایت خواهد کرد، اما این حمایت باید در قالب ردیف بودجهای مشخص و قابل پیگیری انجام شود تا مسوولیت دستگاهها در قبال این اعتبارات روشن باشد.
فرمانده سپاه انصارالحسین(ع) همدان، نیزبا بیان اینکه مساجد همچون تنگه احد در برابر اظهار کرد: انقلاب اسلامی با کارکردی که مساجد به عنوان هسته اجتماعی و فرهنگی در سطح جامعه اسلام طراحی شده بودند، به پیروزی رسید؛ انقلاب ما از مساجد شکل گرفت و با همین کارکرد تا امروز تداوم یافته است.
سردار حسین زارع کمالی با بیان اینکه مهمترین عامل شکست دشمن در جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، مساجد و محلات بودند، تصریح کرد: دشمن تا بن دندان مسلح بود اما با حضور مردم شکست را متحمل شد؛ در این دو جنگ اخیر، این کارکرد مساجد بود که مانند تنگه احد عمل کرد و اگر نبود، قطعاً دچار مشکلات زیادی میشدیم؛ باید قدردان این نقشآفرینی باشیم.
فرمانده سپاه انصارالحسین(ع) همدان با تأکید بر اینکه مدل ارتباط ارکان مساجد با محلات باید بازنگری مجدد شود، تصریح کرد: بازنگری در این مدل، بهترین اثر را در مقابله با نقشههای ترکیبی دشمن دارد؛ قطعاً کمبود برنامه نداریم، بلکه فاصله گرفتن مساجد از مردم، مسئله اصلی است.
فرمانده سپاه همدان با اشاره به وجود پنج نظام در امور مساجد، اظهار کرد: نخست، برخی مساجد ما مناسبت محور هستند نه مسئله محور؛ همانطور که به مناسبتها توجه دارند، باید نسبت به مسائل محله نیز اهتمام داشته باشند. مسجدی که نظام مسائل محله را خوب نشناسد، در راستای جنگ ترکیبی کارکرد مثبتی نخواهد داشت.
وی اضافه کرد: دومین مسئله این است که مساجد ما عموماً مخاطبمحور هستند نه مردممحور و با آحاد مردم محله ارتباط ندارند؛ این ارتباط باید با جوانان، خانوادهها و ظرفیتهای موجود تقویت شود.
فرمانده سپاه انصارالحسین(ع) همدان سومین مسئله را جزیرهای عمل کردن ظرفیتهای مساجد در قرارگاه محله دانست و خاطرنشان کرد: ظرفیتهای ما در محله کم نیست و پای کار نظام هستند، اما کافی نیست.
وی در ادامه گفت: سنگر بان مسجد، امام جماعت آن است؛ در مساجد ما جوانان مخاطب ما هستند و باید مردم محله را شریک و مسئول در قرارگاه محله بدانیم.
فرمانده سپاه همدان درباره پنجمین نظام مطرح شده نیز اظهار کرد: برخی مساجد ما «مسجد در محله» هستند نه «مسجد برای محله»؛ باید به گونهای عمل کنیم که مسجد ایده «قرارگاه محله محور» را برای رشد محله تحقق بخشد.
وی با بیان اینکه مساجد صدر اسلام و هشت سال دفاع مقدس نقش آفرین بودند و اثرگذاری آن را در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان شاهد بودیم، گفت: قرارگاه محله باید با محوریت مسجد باشد و امام جماعت باید نقش امام محله را ایفا کند.
فرمانده سپاه انصارالحسین(ع) همدان با تأکید بر اینکه قرارگاه باید مسئله محله را خوب بشناسد و ظرفیتهای خوب محله را شناسایی کند، اضافه کرد: باید تقسیم کار مناسبی صورت گیرد و ارزیابی نتیجه انجام شود؛ برای محلات خود پرونده نظام مسائل داشته باشیم؛ به عنوان نمونه، در مسئله بیکاری جوانان محله، باید ظرفیت نخبگان و کارآفرینان محله را نیز بشناسیم، حلقه اتصال میان نیاز و ظرفیت را بیابیم و محله را به پیش ببریم.
فرمانده سپاه همدان گفت: با ایجاد حلقه اتصال میان نیاز و ظرفیت، همافزایی میان همه ارکان مساجد و شناسایی نخبگان محله، میتوانیم محلههایی در شأن دیار شهدا داشته باشیم؛ مسجد بزرگترین شبکه اتصال سرمایههای انسانی، اجتماعی و معنوی محله با محوریت امام محله، نخبگان و مردم است.
وی افزود: امروز به مسجد محله محور نیاز داریم؛ مسجدی که برای حل مسائل خود و دیگران در آن جمع شویم؛ مسجد موفق، مسجدی نیست که تقویم و برنامههایشان زیاد باشد، بلکه مسجدی است که مسئله کمتری در محله داشته باشد ...
امام جمعه همدان، نیز با اشاره به آییننامههای جدید در بحث قرارگاه مساجد، اظهار داشت: گفتمان واحدی برای احیای مساجد شکل گرفته و رئیس جمهور نیز حمایت ویژه از معدن و مسائل مسجدی دارد.
وی تأکید کرد: اصل بر اداره مردمی مساجد است و امور مساجد تنها تسهیلگر است، اما کار اصلی بر عهده هیات امنا، امام جماعت، پایگاه بسیج و شورای فرهنگی و اجتماعی خواهد بود.
آیتالله شعبانیموثقی با پیشنهاد تشکیل شورای فرهنگی و اجتماعی در هر مسجد با مسئولیت امام جماعت، خاطرنشان کرد: این شورا باید نظام مسائل محله را شناسایی و با هماهنگی دستگاههای دولتی، اولویتها را پیگیری کند. اما سئوال اساسی این است که آیا دستگاهها الزام قانونی برای همکاری با این شورا دارند؟ این موضوع نیازمند حل و فصل است.
اوی درباره انتخاب هیات امنای مساجد هشدار داد: واگذاری انتخاب هیات امنا به امام جماعت، هرچند در آییننامه جدید آمده، اما تجربه نشان داده آسیبهای جدی به همراه دارد. پیشنهاد میشود امام جماعت ۳۰ نفر را معرفی و امور مساجد ۱۰ نفر را به عنوان هیات امنا انتخاب کند تا نقش مستقیم امام جماعت کمرنگ شود.
امام جمعه همدان با اشاره به ظرفیت جوانان در مساجد، بر لزوم تأمین منابع پایدار برای مساجد تأکید کرد و گفت: برنامه هفتم توسعه، احداث ۴۰۰ هزار متر مربع فضای تجاری در مساجد را پیشبینی کرده که میتواند به استقلال مالی مساجد کمک کند.
او افزود: در شهرستان همدان، ۳۶۰ مسجد وجود دارد که نیازمند ۲۷۰ شورای فرهنگی و اجتماعی هستند.
امام جمعه همدان، از تلاشهای استاندار و سردار یونسی در طراحی شورای فرهنگی قدردانی کرد و بر حل مسئله هماهنگی میان شورای محله و دستگاههای اجرایی تأکید نمود.
مدیر قرارگاه شهرستانی مساجد همدان نیز با بیان اینکه هر عزت و افتخاری که داریم از شهدا و رهبری است با اشاره به به ماموریت قرارگاه مسجد در کلان کشور و تاکید رئیسجمهور بر محلهمحور گفت : امروز جلسه به همین منظور تشکیل شده است.
حجتالاسلام یاسر مظاهری با بیان اینکه هسته مرکزی محله مسجد است، تصریح کرد: تمام اقداماتی که باید در محله اتفاق بیافتد، از مسجد باید اتفاق بیافتد.
وی هدف گردهمایی را تدوین نقشهراه با عملیات و وحدت رویه برای تحقق این هدف عنوان کرد. اما بخش مهم سخنان او عذرخواهی صریح از مسجد بود.
مدیر قرارگاه شهرستانی مساجد همدان با لحنی انتقادی اظهار داشت: واقعاً باید از مسجد عذرخواهی بکنیم به خاطر کوتاهیهایی که نسبت به مسجد داشتیم؛ جایگاه مسجد را نادیده گرفتیم و آن را به جای کانون وحدت و همدلی، محل اختلاف کردیم.
مظاهری افزود: به جای اینکه هر روز نمازگزاران را با شور بیشتری به مسجد دعوت کنیم، متأسفانه کاری کردیم که مساجد خلوت شد.
وی تاکید کرد: اگر با این طرحها و عملیاتها موفق شوند، مسجد «شاخه همه ما» خواهد بود و اگر کوتاهی کنند، مسجد از همه شاکی خواهد شد.
مدیر قرارگاه شهرستانی مساجد همدان همچنین مقام مسجد را والا خواند و بر لزوم بازنگری در کارکرد مساجد تاکید کرد و گفت: روز جهانی مسجد فرصتی برای جبران گذشته است.
مظاهری ابراز امیدواری کرد: که با همافزایی مسئولان و متولیان مسجد، گامهای عملی برای احیای نقش واقعی مسجد در محلهها برداشته شود و به جای اختلافافکنی، مسجد به کانون اتحاد و انسجام اجتماعی تبدیل گردد.
نظر شما